Przyczyną taeniazy jest tasiemiec wieprzowy. Pasożyt zlokalizowany jest w jelicie cienkim człowieka, gdzie w postaci fińskiej przedostaje się podczas jedzenia niedogotowanej wieprzowiny. Choroba jest szeroko rozpowszechniona, ale szczególnie wiele przypadków taeniazy odnotowuje się w regionach, w których rozwinięta jest hodowla trzody chlewnej, a wieprzowina jest tradycyjnie często spożywana jako żywność.
W przypadku wystąpienia choroby stwierdza się uszkodzenie jelita cienkiego – miejsca trwałej lokalizacji tasiemca wieprzowego. Jej poważnym powikłaniem jest wągrzyca, która rozwija się po spożyciu jaj tasiemca wieprzowego lub przedostaniu się do żołądka z jelit podczas wymiotów. Larwy pasożyta infekują mózg i rdzeń kręgowy i dostają się do oczu, płuc, serca i tkanki podskórnej. Co roku z powodu taeniazy i jej powikłań umiera nawet 2 tys. pacjentów.
Ryż. 1. Na zdjęciu tasiemiec wieprzowy jest przyczyną taeniozy.
Objawy tasiemca (tasiemca wieprzowego) u ludzi
Po przedostaniu się fińskiego pasożyta do jelita ludzkiego, w ciągu 2–3 miesięcy, rzadko po kilku, rozwija się dorosły tasiemiec wieprzowy.Ucisk tkanek, rozwój procesu zapalnego w jelitach, wchłanianie składników odżywczych do organizmu pacjenta, toksyczno-alergiczne działanie produktów przemiany materii pasożytów to główne ogniwa patogenezy taeniazy.
Ryż. 2. Po przyczepieniu się do ściany jelita cienkiego tasiemiec wieprzowy w ciągu 2–3 miesięcy przekształca się w postać dorosłą i zaczyna produkować jaja. Długość tasiemca wieprzowego sięga 8 metrów (zwykle 2–3). Robak żyje w jelicie człowieka bez leczenia przez wiele lat (do 25 lat).
Nieskomplikowana postać taeniazy dość często występuje z niewielkimi objawami. W ciężkich postaciach choroby rozwija się zespół astenoneurotyczny, anemia, niestrawność stają się wyraźne, pacjent traci apetyt, a przedłużone wchłanianie składników odżywczych z jelit przez pasożyta prowadzi do wyczerpania organizmu.
Przyczepienie się tasiemca wieprzowego do ściany jelita prowadzi do mechanicznego podrażnienia narządu, co objawia się takimi objawami jak ból brzucha. Intensywność bólu waha się od łagodnego do ciężkiego skurczu.
Ryż. 3. Narządy mocowania tasiemca wieprzowego do ściany jelita są reprezentowane przez 2 rzędy chitynowych haczyków i 4 muskularne przyssawki.
Nieżytowe zapalenie błony śluzowej jelit prowadzi do rozwoju niestrawności. Nudności, ślinienie, niestabilne stolce, wzdęcia i burczenie w żołądku to główne objawy taeniazy. Czasami tasiemiec wieprzowy powoduje rozwój niedrożności mechanicznej.
Ryż. 4. Tasiemce w jelicie człowieka.
Absorbując składniki odżywcze pacjenta dla jego funkcji życiowych, tasiemiec wieprzowy prowadzi pacjenta do wyczerpania i rozwoju anemii. U pacjenta pojawia się osłabienie i zawroty głowy.
Ryż. 5.Długotrwałe przebywanie tasiemca wieprzowego w organizmie prowadzi do wyczerpania pacjenta.
Długotrwałe występowanie tasiemca wieprzowego w organizmie człowieka prowadzi do zaburzeń w funkcjonowaniu układu nerwowego. Osłabienie, bóle i zawroty głowy, bezsenność i drażliwość to główne objawy rozwiniętego zespołu astenowegetatywnego.
Ryż. 6. W przypadku taeniozy (częściej u dzieci) rozwija się zespół astenowegetatywny.
Produkty przemiany materii tasiemca wieprzowego i jego antygeny powodują u niektórych pacjentów (zwykle dzieci) uczulenie organizmu. Alergiczne zapalenie skóry objawia się pokrzywką i swędzeniem skóry. Może wystąpić podwyższony poziom eozynofilów we krwi.
Ryż. 7. Swędzenie skóry i pokrzywka to główne objawy alergii w taeniozie.
Odporność po leczeniu taeniozy jest niestabilna. Możliwe są powtarzające się przypadki zakażenia.
Wągrzyca jest najniebezpieczniejszym powikłaniem taeniozy. Choroba rozwija się po spożyciu jaj tasiemca wieprzowego lub przedostaniu się do żołądka z jelit podczas wymiotów. Larwy pasożyta infekują mózg i rdzeń kręgowy i dostają się do oczu, płuc, serca i tkanki podskórnej.
Ryż. 8. Zdjęcie przedstawia cysticerci w mózgu i gałce ocznej.
