Próchnica jest jedną z najczęstszych chorób ludzkości, a wśród dzieci dotyka ponad 80% dzieci. Winą za tak smutne statystyki ponoszą oczywiście rodzice, którzy nie zapewnili dziecku należytej pielęgnacji jamy ustnej.
Przyczyny próchnicy u dzieci
Proces patologiczny, który charakteryzuje się miejscową demineralizacją, a następnie zmiękczeniem i ścieńczeniem twardych tkanek zęba, prowadzi do pojawienia się ubytku na powierzchni chorego zęba. Główną przyczyną pojawienia się tej choroby jest działanie drobnoustrojów bytujących w jamie ustnej i gromadzących się na powierzchni szkliwa, na tzw. „płycie nazębnej”. Te mikroorganizmy (nazwa naukowa - „Streptococcus mutans”, wygląd - patrz ryc. 1) przetwarzają cukry, których pozostałości osadzają się na szkliwie i wytwarzają kwasy organiczne w jamie ustnej, a w rezultacie składnik mineralny emalii ulega zniszczeniu.
Ryż. 1. Głównym czynnikiem sprawczym próchnicy jest bakteria Streptococcus mutans.
W rezultacie matryca białkowa może ucierpieć. Rozwój patogennej mikroflory w jamie ustnej dziecka można ułatwić:
Nieprawidłowe nawyki żywieniowe: podjadanie między posiłkami, jedzenie czekolady i innych słodyczy przez dziecko do 3. roku życia.
Długotrwałe używanie smoczka: długotrwałe narażenie smoczka butelkowego na resztki słodkiego płynu w ustach (np. podczas zasypiania) prowadzi do rozwoju próchnicy „butelkowej”.
Niedostateczna higiena jamy ustnej: do roku nie należy w ogóle używać szczoteczki, a następnie szczotkować, ale nie regularnie.
Obniżona odporność na skutek chorób przewlekłych i stresu.
Najbardziej podatne na tę chorobę są zęby mleczne. Choroba ta rozwija się bardzo szybko u dzieci poniżej 2 roku życia i rozprzestrzenia się na sąsiednie zęby. Przyczyny rozwoju próchnicy u bardzo małych dzieci leżą nie tylko w spożywaniu słodyczy: często choroba matki lub przyjmowanie przez nią niektórych leków w czasie ciąży ma szkodliwy wpływ na proces kształtowania się zębów dziecka w łonie matki.
Próchnica u starszych dzieci, podobnie jak u dorosłych, rozwija się w trzech etapach:
1. Kredowa plama (patrz ryc. 2). Początkowy etap choroby objawia się białą, matową plamą na tle żółtawo-gładkiego szkliwa. Ten etap może być łatwo wyleczony przez dentystę, a stopień interwencji lekarza jest minimalny: białe plamy zamalowuje się specjalnym markerem, co zapobiega rozwojowi choroby. Aby terminowo rozpocząć leczenie, raz w miesiącu należy badać jamę ustną dziecka w jasnym świetle.
Ryż. 2. Plamka kredowa – pierwszy etap rozwoju próchnicy.
2. Próchnica powierzchowna (patrz ryc. 3). Ten etap jest już bardziej zauważalny: na szkliwie pojawia się ciemna plama. Ząb dotknięty próchnicą staje się wrażliwy na zimne i gorące pokarmy oraz na słodycze.Często między zębami rozwija się próchnica powierzchowna, ze względu na sprzyjające środowisko (resztki jedzenia często osadzają się między zębami, które służą jako pożywienie dla patogenów próchnicowych).
Ryż. 3. Próchnica powierzchowna to drugi etap choroby, który łatwo rozpoznać gołym okiem.
3. Próchnica głęboka (patrz ryc. 4). W dotkniętym zębie pojawia się wgłębienie, którego krawędzie są brązowe lub szaro-czarne. Dziecko skarży się na ból zęba przy każdym posiłku. Jeśli na tym etapie próchnica pozostanie bez opieki, przekształci się w zapalenie miazgi. Zapalenie miazgi to proces zapalny w obszarze pęczka nerwowo-naczyniowego zęba trzonowego, który występuje z ostrym bólem i można go leczyć jedynie poprzez usunięcie nerwu. Ząb obumiera po depulacji.
Ryż. 4. Leczenie próchnicy głębokiej jest pilne: grozi powikłaniami, w tym utratą zębów.
