Wysypka pieluszkowa (intertrigo) to stan zapalny skóry (rodzaj prostego zapalenia skóry), który pojawia się w fałdach ciała człowieka pod wpływem wydzieliny potu i gruczołów łojowych, a także innych naturalnych wydzielin w postaci z kału i moczu. Gdy do podrażnienia doda się infekcja w postaci flory bakteryjnej lub grzybiczej, choroba staje się przewlekła i trudna do wyleczenia.
Wysypka pieluszkowa wpływa na powierzchniową warstwę skóry w miejscach naturalnych fałd i załamań. Najczęstszą lokalizacją wyprzedzenia u dorosłych są fałdy pod gruczołami sutkowymi, w pachwinie, kroczu, pod pachami, w okolicy międzypośladkowej, u osób otyłych fałdy brzucha i szyi oraz przestrzenie międzypalcowe. Diagnostykę odparzenia pieluszkowego przeprowadza się na podstawie skarg pacjenta, wywiadu lekarskiego i danych z badań zewnętrznych. W razie potrzeby stosuje się badania mikroskopowe i kulturowe. Leczenie przeprowadza się zgodnie z ustaloną przyczyną choroby. Jeśli występuje wyraźny składnik alergiczny, wymagana jest konsultacja z alergologiem.
Ryż. 1. Na zdjęciu pod piersią pojawia się wysypka pieluszkowa.
Przyczyny choroby i czynniki ryzyka
Bezpośrednią przyczyną rozwoju wysypki pieluszkowej jest tarcie, ucisk, zwiększona wilgotność w fałdach skóry itp. Na tle stanu zapalnego i zwiększonego pocenia się aktywnie rozmnażają się bakterie i grzyby. Często odnotowuje się połączenie kilku patogenów.
Dużą częstość występowania wysypki pieluszkowej obserwuje się u dorosłych pacjentów z niedoborami odporności i cukrzycą. U niemowląt narażonych na kontakt z moczem i kałem w okolicy pieluszki często rozwija się rodzaj wysypki pieluszkowej zwanej pieluszkowym zapaleniem skóry.
Do czynników ryzyka rozwoju choroby zalicza się:
Zwiększona potliwość (często przy otyłości).
Zła dbałość o higienę.
Cukrzyca.
Gorący mikroklimat z dużą wilgotnością.
Noszenie odzieży i obuwia wykonanego ze sztucznych tkanin.
Nietrzymanie moczu i stolca u pacjenta, obfite upławy u kobiet, wydzielina z przetok.
Alergie na produkty do pielęgnacji ciała i żywność.
Zwiększone pocenie się i tarcie mają pierwszorzędne znaczenie w rozwoju wysypki pieluszkowej. Tarcie prowadzi do maceracji skóry i mikrourazów, co stwarza warunki do rozwoju infekcji. W miejscach uszkodzeń bakterie i grzyby zaczynają się aktywnie namnażać. Dermatofity (rodzaj grzyba) niszczą keratynę warstwy rogowej naskórka, co prowadzi do ciężkiego i długotrwałego przewlekłego stanu zapalnego.W przypadku infekcji bakteryjnej wysypka pieluszkowa może rozwinąć się szybko - w ciągu kilku godzin. Przy dłuższym istnieniu wysypka pieluszkowa przekształca się w wyprysk bakteryjny.
Ryż. 6 i 7. Wysypka drożdżakowa pod piersiami kobiety.
Najczęściej wysypka pieluszkowa pojawia się pod gruczołami sutkowymi, w fałdach brzucha, w okolicy pachwin i między nogami u kobiet, w okolicy pachwinowo-mosznowej u mężczyzn. Rzadziej wyprzenie lokalizuje się za uszami, pod pachami i w fałdach szyi.
Stopień procesu zapalnego zależy od lokalizacji i czasu trwania kursu. Początkowo zaczerwienienie skóry pojawia się bez wyraźnych granic. Wkrótce pacjenci zaczynają odczuwać swędzenie i pieczenie. Bez zabiegu skóra mięknie (maceracja), pojawiają się na niej nadżerki i pęknięcia. W przypadku zakażenia wysypka pieluszkowa jest najczęściej wywoływana przez paciorkowce i grzyby z rodzaju Candida.
Ryż. 8 i 9. Przy pierwszym stopniu nasilenia odnotowuje się tylko obszar zaczerwienienia. Na zdjęciu wysypka pieluszkowa z drożdżakami pod piersiami kobiety i w pachwinie mężczyzny.