W przypadku podejrzenia taeniazy w pierwszej kolejności stawia się wstępną diagnozę na podstawie danych klinicznych i epidemiologicznych. Objawy kliniczne wskazujące na obecność tasiemca wieprzowego w jelitach są często skąpe. Wywiad epidemiologiczny wskaże taeniazę: jedzenie niedogotowanej wieprzowiny, kupowanie wieprzowiny z ręki (bez badania weterynaryjnego).
Na podstawie laboratoryjnych i instrumentalnych metod badawczych ustala się ostateczną diagnozę taeniozy.
Diagnostyka taeniozy na podstawie badania mikroskopowego
Badanie mikroskopowe w diagnostyce taeniozy służy do wykrywania jaj pasożytów i identyfikacji segmentów (proglottid).
Wykrycie jaj w kale lub zeskrobinach z okolicy odbytu nie potwierdza w sposób wiarygodny rozpoznania tasiemca, ponieważ jaja tasiemca wieprzowego są nie do odróżnienia od jaj bydlęcych. W takich przypadkach specjalista wyciąga wniosek: „Wykryto jaja Teniaida”.
Ryż. 9. Na zdjęciu jaja taeniidów.
Jeśli w kale lub zeskrobinach odbytu wykryte zostaną jaja taenida, a ich segmenty nie wypełzają, możemy mówić o obecności tasiemca wieprzowego w jelitach pacjenta.
W przypadku tasiemca bydlęcego w 98% przypadków segmenty wychodzą niezależnie. Ich wypełzaniu z odbytu i poruszaniu się po powierzchni ciała towarzyszy ciągły świąd, który negatywnie wpływa na psychikę pacjenta.
Segmenty tasiemca wieprzowego wychodzą biernie z kałem. Nie poruszają się po powierzchni ciała.
Ryż. 10. Na zdjęciu fragmenty bydlęcego tasiemca wyszły same.
Identyfikacja pasożytów
Ostateczne rozpoznanie taeniazy opiera się na określeniu charakterystycznych cech budowy segmentów pasożyta. Segmenty znalezione w kale przemywa się wodą i umieszcza pomiędzy 2 szkiełkami. Próbkę bada się pod mikroskopem (małe powiększenie). Niedojrzałe segmenty podlegają specjalnemu zabarwieniu.
Ryż. 11. W dojrzałych segmentach pasożytów macica zajmuje objętość całego segmentu. W proglottydzie tasiemca bydlęcego (zdjęcie po lewej), z pnia centralnego macicy odchodzi od 17 do 32 gałęzi bocznych, u tasiemca wieprzowego od 7 do 12 (zdjęcie po prawej).
Ryż. 12.Jeżeli do laboratorium dostarczono niedojrzałe segmenty, to pasożyty identyfikuje się na podstawie budowy jajników. Tasiemiec wieprzowy ma trójpłatowy jajnik. Trzeci mały płat nazywany jest dodatkowym (zaznaczonym strzałką na zdjęciu po lewej stronie). Bydlęcy tasiemiec ma dwupłatowy jajnik (zdjęcie po prawej).
Ryż. 13. Jeżeli pasożyt wyszedł całkowicie, to w powiększeniu widać jego głowę. Na głowie tasiemca wieprzowego znajdują się 2 rzędy chitynowych haczyków (zdjęcie po lewej). Na głowie bydlęcego tasiemca nie ma haczyków (zdjęcie po prawej).
Badanie krwi na tasiemca wieprzowego
W przypadku podejrzenia tasiemca wieprzowego pacjent przechodzi badanie krwi.
Ogólne badanie krwi często wykazuje podwyższony poziom eozynofilów i ujawnia objawy niedokrwistości z niedoboru żelaza.
W przypadku podejrzenia wągrzycy stosuje się metody serologiczne badania krwi na obecność specyficznych przeciwciał.
Diagnostyka różnicowa taeniazy
W przypadku podejrzenia taeniazy należy wykluczyć zapalenie żołądka i jelit o charakterze wirusowym i bakteryjnym, zapalenie pęcherzyka żółciowego, chorobę Leśniowskiego-Crohna i inną robaczycę.
Wydalanie tasiemca wieprzowego odbywa się za pomocą leków przeciwpasożytniczych. Prazykwantel I Albendazol są lekami z wyboru.
Leczenie należy prowadzić w warunkach szpitalnych, ponieważ podczas przyjmowania leków przeciw robakom mogą wystąpić wymioty, podczas których jaja pasożytów mogą przedostać się do żołądka. Pod wpływem pepsyny jaja tracą skorupki i w postaci onkosfer przedostają się do ogólnego krwiobiegu, rozprzestrzeniają się z krwią po całym organizmie i osadzają się w wielu narządach, powodując rozwój wągrzycy.
Na 2 dni przed zabiegiem dieta pacjenta powinna być łagodna, wykluczać z diety gruboziarnisty błonnik i ograniczać tłuszcze (tabela nr 13).
