AIDS jest końcowym etapem zakażenia wirusem HIV. Zespół nabytego niedoboru odporności (AIDS) u mężczyzn i kobiet rozwija się na tle zakażenia wirusem HIV i charakteryzuje się gwałtownym spadkiem liczby limfocytów CD4, pojawieniem się wielu infekcji oportunistycznych, nowotworów złośliwych i zespołów neurologicznych. W 70 - 80% przypadków okres od momentu zakażenia do etapu pełnego obrazu choroby wynosi od 7 do 14 lat. Bez terapii antyretrowirusowej pacjent umiera w ciągu roku od wystąpienia chorób oportunistycznych.Terapia antyretrowirusowa wydłuża życie pacjenta o wiele lat.
Większość objawów AIDS u mężczyzn i kobiet jest spowodowana infekcjami oportunistycznymi wywołanymi przez bakterie, wirusy, grzyby i pasożyty. Przy prawidłowej odporności flora oportunistyczna nie prowadzi do rozwoju chorób, ale pojawia się u pacjentów z niedoborami odporności. U osób chorych na AIDS dotknięte są prawie wszystkie narządy i układy. Na tle obniżonej odporności u pacjentów często rozwija się nowotwór. Gorączka, obfite nocne poty, powiększenie węzłów chłonnych, osłabienie i wycieńczenie to główne objawy AIDS, wskazujące na rozwój procesów infekcyjnych w organizmie pacjenta, które często nakładają się na siebie. AIDS postępuje powoli. Na tle stopniowo rosnącego miana wirusa rozwijają się choroby charakterystyczne dla tego okresu zakażenia wirusem HIV o różnym stopniu nasilenia.
Ryż. 1. Zdjęcia pacjentów chorych na AIDS.
AIDS jest końcowym etapem zakażenia wirusem HIV.
Oznaki i objawy AIDS u mężczyzn i kobiet w okresie przejściowym
Choroby wtórne zaczynają się rozwijać od zakończenia pierwotnych objawów zakażenia wirusem HIV - stadium uogólnionej limfadenopatii i uważa się je za wczesny etap AIDS. Faza ta odpowiada etapowi IIIA zakażenia wirusem HIV według V.I. Pokrovsky'ego i jest przejściowa do stadium chorób wtórnych - kompleksu związanego z AIDS.
W tym okresie następuje wzrost gammaglobulin, głównie z powodu IgG, zmniejszenie aktywności fagocytarnej leukocytów, a liczba limfocytów CD4 spada poniżej 500 na 1 μl.
Gorączka ma charakter przerywany. Biegunka, osłabienie, nocne poty, zmęczenie i utrata masy ciała nawet o 10% to główne objawy AIDS w tym okresie. Pacjenci w tej fazie choroby są aktywni.
Występują zakażenia markerowe AIDS skóry i błon śluzowych wywołane wirusem opryszczki pospolitej i grzybami Candida; nawracające są bakteryjne i wirusowe zakażenia górnych dróg oddechowych. Nie ma jeszcze znaczącego rozprzestrzeniania się infekcji. Powstałe choroby u mężczyzn i kobiet przebiegają bez powikłań. Nowotwory złośliwe jeszcze się nie rozwijają. Niektórzy klinicyści uważają tę fazę zakażenia wirusem HIV za zwiastun AIDS.
Ryż. 2. Powszechna kandydoza jamy ustnej może być pierwszą oznaką AIDS.
Ryż. 3. Nawracająca opryszczka narządów płciowych jest często pierwszą oznaką AIDS u kobiet.
Ryż. 4. Nawracająca opryszczka narządów płciowych jest często pierwszym objawem AIDS u mężczyzn.
Ryż. 5. Półpasiec w postaci nawracającej (występujący okresowo w ciągu ostatnich 5 lat) jest często pierwszą oznaką AIDS.
Ryż. 6. Wirus brodawczaka jest przyczyną brodawek u pacjentów zakażonych wirusem HIV we wczesnych stadiach AIDS.
Ryż. 7. Uporczywa kandydoza (pleśniawka) narządów płciowych jest wczesnym objawem AIDS u mężczyzn.
Ryż. 8. Drozd u kobiet, który ma nawracający przebieg, wskazuje na niedobór odporności i jest wczesnym objawem AIDS.
Okres rozwoju zespołu związanego z AIDS u mężczyzn i kobiet
W tym okresie choroby obserwuje się oznaki narastającego zatrucia wirusowego i rozwijają się choroby będące przejawem wtórnego niedoboru odporności wywołanego zakażeniem wirusem HIV – kompleksem towarzyszącym AIDS. Faza ta odpowiada etapowi IIIB zakażenia wirusem HIV według V.I. Pokrovsky'ego i jest pośrednia.
