Kandydoza u dzieci, w tym pleśniawka jamy ustnej u niemowląt, jest znana od dawna. W ostatnich latach notuje się wzrost częstości występowania tej choroby. Pierwsze miejsce w częstości występowania zmian chorobowych zajmuje kandydoza skóry, widocznych błon śluzowych i jelit. Grzybicę wywołują grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida, spośród których 200 gatunków Candida albicans stwarza największe zagrożenie dla dziecka. Zakażenie noworodków następuje w macicy, podczas porodu lub po urodzeniu. Niska odporność przeciwdrobnoustrojowa przekazywana przez matkę prowadzi do wysokiej zachorowalności.
Szczególnym zagrożeniem dla dzieci jest infekcja wysoce zjadliwymi szczepami Candida albicans, opornymi na leki przeciwgrzybicze, co często prowadzi do rozwoju uogólnionej kandydozy i kandydoseptyki.Choroba ma ciężki przebieg u dzieci z wrodzoną kandydozą, wcześniaków i noworodków urodzonych przez matki cierpiące na cukrzycę i upośledzony stan odporności.
Ryż. 1. Na zdjęciu pleśniawka w ustach dziecka.
Drogi zakażenia kandydozą u dzieci
Zakażenie noworodków następuje w macicy, podczas porodu lub po urodzeniu. Zakażenie Candida zdrowych noworodków następuje od pierwszego dnia pobytu w szpitalu położniczym.
Opisano przypadki wewnątrzmacicznego zakażenia Candida, które stwierdzono w łożysku, płynie owodniowym i błonach pępowinowych, a także w smółce i śluzie noworodka bezpośrednio po urodzeniu. Dodatnią reakcję PCR uzyskano podczas badania łożyska, płynu owodniowego, krwi tętniczej i żylnej pępowiny płodu.
Do zakażenia (kolonizacji pierwotnej) najczęściej dochodzi podczas przejścia dziecka przez kanał rodny matki chorej na kandydozę pochwy.
Po urodzeniu niemowlęta zakażają się drogą żywieniową i kontaktową, przez ręce matki i personelu medycznego, podczas pielęgnacji, przedmioty gospodarstwa domowego, butelki, smoczki, zabawki, pokarmy karmione piersią przez sutki dotknięte candidą itp. Candida pozostaje na skórze dziecka ręce do 2 dni.
Drozd u niemowląt może pojawić się, gdy w przewodzie pokarmowym noworodka (kandydoza) aktywują się grzyby drożdżopodobne (kandydoza). Uszkodzenie błon śluzowych i skóry w takich przypadkach następuje w 6-11 dniu życia.
Grzybica jamy ustnej u dzieci często pojawia się w wyniku stosowania antybiotyków.
We wczesnym dzieciństwie i okresie dojrzewania, a także w okresie dojrzewania choroba rozwija się w wyniku aktywacji Candida, która żyje w organizmie jako flora saprofityczna.
Ryż. 2.Na zdjęciu pleśniawka w ustach dziecka.
Przewoźnicy kandydaci
Grzyby z rodzaju Candida są florą oportunistyczną. W małych ilościach żyją na błonach śluzowych i skórze człowieka i nie powodują chorób, jeśli układ odpornościowy funkcjonuje prawidłowo. Candida izoluje się z jamy ustnej zdrowych osób w 20 - 60% przypadków, w 9 - 16% - z wydzieliny oskrzelowej, u 10 - 17% kobiet patogeny izoluje się z pochwy, w 25 - 33% - z pochwa kobiet w ciąży, w 40 - 80% przypadków patogenów stwierdza się w kale. Nosicielstwo kandydata stwierdza się u 45% personelu medycznego.
Głównym źródłem choroby u dzieci są dorośli chorzy na kandydozę oraz nosiciele kandydozy.
Czynniki ryzyka rozwoju kandydozy u dzieci
Do czynników ryzyka rozwoju choroby zalicza się:
Dzieci „niedojrzałe” urodzone na swój wiek (niedojrzałość morfofunkcjonalna).
Pierwotne i wtórne niedobory odporności.
Karmienie niemowląt mieszankami bogatymi w cukier.
Leczenie dzieci antybiotykami, glikokortykosteroidami i cytostatykami.
Długoterminowy pobyt dzieci na oddziałach stacjonarnych, oddziałach intensywnej terapii lub oddziałach intensywnej terapii.