Lewatywy oczyszczające wykonuje się rano i wieczorem. Przed leczeniem należy jak najbardziej opróżnić jelita!
Leczenie przeciw robakom
Leki przeciwrobacze paraliżują pasożyta, staje się on niezdolny do utrzymania się na ścianie jelita i wydalany jest z kałem. Aby wydalić tasiemca wieprzowego, leki takie jak Prazykwantel Lub Albendazol.
Fenasal (Nikozamid) i leki ją zawierające nie są stosowane w leczeniu taeniozy jelitowej, ponieważ powodują rozkład robaków w jelitach.
Leki przeciw robakom stosuje się rano po lekkim śniadaniu. Po 2 godzinach przyjmuje się środek przeczyszczający na bazie soli fizjologicznej (Sól Glaubera, sztuczna sól karlowarska, Morszyńska sól itp..).
Po wyjściu tasiemca wieprzowego należy go dokładnie zbadać pod kątem obecności wszystkich segmentów i głowy.
Po leczeniu przeciwpasożytniczym, co miesiąc 4 razy z rzędu przeprowadza się kontrolne badanie kału na obecność jaj pasożytów.
Prazikwantel (biltrycyd) stosować od 4. roku życia jednorazowo w dawce 5 – 10 mg na 1 kg masy ciała.
ekstrakt olejku z paproci męskiej, Filixan (suchy ekstrakt z kłącza paproci męskiej) I Nasiona dyni stosowany także w leczeniu taeniazy i teniarinhozu (patrz art «Jak wyleczyć się z tasiemca bydlęcego»).
Ryż. 14. Tasiemiec wieprzowy, który wyszedł po leczeniu.
Ryż. 15. Prazikwantel i albendazol są lekami z wyboru w leczeniu taeniazy.
Higiena i warunki sanitarne są głównymi filarami zapobiegania chorobom zakaźnym.Przerwanie cyklu rozwojowego tasiemca wieprzowego, podjęcie szeregu działań zapewniających czyste środowisko i promowanie higieny to główne kierunki sanitacji w odniesieniu do taeniazy.
Właściwe postępowanie i utylizacja odpadów ludzkich zapobiegnie skażeniu paszy zwierzęcej odchodami. Latryny powinny być tak skonstruowane, aby świnie nie miały dostępu do ludzkich odchodów. Konieczne jest utrzymanie higienicznych warunków pracy osób zajmujących się zwierzętami gospodarskimi.
Dodatkowe środki zapobiegające taeniozie:
Identyfikacja i leczenie nosicieli tasiemca wieprzowego jest ważnym środkiem w zakresie zdrowia publicznego. Regularne badania osób objętych zakazem (pracowników ferm trzody chlewnej i zakładów mięsnych) pod kątem zakażenia tasiemcem wieprzowym.
Ścisła kontrola weterynaryjna i sanitarna mięsa wieprzowego.
Bezpieczne przygotowanie mięsa. Zamrażanie wieprzowiny przez 10 dni w temperaturze -10°C i długotrwałe solenie prowadzi do śmierci Fina.
Prawidłowa obróbka kulinarna dań wieprzowych. Podczas gotowania wieprzowiny temperatura wewnątrz kawałka powinna wynosić co najmniej 80°C przez godzinę. Nie spożywaj niedogotowanych dań wieprzowych (niedogotowanych, niedogotowanych).
Dokładne mycie rąk zapobiegnie rozprzestrzenianiu się robaczycy. Dotyczy to wszystkich, a przede wszystkim przetwórców żywności. Główną przyczyną rozwoju wągrzycy u osób zakażonych są brudne ręce.
Zalecenia dotyczące wdrożenia działań zapobiegawczych dla osób fizycznych:
Prawidłowo usuwaj i dezynfekuj odchody ludzkie w ogrodzie.
Sprzedam wieprzowinę, która przeszła kontrolę weterynaryjną i sanitarną. Nie kupuj mięsa z drugiej ręki.Sprawdź wzrokowo zakupione mięso pod kątem obecności ciał obcych.
Wieprzowinę przed spożyciem należy ugotować, usmażyć lub odpowiednio osolić. Nie próbuj surowej mielonej wieprzowiny.
Konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu zdrowia własnego i bliskich.
Unikaj jedzenia dań wieprzowych podczas podróży do obcych krajów, zwłaszcza tych o niskich standardach sanitarnych, gdzie tradycyjnie powszechna jest hodowla trzody chlewnej i często spożywa się wieprzowinę.
Edukacja zdrowotna pomaga zmniejszyć zachorowalność. Tylko osoby potrafiące czytać i pisać zachowują się prawidłowo w pewnych okolicznościach.
Ryż. 16. Cysticerci (Finowie) w mięsie wieprzowym. Wyglądają jak białe bąbelki.
Ryż. 17. Prawidłowe solenie i długotrwałe zamrażanie wieprzowiny sprawia, że jest ona bezpieczna do spożycia.