Wskaźniki laboratoryjne. W tym okresie poziom limfocytów CD4 spada z 500 do 200 na 1 µl, zmniejsza się stosunek CD4/CD8 i szybkość reakcji transformacji blastycznej. Zwiększa się leukopenia, małopłytkowość i anemia. Poziom kompleksów immunologicznych krążących we krwi stale wzrasta.
Gorączka. Gorączka ma długotrwały (ponad 1 miesiąc) przebieg, biegunka jest bardziej uporczywa, obfite poty nocne, utrata masy ciała pacjenta przekracza 10%, objawy zatrucia są bardziej nasilone, uogólnione jest powiększenie węzłów chłonnych, objawy uszkodzenia układu nerwowego (neuropatia obwodowa) i narządów wewnętrznych (uszkodzenie nerek z postępującą niewydolnością nerek i wysokim białkomoczem).
Choroba zakaźna. Choroby zakaźne u mężczyzn i kobiet są częste, mają długotrwały przebieg nawrotowy i są oporne na leczenie. Nazywa się je chorobami związanymi z AIDS. Są przejawem wtórnego niedoboru odporności wywołanego wirusem HIV:
choroby wirusowe: opryszczka pospolita, półpasiec i leukoplakia (wirus opryszczki), dysplazja szyjki macicy, brodawki narządów płciowych u mężczyzn i kobiet (wirus brodawczaka ludzkiego);
choroby grzybicze: kandydoza jamy ustnej i pochwy;
choroby pasożytnicze: toksoplazmoza;
infekcje bakteryjne: nawracające ostre infekcje dróg oddechowych, zapalenie gardła, oskrzeli, zapalenie zatok i zapalenie płuc wywołane przez paciorkowce, mycoplasma pneumoniae, H. influenzae, Moraxella catarrhalis. U niektórych pacjentów rozwija się gruźlica;
Onkopatologia: Mięsak Kaposiego w postaci zlokalizowanej.
Ryż. 9. Infekcja opryszczkowa ma długotrwały przebieg i jest powszechna.Duże wrzody opryszczkowe i opryszczkowe zapalenie rogówki, które kończą się ślepotą), wskazują na ostre osłabienie układu odpornościowego i często są oznakami AIDS zarówno u mężczyzn, jak iu kobiet.
Ryż. 10. Nawracająca opryszczka skóry twarzy u mężczyzn i kobiet chorych na AIDS.
Ryż. 11. Półpasiec u chorych na AIDS jest zjawiskiem powszechnym, ma długotrwały przebieg nawrotowy i jest oporny na leczenie.
Ryż. 12. Zdjęcie przedstawia rzadkie formy półpaśca - opryszczka narządów płciowych. Często jest oznaką rozwijającego się zespołu niedoboru odporności.
Ryż. 13. Ciężka postać kandydozy jamy ustnej. Choroba rozwija się na tle znacznie obniżonej odporności. Często jest oznaką AIDS.
Ryż. 14. Ciężka postać kandydozy narządów płciowych u kobiet. Choroba często rozwija się wraz z AIDS.
Ryż. 15. Kandydoza przełyku jest chorobą markerową AIDS.
Ryż. 16. „Leukoplakia owłosiona” występuje głównie u pacjentów chorych na AIDS. Wywołuje ją wirus opryszczki typu 4 (Epsteina-Barra).
Ryż. 17. Objawem AIDS u mężczyzn są brodawki narządów płciowych. Przyczyną jest wirus brodawczaka ludzkiego typu 6 i 11.
Ryż. 18. Brodawki narządów płciowych są oznaką AIDS u kobiet.
Ryż. 19. W AIDS często stwierdza się brodawki narządów płciowych okolicy odbytowo-płciowej. Należą do grupy chorób przenoszonych drogą płciową. Im więcej partnerów seksualnych, tym większe ryzyko rozwoju choroby. Przy niskiej odporności kłykciny rosną do ogromnych rozmiarów i tworzą konglomeraty.
Ryż. 20. Dysplazja szyjki macicy jest częstym objawem rozwoju zespołu niedoboru odporności. Jej przyczyną jest wirus brodawczaka ludzkiego. Rozwiązłe życie seksualne przyczynia się do rozprzestrzeniania się infekcji.W ponad połowie przypadków stwierdza się zwyrodnienie nowotworowe. U kobiet chorych na AIDS następuje to w ciągu 5 do 10 lat. Z normalnym układem odpornościowym - przez 15 - 20 lat.
Ryż. 21. Mięsak Kaposiego jest chorobą markerową AIDS. We wczesnych stadiach AIDS choroba jest zlokalizowana.