Dziecko ma zaburzenia metaboliczne (cukrzyca, fermentopatia itp.).
Grupa ryzyka rozwoju kandydozy obejmuje następujące kategorie dzieci:
urodzonych przez matki chore na kandydozę,
przedwczesny,
często i długotrwale cierpiący na ostre infekcje dróg oddechowych,
dzieci z wewnątrzmacicznymi infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi, z infekcjami występującymi na tle wtórnego niedoboru odporności (opryszczka, wirus cytomegalii itp.).
dzieci z chorobami onkologicznymi i hematologicznymi, zakażone wirusem HIV,
z chorobami przewodu żołądkowo-jelitowego występującymi na tle dysbakteriozy,
osłabione somatycznie (dzieci z anemią i niedożywieniem),
pacjenci z alergiami i alergicznymi dermatozami.
Ryż. 3. Candidalowe zapalenie jamy ustnej (pleśniawki) u niemowląt.
Pleśniawki w jamie ustnej u niemowląt (wiek od urodzenia do 1 roku) rejestruje się w 5–10% przypadków, najczęściej u wcześniaków, noworodków donoszonych i osłabionych w pierwszych tygodniach życia. Choroba często łączy się z kandydozą jelitową. Przyczyną rozwoju grzybicy są grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida, w większości przypadków są to zjadliwe szczepy Candida albicans, które występują w jamie ustnej u 25 – 40% noworodków już w pierwszym dniu życia. Źródłem zakażenia są kobiety cierpiące na kandydozę układu moczowo-płciowego. Zakażenie dzieci podczas porodu występuje 20 razy częściej niż u kobiet, które są zdrowymi nosicielkami Candida.
Ponadto infekcja przenoszona jest na niemowlęta przez ręce matki i personelu medycznego, przez sutki gruczołów sutkowych, smoczki i butelki dotknięte Candida, poprzez ssanie palców i patologię struktury jamy ustnej. Niehigieniczne warunki karmienia, masowa antybiotykoterapia i obniżona odporność przeciwdrobnoustrojowa przekazywana przez matkę przyczyniają się do rozwoju pleśniawki jamy ustnej u niemowląt.
Korzystne warunki dla rozwoju Candida w jamie ustnej niemowląt stwarza niska zdolność wydzielania śliny oraz niedostateczna aktywność w ślinie lizozymu i apolaktoferyny, które wykazują działanie przeciwgrzybicze.
Ryż. 5. Źródłem patogenów dla noworodków są kobiety cierpiące na kandydozę układu moczowo-płciowego. Na pleśniawki jamy ustnej chorują 20 razy częściej niż kobiety będące zdrowymi nosicielkami Candida. Na zdjęciu kandydoza zewnętrznych narządów płciowych (zdjęcie po lewej), pochwy (zdjęcie po prawej).
Ryż. 6. Drozd w jamie ustnej u niemowląt pojawia się w wyniku uszkodzenia drożdżakowego strefy przybrodawkowej matki.
Oznaki i objawy pleśniawki jamy ustnej u dzieci
Drozd w ustach u dzieci rozwija się głównie u niemowląt w 5 - 14 dniu życia i występuje w postaci zapalenia jamy ustnej, zapalenia warg (zapalenie kącików ust), zapalenia dziąseł (zapalenie dziąseł) i zapalenia języka (zapalenie języka). Przebieg choroby jest głównie bezobjawowy, ale przy masowym rozprzestrzenianiu się i pojawieniu się nadżerek obserwuje się dyskomfort, dzieci odmawiają jedzenia, źle śpią, objawy zatrucia mają różny stopień nasilenia, często wiąże się z wtórną infekcją bakteryjną, uszkodzeniem do układu oddechowego i przewodu pokarmowego. Patogonicznym objawem choroby są białe, twarogowe naloty (tzw. drozd).
Najpierw na błonie śluzowej pojawia się przekrwienie, a następnie pojedyncze lub wielokrotne punktowe płytki. Płytki są koloru białego i mają tandetny wygląd; w niektórych przypadkach łączą się, tworząc duże zmiany. Łatwo zeskrobać szpatułką.
Na uszkodzenie dziąseł Na tle przekrwienia i obrzęku pojawiają się białe, przypominające twaróg płytki.W niektórych przypadkach pojawiają się liczne owrzodzenia pokryte szarymi osadami.