Ryż. 10 i 11. Przy drugim stopniu nasilenia obserwuje się pojawienie się nadżerek i pęknięć. Na zdjęciu wysypka pieluszkowa w pachwinie kobiety i mężczyzny, powikłana infekcją grzybiczą.
Ryż. 12 i 13. Przy trzecim stopniu nasilenia zwiększa się obszar zmiany chorobowej, na tle ciężkiego przekrwienia pojawia się sączenie, rozległe nadżerki płaczące, głębokie, nie gojące się pęknięcia. Na zdjęciu widać drożdżaki wysypka pieluszkowa pod piersiami kobiety oraz w fałdach brzucha i pachwinie mężczyzny.
W przypadku wysypki pieluszkowej powstają optymalne warunki do infekcji dotkniętych obszarów. Najczęstsze intertrigo mają charakter grzybiczy i paciorkowcowy.Wysypka pieluszkowa paciorkowcowa występuje częściej w fałdach za uszami, kandydozie i wysypce mieszanej - w fałdach pachwinowo-udowych i międzypośladkowych, pod gruczołami sutkowymi u kobiet.
Wysypka pieluszkowa Candida
Grzyby z rodzaju Candida są saprofitami skóry, jej stałymi mieszkańcami. Na tle stanu zapalnego w warunkach zwiększonej potliwości grzyby nabierają właściwości patogennych i zaczynają aktywnie się namnażać. Wysypka pieluszkowa Candida jest często rejestrowana u osób z obniżoną odpornością organizmu, w tym z cukrzycą. Zmiany zlokalizowane są głównie w fałdach pod gruczołami sutkowymi, w pachwinie i w fałdach brzucha u kobiet, w okolicy pachwinowo-mosznowej i odbytu u mężczyzn, w przestrzeniach międzypalcowych dłoni i stóp.
W dużych fałdach najpierw pojawiają się małe pęcherzyki, które szybko się otwierają, a na ich miejscu pojawiają się nadżerki. Ponadto obszar erozji spowodowany wzrostem obwodowym zwiększa się, tworząc duże obszary ciemnoczerwonych zmian o błyszczącej i wilgotnej powierzchni i wyraźnych granicach. Kształt zmian jest nieregularny, wzdłuż obwodu tworzy się biały pasek złuszczającego się naskórka i wykwity. W głębi fałd tworzą się bolesne pęknięcia. Wysypce towarzyszy silny świąd.
Z powodu nadmiernej potliwości stóp na nogach może pojawić się wysypka pieluszkowa. Zakażenie grzybami drożdżopodobnymi waha się od 2 do 5%. Zmiany lokalizują się najczęściej w fałdzie międzypalcowym III i IV. Skóra w tych miejscach maceruje, złuszcza się i przybiera białawy kolor. Głęboko w fałdach tworzą się pęknięcia. Pacjentów niepokoi pieczenie i swędzenie, a gdy przyłącza się flora bakteryjna, pojawia się ból.Przebieg choroby jest trwały i skłonny do nawrotów.
Ryż. 14 i 15. Zaczerwienienie, nieregularny kształt zmian, obecność złuszczającego się naskórka wzdłuż obwodu w postaci białej frędzli oraz zmiany wypadające to główne objawy wyprzedzenia drożdżakowego.
Ryż. 18 i 19. Na zdjęciu widać wysypkę pieluszkową drożdżakową w fałdach brzucha mężczyzny i kobiety.
Ryż. 20 i 21. Na zdjęciu widać wysypkę pieluszkową drożdżakową w okolicy odbytu.
Ryż. 16 i 17. Wysypka pieluszkowa w przestrzeniach międzypalcowych dłoni i stóp Na brzegach zmiany widoczna jest frędzla martwego naskórka, pod którą skóra jest zaczerwieniona.
Wysypka pieluszkowa Candida u mężczyzn
Szczególne miejsce wśród odparzeń pieluszkowych zajmuje u mężczyzn Intertrigo. Skóra w okolicy pachwinowo-mosznowej jest szczególnie delikatna i przy wzmożonym nawilżeniu, tarciu i kontakcie z moczem szybko ulega zapaleniu. Sprzyja temu nadmierne pocenie się, niedostateczna wentylacja, nadmierny owłosienie oraz noszenie ubrań z tkanin syntetycznych. W przypadku choroby obserwuje się znaczny naciek skóry, pojawia się silny świąd, a znaczne drapanie prowadzi do powstania wyraźnych zmian płaczących.
