Rzeżączka u mężczyzn jest najczęstszą i wykrywaną chorobą przenoszoną drogą płciową. Objawy rzeżączki u mężczyzn są wyraźne, co zmusza ich do natychmiastowego poszukiwania pomocy lekarskiej. W 50% przypadków kobiety nie mają objawów rzeżączki, co powoduje późne szukanie pomocy lekarskiej, a sama kobieta przez długi czas jest nosicielką infekcji. Duża częstość występowania lekoopornych postaci choroby utrudnia leczenie rzeżączki.
Pod koniec XIX wieku niemiecki naukowiec Neisser zidentyfikował czynnik wywołujący rzeżączkę - Neisseria gonorrhoeae. Do zakażenia dochodzi podczas stosunku płciowego oraz podczas porodu. Choroba atakuje błonę śluzową cewki moczowej, szyjki macicy, odbytnicy, gardła i oczu. Zapalenie macicy i przydatków podczas rzeżączki prowadzi do niepłodności u kobiet. U mężczyzn choroba jest często powikłana ostrym zapaleniem najądrza. Oprócz narządów płciowych rzeżączka wpływa na stawy, serce i błony mózgu.Podczas porodu czynnik wywołujący rzeżączkę może zostać przeniesiony na noworodka i zainfekować błonę śluzową oczu, co prowadzi do powstania wrzodów, które następnie goją się blizną.
Ryż. 1. Zdjęcie pokazuje główne objawy rzeżączki u mężczyzn i kobiet. Choroba najczęściej atakuje błonę śluzową cewki moczowej i oczu u mężczyzn oraz szyjkę macicy u kobiet.
O czynniku wywołującym rzeżączkę
Gonokoki to bakterie Gram-ujemne o okrągłym kształcie. Mają lekko wyboistą powierzchnię. Często spotykane w parach. W dużych ilościach patogeny znajdują się w leukocytach, które są wychwytywane i niszczone. Bakterie są wyraźnie widoczne pod mikroskopem po zabarwieniu Gramem i błękitem metylenowym. Gonokoki nie są stabilne w środowisku zewnętrznym. Szybko giną pod wpływem promieni świetlnych, roztworów dezynfekcyjnych i ciepła. Niektóre szczepy patogenu wykazują zdolność do uodporniania się na penicylinę.
Główną drogą przenoszenia infekcji jest droga płciowa, gdy patogeny przenoszone są podczas niezabezpieczonego stosunku pochwowego i analnego. Od 20 do 50% osób zakaża się rzeżączką podczas pojedynczego, tradycyjnego stosunku płciowego bez zabezpieczenia. Znacznie rzadziej - podczas stosunku oralnego.
Podczas wypaczonego stosunku płciowego w odbytnicy, gardle i migdałkach rozwija się rzeżączkowe zapalenie. Choroba może zostać przeniesiona przez wibratory i zabawki erotyczne zakażonej osoby.
Choroba przenoszona jest z chorej matki na noworodka podczas porodu.Rzeżączkowe zapalenie spojówek u noworodka występuje z powstawaniem wrzodów, które goją się blizną.
Bardzo rzadko źródłem zakażenia małych dziewczynek są rzeczy osobiste matki chorej na rzeżączkę.
Ze względu na niestabilność bakterii w środowisku zewnętrznym, choroba nie przenosi się poprzez pocałunki, rzeczy osobiste pacjenta, sztućce, muszle klozetowe oraz w basenach.
Gonokoki, które dostaną się do błony śluzowej cewki moczowej, pozostają tam do 2 godzin. W tym okresie można je zniszczyć stosując metody higieny osobistej. Gonokoki rozmnażają się szybko. Szybko przenikają do przestrzeni międzynabłonkowej, warstwy tkanki łącznej, gruczołów i luk przedniej cewki moczowej.
Kiedy gonokoki przedostaną się do tylnej części cewki moczowej, istnieje ryzyko zakażenia pęcherzyków nasiennych, gruczołu krokowego i najądrza.
Wraz z gwałtownym spadkiem funkcji układu odpornościowego rozwija się sepsa i rzeżączkowe zapalenie stawów.
Ryż. 4. Na zdjęciu gonokoki. Nagromadzenia patogenów są widoczne w leukocytach i przestrzeni międzykomórkowej (zaznaczone strzałkami).