Oznaki i objawy AIDS u mężczyzn i kobiet w szczytowym okresie choroby
Pełny obraz AIDS (późnego stadium choroby) charakteryzuje się głębokim osłabieniem układu odpornościowego, co prowadzi do rozwoju chorób oportunistycznych, które mają ciężki i długotrwały charakter, są oporne na leczenie i zagrażają życiu pacjenta. Ten etap AIDS odpowiada etapowi IIIB zakażenia wirusem HIV według V.I. Liczbę limfocytów CD4 rejestruje się w zakresie od 50 do 200 w 1 µl.
U pacjentów rozwija się zespół wyczerpania (zespół astenowegetatywny), występuje długotrwała gorączka i znaczna utrata masy ciała (dystrofia HIV), większość czasu spędzają w łóżku. W 100% przypadków dochodzi do uogólnionego powiększenia węzłów chłonnych.
W zależności od rodzaju i lokalizacji procesu zakaźnego u mężczyzn i kobiet wyróżnia się kilka postaci klinicznych choroby:
w 84% przypadków dochodzi do uszkodzenia skóry i błon śluzowych;
w 60% przypadków choroby dochodzi do uszkodzenia płuc (50% wszystkich zmian płucnych to zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis);
wpływa to na przewód żołądkowo-jelitowy;
w 30% przypadków choroby obserwuje się uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego: zaburzona jest psychika pacjenta (rozwija się encefalopatia HIV – „otępienie HIV/AIDS”), toksoplazmoza ośrodkowego układu nerwowego, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia.Patologia neurologiczna objawia się zapaleniem pojedynczego nerwu, uszkodzeniem nerwów czaszkowych i obwodowych, rozwija się mielopatia;
rozwija się onkopatologia, z czego 25% to mięsak Kaposiego;
U niektórych pacjentów rozwija się sepsa;
zmienia się układ hormonalny u kobiet: rozwija się hipogonadyzm, cykl menstruacyjny zostaje zakłócony;
U niektórych mężczyzn i kobiet rozwija się patologia endokrynologiczna: pojawiają się objawy niedoczynności lub nadczynności tarczycy, uszkodzenie nadnerczy prowadzi do ich niewydolności.
Zakażenia oportunistyczne wirusem HIV ulegają uogólnieniu, często ich objawy nakładają się na procesy onkologiczne lub inne choroby zakaźne.
W szczytowym okresie choroby liczba limfocytów CD4 znacznie maleje i waha się od 200 do 50 na 1 µl. Obserwuje się następujące zmiany hematologiczne: niedokrwistość, idiopatyczną trombocytopenię i neutropenię. W surowicy krwi rejestruje się spadek poziomu białka całkowitego i wzrost stężenia globulin w surowicy, głównie ze względu na frakcję g-globuliny.
Ryż. 22. Ciężka postać łojotokowego zapalenia skóry w przebiegu AIDS.
Ryż. 23. Krwotoczna postać opryszczki u kobiet i mężczyzn jest częstym objawem AIDS w szczytowym okresie choroby.
Ryż. 24. Opryszczkowe zapalenie odbytnicy u mężczyzny. Choroba często rozwija się u pacjentów z AIDS. Infekcja rozprzestrzenia się poprzez niekonwencjonalny seks. Głównymi objawami choroby są obrzęk, wysypka i bolesny rumień w okolicy odbytu.
Ryż. 25. Mięsak Kaposiego (onkopatologia) jest rejestrowany w szczytowym okresie AIDS, jest powszechny i ma przebieg postępujący. Zaliczany do grupy chorób związanych z AIDS.
Ryż. 26.Chłoniaki nieziarnicze z komórek B rozwijają się w stadium AIDS i są zgłaszane w 46% przypadków u pacjentów zakażonych wirusem HIV. Choroba występuje z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego, przewodu pokarmowego, wątroby i szpiku kostnego.
Ryż. 27. Chłoniak nieziarniczy Burkitta u mężczyzn. Choroba jest objawem AIDS. Guz rozwija się z limfocytów B i szybko staje się złośliwy. Występuje z objawami zatrucia, miejscowym swędzeniem, obrzękiem szczęki i szyi, niedrożnością jelit i krwawieniem.
Ryż. 28. W szczytowym okresie AIDS rejestrowane są choroby wywoływane przez wysoce złośliwe wirusy brodawczaka ludzkiego. Zdjęcie przedstawia olbrzymiego kłykcia kończystego Buschkego-Levenshteina. Znajduje się na narządach płciowych, w okolicy odbytu i pachwiny. Często staje się złośliwy.
Choroby zakaźne u mężczyzn i kobiet, które rozwijają się wraz z AIDS
Choroby związane z AIDS u mężczyzn i kobiet rozwijają się na pewnym etapie rozwoju, kiedy poziom liczby limfocytów CD4 spada do 200–500 na 1 μl. i poniżej. Z reguły grupa ta obejmuje choroby zakaźne i onkologiczne.
