Drozd (kandydoza, kandydomikoza) to choroba zakaźna o charakterze grzybiczym, atakująca błony śluzowe, skórę i jej przydatki oraz narządy wewnętrzne, wywoływana przez grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida (w 80% przypadków Candida albicans).
W normalnych warunkach patogeny bytują na skórze i błonach śluzowych 60-80% zdrowych ludzi, tworząc normalne biocenozy z florą bakteryjną i przejściowo kolonizują błonę śluzową jelit i pochwy jako florę saprofityczną.
Silna odporność i hamowanie rozwoju grzybów przez normalną florę ludzką hamują rozwój infekcji. Choroba jest spowodowana osłabieniem odporności organizmu i powszechnym stosowaniem leków przeciwbakteryjnych o szerokim spektrum działania. Zakażenie często nazywa się „chorobą chorych” lub „chorobą, na którą można się wyleczyć”.Grzyby drożdżopodobne dobrze rozmnażają się w tkankach o dużej zawartości glikogenu, dlatego na pleśniawki często cierpią pacjenci z cukrzycą i osoby spożywające duże ilości węglowodanów. Oprócz uszkadzania skóry, błon śluzowych i narządów wewnętrznych, grzyby Candida w organizmie człowieka powodują zatrucie, uczulenie i restrukturyzację immunologiczną organizmu.
Ryż. 1. Zdjęcie przedstawia pleśniawki u mężczyzn.
Epidemiologia choroby
Grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida są szeroko rozpowszechnione w przyrodzie. Rosną na podłożach środowiskowych, są związane z prawidłową mikroflorą jelitową i żyją na skórze i błonach śluzowych, w tym na narządach płciowych kobiet. Podczas prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego mikroorganizmy nie powodują zauważalnych stanów patologicznych. Zjawisko to nazywa się kandydozą.
Kandydoza (pleśniawka) wywoływana jest przez oportunistyczne grzyby z rodzaju Candida. Istnieje wiele rodzajów mikroorganizmów, ale najczęściej przyczyną choroby jest Candida albicans. U osób zdrowych patogeny izolowane są z jamy ustnej u 20–60% osób, u 9–16% – z wydzieliny oskrzelowej, w 30% przypadków – z jelit, w 40–80% przypadków występują w kał, u 10–17% kobiet grzyby są izolowane z pochwy.
Źródła infekcji
Źródłem zakażenia są nosiciele Candida, pacjenci w ostrej fazie choroby. Mikroorganizmy występują w wodzie, glebie, roślinach i powietrzu. Zakażenie dzieci może nastąpić w szpitalach położniczych przez personel medyczny, podczas karmienia pozajelitowego i cewnikowania naczyń, w przypadku kandydozy sutków matki. Candida jest przyczyną zakażeń szpitalnych. Grzyby przenikają do płodu nawet przez nieuszkodzone łożysko.Zakażenie może wystąpić podczas porodu (doporodowo) w przypadku uduszenia, wcześniactwa i/lub u płodu w stanie niedoboru odporności.
Czynniki przyczyniające się do rozwoju kandydozy
Czynniki endogenne, egzogenne i środowiskowe przyczyniają się do rozwoju pleśniawki.
Czynniki środowiskowe obejmują warunki temperaturowe pobytu danej osoby, zmiana strefy klimatycznej pobytu, promieniowanie tła i inne czynniki osłabiające układ odpornościowy.
Czynniki egzogenne obejmują wzmożone pocenie się, uszkodzenie skóry i błon śluzowych podczas aktywności zawodowej przez kwasy, zasady itp., duża ilość zarodników grzybów w otaczającym powietrzu, nieprzestrzeganie prawidłowego reżimu higienicznego i stres.
Czynniki endogenne obejmują szereg chorób, w których wewnętrzna homeostaza człowieka jest znacznie zakłócona. Ważną rolę odgrywa czynnik nieuzasadnionego przepisywania i długotrwałego stosowania antybiotyków o szerokim spektrum działania, w tym w celach profilaktycznych.
Kandydoza często rozwija się w przypadku cukrzycy, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, otyłości, przewlekłych chorób zakaźnych, chorób układu krwionośnego, nowotworów, hipowitaminozy, ciąży, stosowania środków antykoncepcyjnych, kortykosteroidów i cytostatyków, infekcji wirusem HIV, dysfunkcji tarczycy. Coraz częstsze są przypadki infekcji rozwijających się u pacjentów po zabiegach chirurgicznych, a także z patologiami urologicznymi, ginekologicznymi i hematologicznymi.
Główną przyczyną występowania kandydozy są zaburzenia układu odpornościowego.
Ryż. 2. Grzyby z rodzaju Candida: kształt okrągły (zdjęcie po lewej), kształt micelarny (zdjęcie po prawej).
Ryż. 3.W fazie aktywnej Candida tworzy pseudogrzybnię, która przerasta błonę śluzową i skórę.