Na drożdżakowe zapalenie warg w kącikach ust pojawiają się zaczerwienienia, obrzęki i łuszczenie się, czasem bolesne pęknięcia pokryte krwawymi strupami i białym nalotem.
Na kandydozę języka stwierdza się obrzęk i przekrwienie, brodawki nitkowate ulegają wygładzeniu, tworzą się białe, błoniaste osady, najpierw na grzbiecie, następnie na powierzchniach bocznych i na całej powierzchni, łatwe do usunięcia szpatułką.
Kandydoza, zapalenie migdałków i zapalenie gardła rozwija się u starszych dzieci, często w wyniku masowej antybiotykoterapii. Na migdałkach tworzą się białe naloty – płytki, które można łatwo usunąć szpatułką. Stan ogólny pacjenta jest zadowalający, temperatura ciała prawidłowa, połykanie bezbolesne, regionalne węzły chłonne nie powiększone. Kiedy pojawiają się wrzody, odnotowuje się ból i pieczenie. U dzieci z niedoborami odporności choroba ma długotrwały i nawracający przebieg.
Zapalenie infekcyjno-alergiczne Narządy laryngologiczne z kandydozą rozwijają się w wyniku uczulenia na grzyby z rodzaju Candida.
Ryż. 7. Na zdjęciu pleśniawka w ustach dziecka.
Leczenie pleśniawki jamy ustnej u dzieci
Podczas leczenia pleśniawki w jamie ustnej stosuje się środki antyseptyczne, ogólne i lokalne leki przeciwgrzybicze.
Antymiotyki o działaniu ogólnym (ustrojowym).
Spośród ogólnych (ogólnoustrojowych) antybiotyków stosuje się Flukonazol. Lek charakteryzuje się wysokim poziomem bezpieczeństwa, jest dobrze tolerowany i nie wykazuje hepatotoksyczności. Stosuje się go w leczeniu powszechnych postaci pleśniawki jamy ustnej i przewlekłych postaci kandydozy.
Lokalne antybiotyki
W przypadku lokalnych postaci drożdżakowego zapalenia jamy ustnej prowadzi się terapię miejscową.Leki przeciwgrzybicze stosuje się w postaci roztworów i kropli.
Bezpieczny i sprawdzony w praktyce klinicznej wynosi 1% Rozwiązanie Kandyda (zawiera klotrimazol). Polecany na pleśniawkę jamy ustnej u dzieci w każdym wieku. Lek nakłada się na dotknięte obszary wacikiem 3 razy dziennie, aż do uzyskania efektu klinicznego. Połknięcie leku przez niemowlęta nie jest niebezpieczne.
Lek przeciwgrzybiczy Natamycyna stosować w postaci kropli za pomocą pipety, 0,5 - 1,0 ml przez 10 dni.
Dla dzieci powyżej 3. roku życia stosować 1% roztwór Klotrimazol, który stosuje się do natłuszczania błony śluzowej jamy ustnej i języka 2 – 3 razy dziennie po posiłkach. Przebieg leczenia wynosi 7 dni.
Antyseptyki
Oprócz leków przeciwgrzybiczych w leczeniu pleśniawki u dzieci stosuje się środki antyseptyczne. Trzeba jednak wiedzieć, że ich działanie jest krótkotrwałe i niestabilne. Do leczenia jamy ustnej stosuje się:
Roztwór boraksu w glicerynie 10 — 25%.
Barwnik anilinowy roztwór błękitu metylenowego.
Roztwór wodorowęglanu sodu 2%.
Roztwór nadmanganianu potasu 1 — 2%.
Obecnie powszechnie stosuje się 0,1%. Roztwór heksetydyny 2 - 3 razy dziennie po posiłkach. Lek nakłada się na zmiany za pomocą wacika lub wacika z gazy.
Ryż. 8. Na zdjęciu drozd w ustach dzieci. Leczenie i smarowanie jamy ustnej środkiem antyseptycznym błękitem metylenowym.
Pielęgnacja jamy ustnej dziecka
Rozwiązanie wodorowęglan sodu 2% Służy do neutralizacji kwaśnego środowiska i mechanicznego oczyszczania jamy ustnej. Usuwanie nalotów z warg, policzków i języka przeprowadza się po jedzeniu gazikiem nasączonym 2% roztworem antyseptycznym.Roztwór przygotowuje się w domu, dla którego 1 łyżeczkę sody oczyszczonej rozpuszcza się w 1 szklance ciepłej przegotowanej wody. Sutki są leczone tym samym roztworem. Efekt terapeutyczny leku jest krótkotrwały i niestabilny.