Ryż. 5. Zdjęcie przedstawia rzeżączkę u mężczyzn. Wydzielina z cewki moczowej jest głównym objawem choroby.
Okres utajony (inkubacja) rzeżączki trwa do 5 dni u mężczyzn i od 5 do 15 dni u kobiet. W ponad 90% przypadków rzeżączka u mężczyzn objawia się ciężkimi objawami, co zmusza ich do szukania pomocy lekarskiej. Bezobjawowy i małoobjawowy przebieg rzeżączki u kobiet prowadzi z reguły do późnego szukania pomocy lekarskiej w okresie rozwoju powikłań choroby, a sama kobieta przez długi czas jest nosicielką infekcji.
Co dziesiąty mężczyzna i prawie połowa kobiet zakażonych gonokokami nie ma żadnych objawów choroby
Oznaki i objawy ostrego rzeżączkowego zapalenia cewki moczowej
Obfita wydzielina z cewki moczowej i ból pod koniec oddawania moczu to główne objawy rzeżączki u mężczyzn. Wargi zewnętrznego otworu cewki moczowej są przekrwione i opuchnięte, a wydzielina ma żółtawy kolor. Silne skurcze i pieczenie pod koniec oddawania moczu pojawiają się już w drugim dniu choroby.
Rzeżączka u mężczyzn ma przebieg podostry i odrętwienie, gdy objawy choroby są niewielkie lub całkowicie nieobecne. W tej sytuacji pacjenci są szczególnie niebezpieczni pod względem rozprzestrzeniania się infekcji. Jeśli infekcja rozprzestrzeni się na tylną część cewki moczowej, rozwija się ostre całkowite zapalenie cewki moczowej lub zapalenie cewki moczowej. Objawy rzeżączki w tym okresie są wyraźne. Ból terminalny (pod koniec oddawania moczu) nasila się, a pod koniec aktu oddawania moczu pojawia się kropla krwi. Procesowi temu często towarzyszą skargi na zatrucie. Obecność chlamydii zaostrza chorobę.
Ryż. 6. Zdjęcie przedstawia ostre rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej.
Oznaki i objawy rzeżączkowego zapalenia odbytnicy
W 40% przypadków rzeżączki u mężczyzn wykrywa się zapalenie odbytnicy. Zaczerwienienie okolicy odbytu oraz pojawienie się ran, wysypek, pęcherzy i brodawek są głównymi objawami choroby. Choroba charakteryzuje się wydzieliną z odbytnicy, swędzeniem, parciem i krwawieniem po wypróżnieniu. Anoskopia ujawnia przekrwienie błony śluzowej, punktowe krwotoki i ropny wysięk.
Oznaki i objawy rzeżączkowego zapalenia gardła
Choroba często przebiega bezobjawowo. Czasami odnotowuje się zaczerwienienie gardła z ropnym wysiękiem i powiększenie regionalnych węzłów chłonnych.
Oznaki i objawy rzeżączkowego zapalenia stawów
Rzeżączkowe zapalenie stawów występuje rzadko u mężczyzn. Wynika to z szybkiego wyleczenia choroby - rzeżączkowego zapalenia cewki moczowej. Częściej choroba jest rejestrowana u homoseksualistów cierpiących na rzeżączkowe zapalenie odbytnicy.
Choroba najczęściej atakuje stawy kolanowe, skokowe i nadgarstkowe. Głównymi objawami choroby są ból, obrzęk i zaczerwienienie. Głównym objawem diagnostycznym jest wykrycie gonokoków w płynie maziowym i krwi.
Ryż. 7. Zdjęcie przedstawia rzeżączkowe zapalenie stawów.
Ryż. 8. Zdjęcie pokazuje uszkodzenie błony śluzowej warg na skutek rzeżączki.
Ryż. 9. Na zdjęciu rzeżączkowe zapalenie spojówek. Choroba zawsze objawia się obfitym ropniem.
Objawy i oznaki przewlekłego rzeżączkowego zapalenia cewki moczowej
Przewlekła postać rzeżączkowego zapalenia cewki moczowej rozwija się 2 miesiące po wystąpieniu choroby. Z reguły jest to transformacja ostrego i podostrego rzeżączkowego zapalenia cewki moczowej, którego leczenie zakończyło się niepowodzeniem z wielu powodów.