Drozd wywoływany jest przez grzyby z rodzaju Candida z rodziny Cryptococcaceae z klasy Deuteromycete. Patogeny należą do mikroorganizmów oportunistycznych. Spośród 200 biologicznych gatunków grzybów tego rodzaju, Candida albicans (87%), C. glabrata (15–30%), C. Tropicalis (9%), C. parapsilosis i C. krusei (4–7%) to szczególnie niebezpieczne dla ludzi.
Struktura
Candida albicans to jednokomórkowe mikroorganizmy drożdżopodobne. Komórki drobnoustrojów mają okrągły lub owalny kształt. Ich wielkość waha się od 6 do 10 mikronów. Rozmnażają się poprzez pączkowanie.
Formularz pseudogrzybnia, czyli wydłużone komórki ułożone w łańcuch.
W zwężeniach pseudomycelium, blastospory (małe okrągłe komórki). Są to komórki potomne, zarodniki rozmnażania bezpłciowego.
Na końcach grzybni tworzą się chlamydospory (duże okrągłe komórki). Mają grubą podwójną skorupę. Tworzą się w okresach wyczerpania składników odżywczych i służą zachowaniu gatunku.
Candida albicans występuje w kilku postaciach morfologicznych: badanie mikroskopowe zeskrobin ze skóry lub błon śluzowych ujawnia okrągłe, pączkujące i niepączkujące komórki grzybów oraz włókna pseudomycelium.
Ryż. 4. Zdjęcie przedstawia grzyby z rodzaju Candida albicans. Tworzą pseudomycelium, blastospory i chlamydospory.
Ryż. 5. Candida albicans rozmnaża się poprzez pączkowanie.
Właściwości kulturowe
Candida albicans rośnie na zwykłych (prostych) pożywkach. Tworzą komórki drożdżakowe i pseudohyfalowe. Optymalna temperatura wzrostu to 25–27°C.Wzrost kolonii rozpoczyna się w ciągu jednego dnia. Kolonie mają zaokrąglony wygląd, są nieprzezroczyste, błyszczące, kremowe.
Zrównoważony rozwój
Candida albicans jest odporna na suszenie i zamrażanie. Zachowują swoje właściwości pod wpływem bezpośredniego światła słonecznego. Umierają po ugotowaniu i autoklawowaniu. Wrażliwy na alkoholowe roztwory jodu, barwniki anilinowe i roztwory środków dezynfekcyjnych (fenol, formalina).
Ryż. 6. Candida albicans pod mikroskopem: komórki okrągłe i włókna pseudomycelium.
Ryż. 7. Zdjęcie po lewej stronie przedstawia wzrost kolonii Candida albicans na pożywce. Zdjęcie po prawej stronie przedstawia kolonię grzybów z komórkami nitkowatymi u góry.
Choroba rozwija się wraz z nadmiernym wzrostem grzybów z rodzaju Candida – naturalnych mieszkańców skóry i błon śluzowych. Czynnikiem sprzyjającym rozwojowi grzybicy są niedobory odporności i powszechne stosowanie leków przeciwbakteryjnych o szerokim spektrum działania. Istotną rolę odgrywają zjadliwe właściwości patogenów.
Czynniki zjadliwości obejmują:
zdolność mikroorganizmów do przylegania (przyczepiania się do podłoża);
hemolizyny;
endotoksyny;
działanie proteolityczne i dermatonekrotyczne;
odporność na fagocytozę;
wysoki stopień aktywności antylizozymowej (szczególnie widoczny u dzieci).
Candida albicans może powodować zatrucie, wtórne niedobory odporności i indukować procesy autoimmunologiczne.
Drozd atakuje błony śluzowe, gładką skórę, paznokcie i narządy wewnętrzne. Szczególnie często odnotowuje się kandydozę układu trawiennego, moczowo-płciowego i oddechowego, rzadziej ośrodkowego układu nerwowego i posocznicę drożdżakową.
Gdy poziom obrony immunologicznej jest niski, grzyby przedostają się do krwiobiegu, a następnie za pomocą specjalnego białka przyczepiają się do powierzchni rozruszników serca, sztucznych stawów i cewników.
Etapy rozwoju kandydozy:
Przyczepienie (adhezja) do górnych warstw błony śluzowej i jej kolonizacja.
Inwazja (penetracja) do wewnętrznych warstw, pokonywanie mechanizmów ochronnych komórek i tkanek.
Przedostanie się do krwioobiegu z późniejszym rozsiewem i uszkodzeniem wielu narządów i układów.
Ryż. 8. Biofilm Candida albicans na błonie śluzowej ma kolor biały, co spowodowało, że chorobę tę nazwano pleśniawką.
Grzyby z rodzaju Candida są szeroko rozpowszechnione w przyrodzie i są stosunkowo nieszkodliwe dla zdrowych ludzi. Jednakże u osób z obniżoną odpornością może powodować poważne zachorowania, a nawet śmierć.