Ryż. 9. Przed leczeniem leczona jest jama ustna niemowlęcia.
Uszkodzenie błon śluzowych narządów płciowych przez Candida u dzieci jest drugą najczęstszą po pleśniawce jamy ustnej. Choroba u dziewcząt występuje w postaci zapalenia sromu i sromu i pochwy, w niektórych przypadkach z zapaleniem cewki moczowej, u chłopców - jako zapalenie żołędzi, zapalenie balaposthitis, w niektórych przypadkach z zapaleniem cewki moczowej. Kandydoza charakteryzuje się obrzękiem i przekrwieniem tkanek, na błonach śluzowych pojawiają się szaro-białe, cienkie osady lub warstwa przypominająca twaróg. Czasami dzieciom przeszkadza swędzenie. Kiedy cewka moczowa jest uszkodzona, podczas oddawania moczu pojawia się ból.
Głównymi przyczynami uszkodzeń błon śluzowych narządów płciowych u dzieci są wrodzone i nabyte niedobory odporności, choroby zakaźne, endokrynopatie, zatrucia i zaburzenia krajobrazu mikrobiologicznego błon śluzowych (dysbioza). Choroba często rozwija się w wyniku długotrwałego stosowania antybiotyków. Czynnikiem ryzyka jest osłabienie dbałości rodziców o higienę intymną dziecka, a także wizyty w przedszkolach, gdy na skutek wielokrotnych kontaktów i częstych ostrych infekcji dróg oddechowych spada odporność dziecka.
Rozpoznanie ustala się na podstawie obrazu klinicznego choroby i wykrycia grzybów drożdżopodobnych z rodzaju Candida z bezpośrednią mikroskopią preparatu natywnego.
W trakcie leczenia lek przeciwgrzybiczy stosuje się miejscowo raz dziennie. Pimafucyna w postaci kremu do czasu ustąpienia objawów choroby. W przypadku powszechnych postaci kandydozy leki przeciwgrzybicze stosuje się doustnie (ketokonazol lub flukanazol) i jednocześnie miejscowo.
Po uszkodzeniu skóry i widocznych błon śluzowych przez Candida, kandydoza przewodu pokarmowego u niemowląt zajmuje trzecie miejsce. Przenoszenie mikroorganizmów jest dość powszechne, gdy patogeny nie powodują choroby. Dobra odporność hamuje rozwój procesu zakaźnego. Jednak w pewnych okolicznościach u osłabionych dzieci może rozwinąć się drożdżakowe zapalenie przełyku (zapalenie przełyku), zapalenie żołądka i dwunastnicy (zapalenie żołądka i dwunastnicy), zapalenie jelit (zapalenie jelita cienkiego), zapalenie jelit (zapalenie jelita cienkiego i grubego).
Czynniki przyczyniające się do rozwoju kandydozy przewodu pokarmowego
Następujące czynniki przyczyniają się do rozwoju kandydozy jelitowej:
Brak równowagi pomiędzy kolonizacją Candida w jelitach oraz mechanizmy ochronne zapobiegające nadmiernemu rozwojowi mikroorganizmów.
Obecność fizjologicznej dysbiozy jelitowej.
Cechy budowy błony śluzowej u noworodków. Nieprawidłowość funkcji ochronnych i wydzielniczych.
Długotrwała antybiotykoterapia prowadzi do śmierci „dobrych” bakterii i nadmiernego rozwoju flory oportunistycznej, w tym grzybów.
Oznaki i objawy drożdżakowego zapalenia przełyku
Choroba może przebiegać bezobjawowo lub mieć niespecyficzne objawy. Klasyczne typowe objawy drożdżakowego zapalenia przełyku są rejestrowane niezwykle rzadko. Proces zakaźny rozwija się u dzieci urodzonych przez matki z kandydozą pochwy w drugim dniu życia.Brak apetytu, odmowa karmienia piersią, nadmierna niedomykalność zawierająca białawe grudki, wymioty i szybki wzrost odwodnienia to główne objawy choroby. Toksykoza jest lekko wyrażona.
Podstawą diagnostyki jest fibroesophagogastroskopia i posiew wymiocin na pożywce w celu identyfikacji grzybów z rodzaju Candida.