Ryż. 22 i 23. Zdjęcie przedstawia wysypkę pieluszkową drożdżakową w pachwinie mężczyzn.
Ryż. 24 i 25. Na zdjęciu wysypka pieluszkowa drożdżakowa w pachwinie mężczyzn. Po prawej stronie zdjęcia obszary zaniku są wyraźnie widoczne na obrzeżach.
Wysypka pieluszkowa wywołana paciorkowcami
W niektórych przypadkach wysypka pieluszkowa jest powikłana infekcją bakteryjną. Głównym czynnikiem sprawczym są paciorkowce beta-hemolizujące grupy A (GABHS, S. pyogenes). Choroba jest najczęściej rejestrowana u pacjentów z cukrzycą.
Intertrigo paciorkowcowe charakteryzuje się pojawieniem się wielu pęcherzy na dość dużych obszarach przekrwionej skóry.Zmiany szybko się otwierają i tworzy się ciągła zerodowana powierzchnia. W głębi fałd tworzą się głębokie, bolesne pęknięcia. Pacjentom dokucza swędzenie, pieczenie i ból. Przy długotrwałym narażeniu na czynniki prowokujące choroba przebiega długo.
Ryż. 26 i 27. Wytrzewienie paciorkowcowe obszaru międzypośladkowego.
Rokowanie w przypadku intertrigo jest ogólnie korzystne. Owrzodzenia, zapalenie tkanki łącznej i posocznica występują głównie u pacjentów z cukrzycą, otyłością i osobami zakażonymi wirusem HIV.
Rozpoznanie choroby opiera się na danych. uzyskanych podczas badania pacjenta i historii choroby. W razie potrzeby do identyfikacji patogenów stosuje się metody mikroskopowe i hodowlę materiału biologicznego.
Aby zalecić odpowiednie leczenie, należy odróżnić intertrigo od chorób takich jak łuszczyca i atopowe zapalenie skóry.
Leczenie intertrigo odbywa się zgodnie z ustaloną przyczyną choroby. Wykonywane jest najczęściej w trybie ambulatoryjnym i nie wymaga hospitalizacji. Obowiązkowe środki w leczeniu wysypki pieluszkowej o różnym nasileniu to:
Dokładna higiena (mycie mydłem lub słabym roztworem nadmanganianu potasu, a następnie dokładne osuszenie dotkniętych obszarów).
Po zabiegach higienicznych należy stosować pudry z tlenkiem cynku lub talkiem, zaleca się stosowanie antyperspirantów.
Noszenie bielizny wykonanej z bawełny i częste jej zmienianie.
Leczenie łagodnej wysypki pieluszkowej
Łagodna wysypka pieluszkowa szybko ustępuje po wyeliminowaniu czynników drażniących i starannej higienie, a następnie zastosowaniu środków ochronnych.
Leczenie umiarkowanej wysypki pieluszkowej
Podczas nawilżania miejsc przekrwienia (moczenia) należy wyłożyć fałdy skóry serwetkami materiałowymi, które dobrze wchłaniają wilgoć, a także nałożyć na skórę talk lub pasty suszące (cynk, Lassara, Teymur itp.).
Leczenie ciężkiej wysypki pieluszkowej
Podczas leczenia choroby na etapie naruszenia integralności skóry stosuje się środki lecznicze, promieniowanie ultrafioletowe, a następnie napowietrzanie oraz sterylne opatrunki i podkładki.
W przypadku infekcji stosuje się leki przeciwbakteryjne lub przeciwgrzybicze. W przypadku typowych procesów stosuje się ogólnoustrojową antybiotykoterapię.
Środki stosowane w leczeniu wysypki pieluszkowej
Przede wszystkim należy wyeliminować czynniki prowokujące – zwiększoną wilgotność i tarcie. Po wypraniu i wysuszeniu należy zastosować środki suszące. Mężczyźni powinni nosić wygodną bieliznę wykonaną z tkanin bawełnianych i zmieniać ją w ciągu dnia w przypadku silnego zamoczenia. Kobiety powinny nosić „właściwą” bieliznę i w razie potrzeby zmieniać ją w ciągu dnia.
Po przeprowadzeniu zabiegów higienicznych obszary problemowe należy leczyć środkami antyseptycznymi: Chrogeksydyna, Miramistyna, roztwór Rezorcyny.
Środki suszące.
Antyperspiranty i pudry z talkiem minimalizują pocenie.