Formy lokalne. W przypadku powierzchownej kandydozy (pleśniawki) dotknięte są błony śluzowe jamy ustnej i gardła, sromu i pochwy, żołędzi prącia i napletka, skóry i jej przydatków - paznokci i fałdów paznokciowych.
Formularze systemowe. Odnotowuje się uszkodzenie układu oddechowego, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego i ośrodkowego układu nerwowego.
Formy uogólnione (kandydoza ogólnoustrojowa): przewlekła kandydoza ziarniniakowa i posocznica.
Formy alergiczne kandydoza.
Najczęstszymi postaciami tej choroby są pleśniawka jamy ustnej i kandydoza sromu i pochwy.
Ryż. 9. W przypadku pleśniawki obszary stanu zapalnego są ciemnoczerwone. Na skórze wyraźnie widoczne są białe obwódki złuszczającego się naskórka oraz obszary eliminacji wzdłuż obwodu willi pęcherzykowej.
Candidalowe zapalenie jamy ustnej (pleśniawki w jamie ustnej)
Najczęściej grzyby z rodzaju Candida wpływają na jamę ustną noworodków. Główną przyczyną pleśniawki u dorosłych jest długotrwałe stosowanie antybiotyków. U kobiet drożdżakowe zapalenie jamy ustnej często łączy się z uszkodzeniem błony śluzowej narządów płciowych. Rutynowe badanie pacjenta pozwala na szybką diagnozę. Kiedy w jamie ustnej pojawia się pleśniawka, należy zidentyfikować przyczyny, które przyczyniają się do rozwoju infekcji.
W przypadku drożdżakowego zapalenia jamy ustnej wpływa to na błonę śluzową policzków, języka (drożdżakowe zapalenie języka), migdałki (drożdżakowe zapalenie migdałków), gardło, podniebienie, dziąsła i kąciki ust (dżem) oraz czerwoną obwódkę warg (drożdżakowe zapalenie warg).
Oznaki i objawy ostrej kandydozy jamy ustnej
Najpierw na błonie śluzowej pojawia się przekrwienie, a następnie pojedyncze lub wielokrotne punktowe płytki. Płytki są koloru białego i mają tandetny wygląd; w niektórych przypadkach łączą się, tworząc duże zmiany. Łatwo zeskrobać szpatułką. Po 3 miesiącach przebieg choroby gęstnieje, a po odrzuceniu pozostają nadżerki.
U dzieci drożdżakowe zapalenie jamy ustnej rozwija się głównie przed pierwszym rokiem życia. Choroba często przebiega bezobjawowo, jednak gdy masowo się rozprzestrzenia, pojawia się dyskomfort i dzieci odmawiają jedzenia.
Napady kandydozy. W przypadku pleśniawki maceracja skóry, zaczerwienienia, pęknięcia i złogi pojawiają się w kącikach ust w postaci szarawobiałych okruchów i nalotów.
Kandydoza zapalenie języka. W przypadku pleśniawki na języku tworzy się przezroczysty, biały nalot, najpierw na grzbiecie, następnie na powierzchniach bocznych i na całej powierzchni. Język puchnie, brodawki nitkowate są wygładzone (wygląd „lakierowany”).
Kandydotyczne zapalenie migdałków. W przypadku pleśniawki na migdałkach tworzą się białe filmy - płytki. Stan ogólny pacjenta pozostaje zadowalający.Temperatura ciała pozostaje prawidłowa, połykanie jest bezbolesne, regionalne węzły chłonne nie powiększają się.
Kandydoza krtani. Choroba powoduje trudności w oddychaniu i chrypkę głosu.
Ryż. 10. Zdjęcie pokazuje pleśniawki u dzieci (drożdżakowe zapalenie jamy ustnej).
Ryż. 11. Zdjęcie przedstawia pleśniawki u dorosłych. Dotknięte są błony śluzowe warg i języka. W ostrym okresie powierzchnia języka jest gładka, błyszcząca, jaskrawoczerwona.
Ryż. 12. Na zdjęciu pleśniawka w jamie ustnej - drożdżakowe zapalenie migdałków.
Oznaki i objawy przewlekłej kandydozy jamy ustnej
Choroba opiera się na dziedzicznych zaburzeniach odporności - defektach komórkowego składnika odporności. Przewlekła uogólniona kandydoza charakteryzuje się długim przebiegiem z okresowymi nawrotami, opornością na leczenie przeciwgrzybicze i złym rokowaniem. Choroba zaczyna się już we wczesnym wieku. Grzybica jamy ustnej u takich pacjentów charakteryzuje się pojawieniem się zrogowaciałych obszarów na błonie śluzowej policzków, płaskich, szaro-białych, przypominających leukoplakię. W kącikach ust rozwija się maceracja warstwy rogowej naskórka, której towarzyszy pieczenie i ból podczas jedzenia.
Ryż. 13. Na zdjęciu pleśniawka w jamie ustnej - kandydoza.