Ryż. 10. Mikroskopia ujawnia pseudomycelium Candida b i pączkujące komórki (zdjęcie po lewej stronie); podczas zaszczepiania wymiocin obserwuje się wzrost kolonii patogenów (zdjęcie po prawej).
Oznaki i objawy kandydozy jelitowej
Kandydoza jelit u dzieci objawia się takimi objawami, jak brak apetytu (czasami niemowlęta całkowicie odmawiają jedzenia), zarzucanie treści pokarmowej i wymioty, ból, wzdęcia i burczenie w brzuchu oraz luźne stolce. Wymiociny zawierają zielonkawy lub białawy śluz, a stolec zawiera żółtawo-zielonkawy śluz i białe grudki. Zapach stolca jest normalny. Objawy zatrucia są łagodne lub nieobecne. Mikroskopia wymiocin i kału ujawnia grzybnię grzybów i pączkujące komórki patogenów. Candida jest izolowana z kału roślin uprawnych w ilościach większych niż 10 4–5 CFU/ml.
U ponad połowy niemowląt kandydoza jelitowa łączy się ze zmianami skórnymi w okolicy odbytu, pośladków i widocznymi błonami śluzowymi.
Ryż. 11. Często u niemowląt kandydoza jelitowa atakuje skórę wokół odbytu i pośladków.
Leczenie kandydozy przewodu żołądkowo-jelitowego
W nieinwazyjnej postaci kandydozy komórki grzybów nie tworzą pseudogrzybni i nie kiełkują błony śluzowej jelit. Intensywnie namnażają się w świetle narządu, zaburzając trawienie w jamie ustnej i ciemieniowej.Leczenie w tym przypadku przeprowadza się za pomocą leków przeciwgrzybiczych, które nie są wchłaniane ze światła jelita - Nystatyny.
W inwazyjnej postaci kandydozy jelitowej Candida kiełkuje w warstwie nabłonkowej i przenika poza błonę podstawną. Następnie patogeny dostają się do układu limfatycznego i krwiobiegu i rozprzestrzeniają się po całym organizmie. W tym przypadku są skuteczne Flukanazol, ketokonazol i intrakonazol.
Leki wchłaniają się całkowicie w górnym odcinku przewodu pokarmowego.
Jeśli leczenie jest nieskuteczne u dzieci na oddziałach intensywnej terapii, stosuje się je w leczeniu kandydozy. Amfoterycyna B dożylnie. W przypadku kandydozy jelitowej u noworodków lek jest rzadko stosowany ze względu na wysoką toksyczność.
W celu skorygowania składu mikroflory jelitowej stosuje się probiotyki. Immunokorektory stosuje się zgodnie ze wskazaniami.
Choroba u niemowląt jest często mylona z alergicznym zapaleniem skóry. Choroba występuje z częstością od 10 do 24% i zwykle objawia się w 2-3 tygodniu życia dziecka. Jego charakterystyczną cechą jest przewaga rumieniowej postaci zapalenia.
Kandydoza skóry u dzieci może być wrodzona lub nabyta. Występuje w postaci rumieniowej lub pęcherzykowej. Ma kilka wariantów przebiegu - uszkodzenie dużych fałdów i pieluszkowe zapalenie skóry z kandydozą.
Wrodzone drożdżakowe zapalenie skóry u dzieci pojawia się częściej w drugiej dobie życia. W przypadku prezentacji głowy wpływa to na skórę górnej części ciała: twarzy, głowy, górnej części pleców. Błony śluzowe nie są dotknięte.
Nabyte drożdżakowe zapalenie skóry u dzieci zaczyna się od dużych fałdów i zawsze występuje z pleśniawką w jamie ustnej.W przypadku braku odpowiedniego leczenia proces zakaźny rozprzestrzenia się na gładką skórę ud, brzucha i pleców. W zaawansowanych przypadkach dotknięta jest cała skóra. Chorobę należy odróżnić od bakteryjnej wysypki pieluszkowej, która charakteryzuje się płaczem, co nie jest charakterystyczne dla kandydozy skóry i braku obwodowych ognisk badań przesiewowych i innej grzybicy skóry u noworodków.
Rozpoznanie grzybicy opiera się na wykryciu pod mikroskopem pseudogrzybni i pączkujących komórek Candida i/lub izolacji hodowli patogenów.