W przypadku zajęcia przedniej części cewki moczowej objawy przedmiotowe i podmiotowe choroby są nieobecne lub mają łagodny charakter. Czasami rano rejestruje się wydzielinę z cewki moczowej. Przy niewielkim wydzielinie można zauważyć sklejenie warg cewki moczowej dopiero po nocnym śnie.
Podczas stosowania cewki moczowej ujawniają się następujące objawy choroby:
zmiany w nabłonku cewki moczowej w postaci nacieków twardych i miękkich,
obecność zapalenia gruczołów śluzowych cewki moczowej;
Ryż. 10. Na zdjęciu rzeżączka u mężczyzn, postać przewlekła. Drobne wydzieliny z cewki moczowej rano i zatykanie warg cewki moczowej po nocnym śnie to główne objawy choroby.
Rzeżączkę u mężczyzn można łatwo zdiagnozować. Próbką do badań może być wymaz z cewki moczowej, gardła, odbytnicy, a w niektórych przypadkach także mocz pacjenta.
Diagnostyka bakteriologiczna
Bakterioskopia bezpośrednia jest najprostszą, najszybszą, czułą i specyficzną metodą wykrywania gonokoków w badanym materiale. Jego czułość wynosi 90%. Wysiew materiału biologicznego ma 95% czułość na pożywki.
Próbka z dwóch szklanek
Jeżeli w 2 próbkach moczu dojdzie do uszkodzenia błony śluzowej przedniej cewki moczowej, zmiany zostaną wykryte dopiero w pierwszej próbce. Zmiany w 2 próbkach rejestruje się, gdy dotyczy to przedniej i tylnej części cewki moczowej.
Technika PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy).
Jest bardzo wrażliwa i specyficzna, porównywalna z kulturą.
Badania na rzeżączkę należy wykonać jak najszybciej, gdyż choroba może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.
Ryż. 11. Przygotowanie wymazu do badania mikroskopowego.
Ryż. 12. Zdjęcie przedstawia gonokoki (rozmaz ropy). Widok mikroskopowy (barwienie błękitem metylenowym po lewej stronie i barwienie metodą Grama po prawej).
Obecnie powszechne są szczepy patogenu rzeżączki oporne na penicylinę. Szczepy oporne na fluorochinolony są szeroko rozpowszechnione w krajach azjatyckich.W heteroseksualnej części populacji 1/3 przypadków rzeżączki łączy się z infekcją chlamydiami. Dlatego leczenie rzeżączki u mężczyzn odbywa się za pomocą dwóch antybiotyków. W przypadku niepowikłanego przebiegu choroby zaleca się pojedynczą dawkę cyprofloksacyny (Tsiprolet).
Przy odpowiednim leczeniu stan pacjenta poprawia się w ciągu kilku dni.
Mężczyznę uważa się za wyleczonego z rzeżączki, jeżeli:
bakterioskopia i posiew materiału biologicznego dały wynik negatywny;
badanie palpacyjne prostaty i pęcherzyków nasiennych nie wykazało żadnych zmian;
w wydzielinie prostaty zawartość leukocytów nie przekracza 5 - i w polu widzenia;
brak zmian zapalnych podczas cewki moczowej.
Nie należy samoleczyć. Tylko lekarz zaleci właściwe leczenie i ustali fakt wyleczenia. Samoleczenie prowadzi do rozwoju opornych szczepów patogenu i przejścia choroby do postaci przewlekłej.
Profilaktyka rzeżączki opiera się na następujących postulatach:
Przeprowadzenie pełnego cyklu leczenia przeciwrzeżączkowego.
Badanie i leczenie partnerów seksualnych.
Promocja związków monogamicznych.
Używanie prezerwatyw.
Powstrzymanie się od seksu w czasie choroby.
Rzeżączka u mężczyzn jest obecnie najczęstszą i najczęściej wykrywaną chorobą przenoszoną drogą płciową. Choroba najczęściej atakuje błonę śluzową cewki moczowej. W 90% przypadków objawy rzeżączki u mężczyzn są wyraźne. Wczesne skorzystanie z pomocy lekarskiej gwarantuje sukces w leczeniu. Rozwój lekoopornych postaci choroby komplikuje leczenie rzeżączki.
Ryż. 13. Rzeżączkę łatwiej jest zapobiegać niż leczyć.