Oznaki i objawy pleśniawki jamy ustnej u pacjentów z uogólnioną postacią choroby
W przypadku uogólnionej kandydozy ziarniniakowej pleśniawka w jamie ustnej rozwija się jako ostra kandydoza. Język pogrubia się, pojawiają się fałdy podłużne i poprzeczne. W kącikach ust pojawiają się pęknięcia z naciekiem u nasady, pokryte białym nalotem. Pojawia się rozsiane zapalenie warg, obserwuje się ich zaczerwienienie, łuszczenie się, macerację i pęknięcia (zapalenie warg). Proces ten często wpływa na skórę. W niektórych przypadkach rozwija się zapalenie makrocheilitis.Czasami na błonie śluzowej języka i jamy ustnej pojawiają się ziarniniaki kandydo. Formacje są okrągłe, mają miękką konsystencję, z lekkim zagłębieniem pośrodku.
Ryż. 14. Na zdjęciu pleśniawka w jamie ustnej. Zakażenie języka grzybami w przewlekłej postaci choroby. Widoczne fałdy podłużne i poprzeczne.
Ryż. 15. Na zdjęciu pleśniawka w jamie ustnej - dotyczy to błony śluzowej języka. Język jest gęsto pokryty „zsiadłym” nalotem.
Więcej informacji na temat kandydozy jamy ustnej można znaleźć w artykule Drozd w ustach.
W przypadku pleśniawki często dotknięte są duże fałdy gładkiej skóry (pod gruczołami sutkowymi, pachwinowo-udowymi, jamami pachowymi, międzypośladkowymi) i małymi fałdami (międzypalcowymi). Skóra tułowia, kończyn górnych i dolnych, dłoni i podeszew jest dotknięta u pacjentów z ciężką patologią somatyczną, cukrzycą i dziećmi.
Ryż. 16. Fakt szybkiego tworzenia się pseudogrzybni Candida albicans jest wskaźnikiem pasożytniczej aktywności mikroorganizmów. Endotoksyny i enzymy grzybowe niszczą komórki nabłonkowe. Podrażnieniu licznych zakończeń nerwowych towarzyszy intensywne swędzenie.
Oznaki i objawy pleśniawki, gdy dotknięta jest gładka skóra w obszarach dużych fałd
Zakażenie grzybicze gładkiej skóry Candida albicans zaczyna się w dużych fałdach okolicy pachwiny, pod gruczołami sutkowymi, wokół odbytu oraz w fałdach między palcami u nóg i dłoni. W dużych fałdach najpierw pojawiają się małe pęcherzyki, które szybko się otwierają, a na ich miejscu pojawiają się nadżerki. Ponadto obszar erozji spowodowany wzrostem obwodowym zwiększa się, tworząc duże obszary uszkodzeń o ciemnoczerwonym kolorze, o błyszczącej i wilgotnej powierzchni. Kształt zmian jest nieregularny, wzdłuż obwodu tworzy się biały pasek złuszczającego się naskórka i wykwity.W głębi fałd tworzą się bolesne pęknięcia. U osłabionych dzieci proces dużych fałd rozprzestrzenia się na skórę pośladków, ud i brzucha.
Ryż. 17. Na zdjęciu pleśniawka okolicy pachwiny u kobiety i mężczyzny (kandydoza międzywyprzeniowa). Obszary zapalenia są ciemnoczerwone. Widoczna jest biała obwódka złuszczającego się naskórka oraz obszary eliminacji wzdłuż obwodu w postaci pęcherzyków.
Ryż. 18. Zdjęcie pokazuje pleśniawki u mężczyzn. Dotknięte są obszary fałdów pachwinowych.
Ryż. 19. Na zdjęciu zmiana Candida w okolicy pod mleczarnia gruczoły u kobiet.
Ryż. 20. Powszechna postać kandydozy w obszarze fałdów skórnych pod gruczołami sutkowymi.
Ryż. 21. Na zdjęciu kandydoza w okolicy pach.
Ryż. 22. Na zdjęciu kandydoza skóry gładkiej. Dotknięte są fałdy pachwinowe i pachowe.
Ryż. 23. Na zdjęciu kandydoza fałdów skórnych o różnej lokalizacji.
Ryż. 24. Na zdjęciu dziecko ma pleśniawkę. Choroba często atakuje fałd międzypośladkowy.
Ryż. 25. Zdjęcie przedstawia kandydozę okolicy odbytu. Zaczerwienienie, swędzenie i pieczenie to główne objawy choroby.
Oznaki i objawy pleśniawki na gładkiej skórze w obszarach małych fałd
Przestrzenie międzypalcowe najczęściej dotknięte są u osób, których praca związana jest z wodą i wilgocią (pracownicy przedsiębiorstw spożywczych, sklepów cukierniczych, hurtowni warzyw itp.). Najczęściej dotyczy jednego fałdu (w 3., 4. lub 5. przestrzeni międzypalcowej) na rękach, rzadziej - na stopach, w niektórych przypadkach choroba rozprzestrzenia się na sąsiednie obszary.