Postać pęcherzykowa charakteryzuje się pojawieniem się znacznej liczby zwiotczałych i małych pęcherzyków na tle przekrwienia.
Rumieniowa odmiana zapalenia charakteryzuje się pojawieniem się na skórze gładkich, błyszczących, wilgotnych, napiętych obszarów o ciemnoczerwonym kolorze. Ciemnoczerwony kolor zmian, wyraźne brzegi, ząbkowane krawędzie, połysk lakieru, wilgotna, a nie płacząca powierzchnia, wąska granica złuszczonego nabłonka na obwodzie, obecność ognisk wypadania (nadżerki i świeże pęcherze) na obwodzie, brak zmian. suchość i swędzenie, nawet w przypadku rozległych zmian, są charakterystycznymi cechami kandydozy skóry u dzieci.
Ryż. 12. Rumieniowa postać kandydozy skóry u niemowląt (pieluszkowe zapalenie skóry).
Ryż. 13. Pęcherzykowa postać kandydozy skóry u dziecka.
Kandydotyczne zapalenie skóry dużych fałdów
Uszkodzenie skóry dużych fałd zaczyna się od zaczerwienienia i obrzęku, na którym na obwodzie pojawiają się małe pęcherze i kieszonki ekranowe. Candida zapalenie skóry jest często mylone z wysypką pieluszkową. Jej cechą charakterystyczną są wyraźne zmiany o ząbkowanych brzegach, napięta, gładka i błyszcząca powierzchnia oraz obecność złuszczonego nabłonka (korony naskórka) wzdłuż krawędzi białej obwódki.
Ryż.14. Rumieniowa postać drożdżakowego zapalenia skóry.
Kandydoza pieluszkowe zapalenie skóry
Choroba często rozwija się u dzieci przenoszących kandydozę w jelitach. Na skórze w wyniku masywnego zrośnięcia się pęcherzyków i zmian pojawiają się rumieniowe blaszki z frędzlami, wyraźnie zaznaczonym brzegiem, wzdłuż obwodu - ogniska przesiewowe.
Zwykle proces zakaźny obejmuje okolicę odbytu, fałdy pachwinowe, krocze i dolną ścianę brzucha. U chłopców dotknięta jest skóra prącia i moszny, u dziewcząt - pochwa i wargi sromowe.
Ryż. 15. Na zdjęciu kandydoza skóry u dziecka, postać rumieniowa (pieluszkowe zapalenie skóry).
Leczenie kandydozy skóry u dzieci
W leczeniu choroby u noworodków stosuje się leki przeciwgrzybicze w postaci kremów i maści: Ketokonazol, izokonazol, klotrimazol, ekonazol, sertakonazol. Jednocześnie leczy się pleśniawkę jamy ustnej i kandydozę jelitową. Stosuje się go w przypadku wrodzonej kandydozy i ciężkiego stanu noworodka Flukonazol doustnie lub dożylnie. Jeśli nie ma efektu, jest przepisywany Amfoterycyna.
Ryż. 16. Zdjęcie przedstawia kandydozę skóry u dziecka (zapalenie wyrostków okołopaznokciowych).
Zapobieganie kandydozie u dzieci rozpoczyna się od zapobiegania grzybicy u kobiet.
Wszystkie kobiety ciężarne zarejestrowane w poradniach położniczych powinny zostać zbadane na obecność grzybów drożdżopodobnych z rodzaju Candida. Należy leczyć pacjentów i nosicieli Candida.
Zapobieganie kandydozie u dzieci na oddziałach położniczych
Badanie personelu medycznego pod kątem kandydozy. Odsunięcie pacjentów od pracy i odpowiednie leczenie.
Dokładna dezynfekcja naczyń i bielizny w szpitalach położniczych.
Izolowanie rodzących kobiet, które nie zostały poddane zabiegom sanitarnym lub leczeniu z oddziałów ogólnych.
Prowadzenie uważnej obserwacji i badań, zwłaszcza w pierwszych 7 dniach życia, dzieci urodzonych przez matki nieodkażone.
Terminowa identyfikacja, izolacja i leczenie chorych dzieci.
Izolacja chorych dzieci i matek w oddzielnych pomieszczeniach. Wybór dla nich oddzielnych narzędzi i artykułów gospodarstwa domowego, ich staranne przetwarzanie.
Ryż. 17. Przyczyną alergicznej dermatozy drożdżakowej jest uczulenie (alergia) na grzyby z rodzaju Candida.