Tlenek cynku (pasta cynkowa) ma skuteczne właściwości hydrofobowe, barierowe i suszące. Tlenek cynku wchodzi w skład kompleksowych preparatów stosowanych w leczeniu odparzeń pieluszkowych, takich jak Sanosan, Sudocrem, pasta salicylowo-cynkowa, krem Bübchen, Desitin, Rekrem itp.
Glikokortykoidy mają silne właściwości przeciwzapalne i przeciwświądowe. W leczeniu odparzeń pieluszkowych wskazany jest krem Akriderm (zawierający betametazon).
Gdy pojawiają się pęknięcia, w celu zagojenia uszkodzonych miejsc wskazane są preparaty zawierające deksapantenol: Pantenol, Bepanten, Recreol, ReCream itp.
Leczenie wysypki pieluszkowej wywołanej Candida
Przed leczeniem należy potwierdzić grzybiczą etiologię choroby.
Etapowe leczenie drożdżakowego wyprzedzenia:
W przypadku ciężkiego stanu zapalnego, obrzęku i płaczu w ostrym okresie przepisywane są płyny lub opatrunki z roztworami antyseptycznymi.
Po balsamach na dotknięte obszary nakłada się pastę cynkową.
Po wyeliminowaniu ostrego stanu zapalnego przez kilka dni stosuje się produkty na bazie barwników anilinowych: Fukorcyna, błękit metylenowy, fiolet goryczki.
W kolejnym etapie stosuje się skojarzone leki przeciwgrzybicze ze steroidami, które szybko łagodzą stany zapalne, swędzenie i obrzęk. W tym celu wskazane jest stosowanie leków takich jak Triderm, Travocort, Triakutan, Candiderm itp. Nie dłużej niż 3 dni. Następnie należy przejść do stosowania środków wyłącznie przeciwgrzybiczych.
Na dermatofitozę najskuteczniejsze są leki na bazie terbinafiny: Mycofin lub Termicon spraye, Lamisil w postaci kremu, maści i sprayu, a także leki na bazie pimafucyny, klotrimazolu, mikonazolu.
Po zabiegu, w celach profilaktycznych, miejsca odparzeń należy przetrzeć roztworami antyseptycznymi (alkoholem borowym lub salicylowym), zastosować proszki grzybobójcze.
W leczeniu zakażeń paciorkowcami stosuje się środki przeciwbakteryjne: miejscowo w przypadku łagodnego i umiarkowanego wypróżnienia, doustnie w ciężkich postaciach wysypki pieluszkowej.Baneomycyna w proszku (zawiera bacytracynę i neomycynę) jest skuteczna i zalecana jest do stosowania pod bandażem. Levomekol i Levosin mają działanie przeciwdrobnoustrojowe. Zaleca się stosowanie proszku ze streptocydem.
W przypadku ostrego stanu zapalnego zaleca się stosowanie leków skojarzonych zawierających antybiotyk i glikokortykosteroid: Betametazon + Gentamycyna, Hydrokortykozon + Oksytetracyklina itp.
Połączony środek dermatotropowy Sudocrem jest szeroko stosowany w leczeniu wysypki pieluszkowej. Lek ma działanie ściągające, miejscowo znieczulające, gojące rany, przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne i miejscowe działanie przeciwzapalne. Zawiera tlenek cynku (substancja susząca), alkohol benzylowy (środek antyseptyczny), benzoesan benzylu (wspomaga procesy regeneracji), hipoalergiczną lanolinę (jako baza).
Ryż. 29. Na zdjęciu wysypka pieluszkowa pod pachami.
Bezpośrednią przyczyną rozwoju wysypki pieluszkowej jest tarcie, ucisk, zwiększona wilgotność w fałdach skóry itp. Wynika z tego, że przede wszystkim należy zwalczać zwiększoną wilgotność w fałdach skóry:
Zachowaj staranną higienę (mycie mydłem lub słabym roztworem nadmanganianu potasu, a następnie dokładne osuszanie dotkniętych miejsc).
Po zabiegach higienicznych należy stosować pudry z tlenkiem cynku lub talkiem, zaleca się stosowanie antyperspirantów.
Noś bieliznę wykonaną z tkanin bawełnianych, często ją zmieniaj, noś wygodne buty.
Po wizycie w toalecie należy dokładnie umyć i dokładnie osuszyć zanieczyszczone miejsca.
Odżywianie powinno być kompletne i zbilansowane.
Ryż. 30 i 31. Na zdjęciu wysypka pieluszkowa na dłoni