Początkowo skóra w dotkniętych obszarach ulega zapaleniu, nabiera ciemnoczerwonego koloru, staje się gładka, z wyraźnymi granicami i obrzęk. W dalszej części obwodu następuje maceracja i osiadanie naskórka oraz pojawiają się pęknięcia. Głównymi objawami choroby są swędzenie, pieczenie i bolesność.Kandydoza międzypalcowa często przechodzi w postać przewlekłą z częstymi nawrotami.
Ryż. 26. Zdjęcie przedstawia kandydozę fałdów międzypalcowych stopy, postać międzywyprzeniową (intertrigo - wysypka pieluszkowa). Wzdłuż krawędzi zmiany widoczny jest brzeg martwego naskórka, pod którym skóra jest zaczerwieniona. Często pojawiają się pęknięcia.
Ryż. 27. Na zdjęciu kandydoza przestrzeni międzypalcowych.
Oznaki i objawy pleśniawki na gładkiej skórze poza fałdami
Kandydoza gładkiej skóry często rozwija się u osłabionych dzieci. Choroba z reguły rozprzestrzenia się z głębokich fałd na skórę ud, pośladków, brzucha, a nawet całej skóry. Obraz kliniczny jest podobny do obrazu dotkniętego dużymi fałdami.
U dzieci Choroba często objawia się jako łojotokowe zapalenie skóry.
U dorosłych zmiany chorobowe to plamy rumieniowe z łuszczeniem się w środku i obszarami zanikającymi na obrzeżach.
U kobiet karmiących Czasami rejestruje się drozd strefy parabrodawkowej. Zmiana jest przekrwiona, ma wyraźne granice, obserwuje się macerację i pęknięcia. Na obrzeżach ogniska eliminacji pojawiają się w postaci małych pęcherzyków.
U pacjentów z uogólnioną postacią kandydozy zmiany mogą wystąpić na dowolnym obszarze skóry i mogą być pojedyncze lub mnogie. Wyróżnia się następujące formy choroby:
Naciekowo-wysiękowy.
Infiltracyjno-hiperkeratotyczny.
Rumieniowo-płaskonabłonkowy.
Ryż. 28. Na zdjęciu pieluszkowe zapalenie skóry. Przyczyną choroby są grzyby Candida albicans.
Ryż. 29. Na zdjęciu candida pokonać parapapilarny strefy u kobiety.
Oznaki i objawy kandydozy dłoni i podeszew
Choroba jest rzadka i ma kilka form manifestacji:
W niektórych przypadkach postępuje się zgodnie z typem sucha dyshydroza blaszkowa (zauważa się powierzchowny peeling w kształcie pierścienia, girlandy lub blaszek).
Postać pęcherzykowo-krostkowa charakteryzuje się pojawieniem się pęcherzyków i krost na tle przekrwienia i obrzęku.
Wyprysk hiperkeratotyczny charakteryzuje się występowaniem szerokich bruzd skórnych o brudnobrązowym kolorze na obszarach zrogowaciałej skóry.
U dzieci rejestruje się głównie zmiany drożdżakowe na skórze podeszew. Skóra staje się jaskrawoczerwona, łuszczy się, na powierzchni pojawiają się małe pęcherze (pęcherzyki) i krosty, a na obwodzie pojawia się łuszczący się naskórek.
Ryż. 30. Kandydoza dłoni i podeszew może wystąpić jako sucha dyshydroza blaszkowata (dyshidroza na zdjęciu).
Zakażenie fałdu okołopaznokciowego grzybami z rodzaju Candida nazywane jest paronychią drożdżakową, a paznokci – onychią. Wilgotność i uraz przyczyniają się do rozwoju choroby. Przy długotrwałym kontakcie z wodą skórka paznokcia stopniowo oddziela się od płytki paznokcia, stwarzając sprzyjające warunki do rozwoju kandydozy w obszarze matrycy. Choroba często rozwija się na tle cukrzycy i podczas używania sztucznych paznokci.
Kandydoza fałdu okołopaznokciowego
Choroba zaczyna się od obrzęku wałów paznokciowych i przekrwienia. Skóra wałów paznokciowych staje się cieńsza, staje się błyszcząca, a naskórek paznokci zanika. Po naciśnięciu czasami spod wałka wydobywa się krusząca się biała masa, posoka lub kropla ropy. Następnie zmienia się płytka paznokcia.
Kandydoza paznokci
Uszkodzenie paznokci zaczyna się od bocznej krawędzi.Początkowo płytka paznokcia staje się matowa, następnie nabiera żółtobrązowego zabarwienia, w obszarze lunuli oddziela się od łożyska, pojawiają się poprzeczne wzniesienia i bruzdy, a z czasem może stać się cieńsza.
W przypadku uogólnionej kandydozy odnotowuje się liczne uszkodzenia paznokci. W tym przypadku paznokcie unoszą się z powodu nadmiernego rogowacenia podpaznokciowego. W niektórych przypadkach zmiany na paznokciach nie obejmują wałów paznokciowych.