Ważne jest, aby rodzice zrozumieli, że próchnica u dzieci rozwija się szybciej niż u dorosłych, ponieważ struktura zębiny u dzieci (wewnętrzna część zęba) jest luźniejsza. Należy zgłosić się do dentysty zaraz po zauważeniu pierwszych oznak próchnicy.
Współczesna stomatologia oferuje kilka rodzajów leczenia próchnicy dziecięcej, w zależności od stopnia jej rozwoju. Srebrzenie szkliwa to delikatna metoda, która pozwala zwalczyć początkową fazę choroby. Roztwór z jonami srebra nakłada się bezpośrednio na dotknięty obszar szkliwa. Opcja ta jest jedynie środkiem tymczasowym. Ponadto leczony obszar staje się ciemny. Usunięcie dotkniętego obszaru zęba i jego wypełnienie jest skuteczniejszym sposobem na wyeliminowanie umiarkowanej lub głębokiej choroby.W razie potrzeby lekarz stosuje wiertło i znieczulenie miejscowe. Często dzieci do 3 roku życia nie chcą otwierać ust, dlatego może być konieczne leczenie w znieczuleniu ogólnym po konsultacji z rodzicami. Ekstrakcję zęba stosuje się jedynie w skrajnych przypadkach, gdy próchnica osiągnęła maksymalny stopień rozwoju i zajęła już prawie wszystkie tkanki zęba. Usuwanie nawet zębów mlecznych jest szkodliwe: w tym czasie kształtuje się zgryz dziecka, a brak zębów wpłynie na prawidłowość jego rozwoju i wzrost zębów sąsiednich. Środek ten wynika z faktu, że konieczne jest zapobieganie przekształceniu próchnicy w zapalenie miazgi.
Jeśli chodzi o środki ludowe, wszystkie mają na celu zapobieganie chorobie. Leczenie próchnicy średniej i głębokiej za pomocą płukanek, wywarów i balsamów nie przyniesie rezultatów, więc nie trać czasu - należy natychmiast skontaktować się z dentystą dziecięcym.
Prawidłowo skomponowana, zbilansowana dieta to najlepsza profilaktyka próchnicy u dzieci. Jeśli dziecko codziennie otrzyma wymaganą ilość białek, tłuszczów, węglowodanów, witamin i minerałów, wówczas jego zęby będą rosły prawidłowo. Należy także monitorować ilość słodyczy: nie zaleca się podawania go dzieciom poniżej 3. roku życia, natomiast od 3. roku życia podawać w porcjach, aby zapobiec niekontrolowanemu wchłanianiu słodyczy i innych słodyczy. Profilaktykę próchnicy u dzieci można przeprowadzić w gabinecie stomatologicznym, polegającą na profesjonalnym oczyszczaniu jamy ustnej i leczeniu szkliwa preparatami zawierającymi fluor i wapń. Regularne wizyty u dentysty (raz na sześć miesięcy) zapobiegną rozwojowi próchnicy i zapewnią terminowe leczenie.
Kolejnym ważnym krokiem na drodze do zdrowych zębów jest nauka prawidłowego szczotkowania zębów. Każdy rodzic powinien zadbać o to, aby już od momentu wyrżnięcia się pierwszego zęba przyzwyczajać swoje dziecko do prawidłowej higieny jamy ustnej. Pierwsze zęby należy szczotkować specjalną silikonową szczoteczką, a po półtora roku zakupić najmniejszą szczoteczkę dla dzieci. Co miesiąc musisz kupić nowy pędzel. Pasta dla dzieci musi odpowiadać wiekowi dziecka: od 1 do 4 lat poziom ścieralności nie powinien przekraczać 20 jednostek, od 4 do 8 lat - 50 jednostek. Jeśli Twoje dziecko jest alergikiem, nie kupuj mu pasty do zębów z różnymi nadzieniami.
Próchnica u dzieci nie byłaby tak powszechną chorobą, gdyby wszyscy rodzice uczyli je prawidłowego używania szczoteczki:
Przesuwaj szczoteczkę pionowo, wykonując 5-6 ruchów dla każdego zęba po obu stronach;
Przesuwaj szczoteczkę pionowo tylko po górnej powierzchni zębów;
Oczyść trudno dostępne miejsca;
Oczyść język tyłem szczoteczki;
Myj zęby rano i wieczorem, płucz usta po każdym posiłku.