Ryż. 31. Uszkodzenie paznokci i wyrostków okołopaznokciowych przez Candida albicans. Paznokcie są matowe, odklejają się od łożyska, a płytka paznokcia nabiera brązowo-brązowego koloru.
Ryż. 33. Na zdjęciu kandydoza fałdu okołopaznokciowego, faza ostra. Uszkodzenie paznokcia zaczyna się od bocznej krawędzi.
Zanokcica Candida i onychia u dzieci
Zapalenie wałów paznokciowych u dzieci jest bardziej nasilone. Płytka paznokcia zaczyna wpływać na część dystalną. Dochodzi do uszkodzenia paznokci bez zapalenia wałka. Najczęściej grzyby atakują paznokcie trzeciego i czwartego palca.
Ryż. 34. Zmiana kandydowa fałdu okołopaznokciowego na dłoni dziecka.
Drozd u kobiet i mężczyzn może rozwijać się niezależnie lub w połączeniu z innymi postaciami kandydozy. Głównymi objawami pleśniawki u kobiet są swędzenie, pieczenie, kremowa, biaława wydzielina z pochwy z obecnością tandetnych grudek. Swędzenie, pieczenie, przekrwienie, białawy nalot z tandetnymi grudkami na genitaliach i kwaśny zapach to główne objawy pleśniawki u mężczyzn.
Oznaki i objawy pleśniawki u kobiet
Swędzenie jest typowym objawem pleśniawki u kobiet. W przypadku wystąpienia swędzenia kobietę należy zbadać na obecność grzybów drożdżopodobnych. Często swędzeniu towarzyszy uczucie pieczenia.Drugim objawem charakterystycznym dla kandydozy sromu i pochwy jest kremowa, biaława wydzielina z tandetnymi grudkami.
Podczas badania stwierdza się zapalenie pochwy (zapalenie pochwy) i zewnętrzne narządy płciowe (zapalenie sromu). W ostrym zapaleniu sromu i pochwy dochodzi do przekrwienia i obrzęku błon śluzowych, miejscami - rozluźnienia błony śluzowej cienkościennymi pęcherzykami, po otwarciu których odsłania się erozyjna powierzchnia z nabłonkiem oderwanym wzdłuż obwodu. Warstwy na błonach śluzowych narządów płciowych można łatwo usunąć za pomocą wacika.
U dziewcząt zmiany Candida pochwy i zewnętrznych narządów płciowych często łączą się z drożdżakowym zapaleniem cewki moczowej. Zaostrzenia choroby występują przed cyklami menstruacyjnymi.
Ryż. 35. Zdjęcie pokazuje pleśniawki u kobiet. Kandydoza pochwy (zdjęcie po lewej) i zewnętrznych narządów płciowych (zdjęcie po prawej).
Więcej informacji na temat choroby można znaleźć w artykule „Drozd u kobiet”.
Oznaki i objawy pleśniawki u mężczyzn
Najczęściej u mężczyzn kandydoza atakuje żołądź prącia (zapalenie żołędzi) i wewnętrzną warstwę napletka (zapalenie posthi). Drozdowi towarzyszy pieczenie i swędzenie. Początkowo dotknięta powierzchnia nabiera jaskrawoczerwonego koloru, staje się „lakierowana” i wilgotna. Następnie na genitaliach pojawia się białawy nalot z „zsiadłymi” grudkami i pojawia się kwaśny zapach. Po usunięciu płytki nazębnej odsłonięta zostaje powierzchnia erozyjna. Wzdłuż obwodu stanu zapalnego pojawia się obwódka złuszczającego się nabłonka.
Naruszenie integralności warstwy śluzowej (pęknięcia i nadżerki) podczas przewlekłego pleśniawki może prowadzić do rozwoju stulejki (niemożność odsłonięcia głowy prącia).
Ryż. 36. Zdjęcie przedstawia drozd u mężczyzn, ostra faza.Zaczerwienienie (lakierowana powierzchnia), swędzenie i pieczenie to główne objawy choroby.
Ryż. 37. Zdjęcie pokazuje pleśniawki u mężczyzn. Głównym objawem choroby jest „zsiadły” nalot na penisie.
Więcej informacji na temat choroby można znaleźć w artykule „Drozd u mężczyzn”.
Kandydoza narządów wewnętrznych rozwija się u pacjentów osłabionych oraz u osób poddawanych długotrwałej antybiotykoterapii. Grzyby z rodzaju Candida atakują płuca, przewód pokarmowy, układ moczowo-płciowy i centralny układ nerwowy. W ciężkich przypadkach występuje sepsa drożdżakowa.
Najczęściej kandydoza ogólnoustrojowa rozwija się w wyniku przedostania się grzybów Candida do krwi z przewodu pokarmowego. Najpierw grzyby przyklejają się do błony śluzowej (adhezja), następnie wnikają w nią głęboko (inwazja), a po przedostaniu się do krwi rozwija się kandydemia, a następnie uszkodzenie narządów wewnętrznych (posocznica).
Naruszenie trawienia ciemieniowego i jamy ustnej ma ogromne znaczenie w rozwoju choroby.
Oznaki i objawy kandydozy przełyku
W 50% przypadków pleśniawka w jamie ustnej poprzedza rozwój kandydozy przełyku. W przypadku choroby następuje zmniejszenie apetytu, pieczenie i ból w klatce piersiowej, trudności w połykaniu, wymioty z uwolnieniem twarogowego filmu i utrata masy ciała. Rozpoznanie potwierdza się w przypadku stwierdzenia w materiale biopsyjnym grzybów z rodzaju Candida.
Ryż. 38. Na zdjęciu kandydoza przełyku. Nadmierne zbawienie, obrzęk, przekrwienie błony śluzowej i zsiadłe złogi są głównymi objawami choroby.
Oznaki i objawy kandydozy jelitowej
Kandydoza jelitowa jest rodzajem ciężkiej dysbiozy, charakteryzującej się zaburzeniami trawienia ciemieniowego i jamy ustnej.Gdy choroba wystąpi, pojawiają się wzdęcia w jamie brzusznej, obserwuje się nadmierne tworzenie się gazów, luźne stolce zmieszane z białymi płatkami i gorączkę. Apetyt jest zmniejszony. Dzieci odmawiają jedzenia i tracą na wadze.
W przypadku inwazyjnej kandydozy grzyby przenikają przez warstwę nabłonkową jelita do krwi i układu limfatycznego, a następnie rozwijają się kandydoza ogólnoustrojowa. W nieinwazyjnej kandydozie grzyby występują w postaci komórkowej. Ich toksyny i metabolity przedostają się do krwi, co objawia się objawami zatrucia, zahamowaniem prawidłowej flory jelitowej i rozwojem wtórnych niedoborów odporności. W przypadku nieinwazyjnej kandydozy należy przepisać leki przeciwgrzybicze, które nie wchłaniają się w jelitach.
Uszkodzenie jelita grubego objawia się wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Pacjenta niepokoją skurczowe bóle brzucha, wzdęcia, niestabilny stolec zmieszany z krwią i ropą, swędzenie okolic odbytu, niska temperatura ciała.
Kandydoza ogólnoustrojowa rozwija się u osób z ciężkimi niedoborami odporności i zaburzeniami endokrynologicznymi. Decydujące znaczenie ma długotrwała terapia antybiotykami, kortykosteroidami i lekami immunosupresyjnymi. W przypadku uszkodzenia bariery ochronnej skóry i błon śluzowych grzyby przedostają się do krwi. Dotknięte są narządy wewnętrzne, najczęściej wsierdzie, centralny układ nerwowy, rzadziej - szpik kostny, mięśnie poprzecznie prążkowane, kości, stawy. W niektórych przypadkach (rzadko) z kandydozą ogólnoustrojową powstają oddzielne ogniska przerzutowe.
Kandydemia (grzyby we krwi) objawia się gorączką, dreszczami, dusznością, tachykardią i niedociśnieniem.
Charakterystycznymi cechami rozsianej kandydozy są:
Brak efektu antybiotykoterapii.
Śledziona pozostaje w normalnych granicach (wzrost sepsy bakteryjnej).
Rozwój kwasicy mleczanowej, zapalenia jamy ustnej, bólu mięśni i niedociśnienia.
Sepsa drożdżakowa występuje rzadko. Zawsze jest to trudne i często kończy się śmiercią pacjenta. Przyczyną śmierci są liczne mikrozakrzepy grzybów z rodzaju Candida (najczęściej Candida albicans) w naczyniach narządów wewnętrznych.
Oznaki i objawy kandydozy dróg oddechowych
Choroba rozwija się w wyniku długotrwałego leczenia antybiotykami.
W przypadku uszkodzenia krtani Głos pacjenta zmienia się, pojawiają się ataki kaszlu i wydziela się plwocina o charakterze śluzowo-ropnym, często zmieszana z krwią.
Za uszkodzenie płuc Temperatura ciała wzrasta do wysokiego poziomu, pojawia się osłabienie i złe samopoczucie, pojawia się ból w klatce piersiowej, a kaszel jest zazwyczaj suchy, „drapie”. Standardowa terapia jest nieskuteczna. Wywiad zwykle zawiera oznaki wcześniejszego zapalenia języka i/lub zapalenia jamy ustnej. Terapia przeciwgrzybicza daje pozytywny efekt.
Ryż. 40. Zdjęcie przedstawia rozsianą postać kandydozy płuc.
Oznaki i objawy kandydozy dróg moczowych
Kandydoza układu moczowego wskazuje na powszechną postać choroby. W moczu pojawiają się elementy grzybów (kandyduria), białka, wałeczki i czerwone krwinki. Często pacjenci są przez długi czas bezskutecznie leczeni różnymi lekami chemioterapeutycznymi. Cystoskopia i mikroskopia ułatwiają rozpoznanie.
Kandydoza ośrodkowego układu nerwowego
Choroba jest dość rzadka, rozwija się na tle długotrwałego stosowania antybiotyków, czasami grzyby przedostają się do mózgu podczas cewnikowania jamy brzusznej (z krwią) i zabiegów neurochirurgicznych (przez płyn mózgowo-rdzeniowy). W większości przypadków przyczyną grzybicy jest Candida albicans.
Choroba występuje pod postacią guza mózgu, a w niektórych przypadkach rozwija się drożdżakowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Candida najczęściej atakuje mózg dzieci uszkodzony w wyniku różnych urazów wewnątrzmacicznych, podczas porodu lub we wczesnym okresie poporodowym. Kandydoza ośrodkowego układu nerwowego prowadzi do niepełnosprawności pacjentów, często kończącej się śmiercią.
Uogólniona postać choroby charakteryzuje się długim przebiegiem z okresowymi nawrotami, opornością na leczenie przeciwgrzybicze i złym rokowaniem. Choroba zaczyna się już we wczesnym wieku. Dotknięte są błony śluzowe, skóra głowy i twarz, kończyny i tułów, paznokcie, zęby, narządy wewnętrzne i oczy. Kobiety i mężczyźni chorują równie często. Często w jednej rodzinie identyfikuje się kilku pacjentów. Rozpoznanie choroby następuje późno - od 3 do 14 lat od wystąpienia infekcji.
Główną przyczyną rozwoju grzybicy są choroby dziedziczne o podłożu immunologicznym:
Zmniejszenie liczby i zaburzenia czynnościowe limfocytów T.
Zmniejszenie liczby limfocytów B.
Zaburzenia aktywności fagocytarnej neutrofili.
Podstawą rozpoznania jest obraz kliniczny choroby oraz wykrycie w badaniu mikroskopowym grzybów drożdżopodobnych (najczęściej Candida albicans).
W przypadku wystąpienia choroby odnotowuje się wysoki stopień uwrażliwienia organizmu na grzyby drożdżopodobne i produkty ich metabolizmu. Na skórze pojawiają się Candidamycydy (lewurydy) – wtórna wysypka alergiczna. Wysypki są wielopostaciowe, najczęściej w postaci rumieniowo-płaskonabłonkowych plam obrzękowych, rzadziej - pęcherzowych lub pokrzywkowych. Uczulenie rozwija się podczas choroby, potencjalnego nosicielstwa i przenikania grzybiczych produktów przemiany materii do organizmu człowieka przez drogi oddechowe. Stan ten pogarsza irracjonalna antybiotykoterapia i hipowitaminoza.
Wraz z rozwojem alergii drożdżakowej układu oddechowego u pacjentów występuje skurcz krtani i obrzęk krtani, co prowadzi do ostrego zwężenia.
W przypadku alergicznej kandydozy oskrzelowo-płucnej u pacjentów rozwija się astma oskrzelowa i astmatyczne zapalenie oskrzeli.
Alergie żołądkowo-jelitowe występują w postaci zapalenia jelit, spastycznego lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz uszkodzenia dróg żółciowych.
Grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida są florą oportunistyczną. Występują u 60 – 80% zdrowych osób. Kandydoza może być przejściowa, krótkotrwała, długoterminowa i przewlekła. Nie obserwuje się żadnych objawów klinicznych.
Przejściowa kandydoza utrzymuje się przez kilka dni. Grzyby są uwalniane raz. W uprawach kolonie występują w niewielkich ilościach – od pojedynczych do kilkudziesięciu.
Kandydozę uważa się za krótkotrwałą, trwającą od 3 do 4 tygodni. Liczba kolonii w uprawach waha się od kilkudziesięciu do kilkuset.
Noszenie Candida dłużej niż 3 miesiące uważa się za długotrwałe.
Kandydozę utrzymującą się przez wiele lat uważa się za przewlekłą.
U osób cierpiących na długotrwałą i przewlekłą kandydozę może rozwinąć się kandydoza.
Wśród wszystkich chorób wskazujących na AIDS kandydoza zajmuje wiodące miejsce. Do chorób grzybiczych związanych z zakażeniem HIV zalicza się kandydozę jamy ustnej, gardła i zapalenia sromu i pochwy, a do chorób wskazujących na AIDS zalicza się kandydozę przełyku (częściej) i narządów oddechowych (rzadziej). W ostatnich stadiach AIDS, gdy układ odpornościowy pacjenta jest znacznie osłabiony, rozwija się uogólniona postać kandydozy - posocznica drożdżakowa, która jest przyczyną śmierci.
Ryż. 43. Na zdjęciu pleśniawka w ustach pacjenta zakażonego wirusem HIV. „Curdy” nalot na policzkach, dziąsłach, podniebieniu twardym i miękkim oraz języku.