Rozwój chorób oportunistycznych wskazuje na gwałtowny spadek odporności. Rejestrowane są zarówno w AIDS, jak i w innych stanach niedoborów odporności, mają ciężki przebieg i zagrażają życiu pacjentów.
Główne rodzaje nadkażeń
Infekcje bakteryjne
Pozapłucne formy gruźlicy. Nietypowa rozsiana mykobakterioza. Nawracająca posocznica niezwiązana z durem brzusznym wywołana przez Salmonellę. Toksoplazmoza mózgowa. Bartonelloza (choroba bakteryjna powszechna w Peru, Kolumbii i Ekwadorze).
Bakteryjne zapalenie płuc wywołane przez paciorkowce, Pseudomonas aeruginosa i Haemophilus influenzae. Naczyniakowatość bakteryjna.
Infekcje grzybowe
Kandydoza oskrzeli, tchawicy, płuc i przełyku.
Każda endemiczna grzybica w postaci rozsianej: rozsiana histoplazmoza pozapłucna (powszechna w niektórych regionach Stanów Zjednoczonych, Afryki Wschodniej i Południowej), kokcydioza (powszechna w niektórych regionach Stanów Zjednoczonych), kryptokokoza, aspergiloza.
Infekcje pasożytnicze
Pneumocystoza (Pneumocystis pneumonia), kryptosporydioza i izosporioza, występujące z biegunką trwającą dłużej niż 1 miesiąc. Toksoplazmoza mózgowa. Cyklosporoza. Mikrosporoza. Leiszmanioza trzewna. Blastomykoza. Strongyloidoza. Świerzb (w tym norweski).
Infekcje wirusowe
Zakażenia wywołane przez wirusy opryszczki: opryszczka zwykła i półpasiec w powszechnej postaci, opryszczkowe zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie przełyku. Uszkodzenia skóry, błon śluzowych i narządów wewnętrznych trwające dłużej niż 1 miesiąc. Zakażenie wirusem cytomegalii. Mięsak i chłoniaki Kaposiego (pierwotny ośrodkowy układ nerwowy, Burkitt, rozsiane duże limfocyty B) u osób poniżej 60. roku życia.
Zakażenia wywołane wirusami brodawczaka ludzkiego: brodawki zwykłe, brodawki płaskie i narządów płciowych, rak odbytnicy i inwazyjny rak szyjki macicy, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia.
Infekcja wirusowa wywołana przez wirusa z rodziny ospy prawdziwej (mięczak zakaźny).
Ryż. 29. Powszechna postać mięsaka Kaposiego zaliczana jest do chorób oportunistycznych.
Ryż. 30. Na etapie pełnego obrazu klinicznego AIDS choroby pasożytnicze stają się ciężkie. Na zdjęciu świerzb norweski.
Ryż. 31.Naczyniakowatość bakteryjna rozwija się, gdy liczba limfocytów CD4 spada poniżej 200 w 1 µl. Choroba występuje najczęściej u pacjentów zakażonych wirusem HIV. Wywołują ją bakterie z rodzaju Bartonella.
Ryż. 32. Wysoce złośliwy wirus brodawczaka ludzkiego jest przyczyną rozwoju inwazyjnego raka szyjki macicy u kobiet, który często obserwuje się w późniejszych stadiach AIDS.
Ryż. 33. Kiedy liczba limfocytów CD4 spadnie poniżej 50 na 1 μl, rozwija się zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii.
Oznaki i objawy schyłkowej fazy AIDS u mężczyzn i kobiet
Gdy liczba limfocytów CD4 wynosi 50 lub mniej w 1 μl, stwierdza się przejście AIDS do stadium terminalnego, gdy choroba przybiera niekontrolowany przebieg i w najbliższej przyszłości spodziewana jest śmierć pacjenta. W tym okresie pacjent jest wyczerpany i traci wiarę w wyzdrowienie.
W fazie przedterminalnej obserwuje się głęboki niedobór odporności, który prowadzi do najcięższego przebiegu infekcji oportunistycznych. Na pierwszy plan wysuwa się atypowa postać gruźlicy, mięsak Kaposiego, kryptokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii, powszechna aspergiloza, wielopostaciowe zapalenie mózgu i mózgu, rozsiana histoplazmoza, kokcydioidomikoza i bartonelloza. Rozwinięta patologia prowadzi do rozwoju zespołu astenicznego i demencji AIDS.
Całkowity brak apetytu, biegunka wynikająca z rozwoju zespołu złego wchłaniania, prowadzi do znacznej utraty wagi i całkowitego wyczerpania organizmu.
W fazie końcowej kacheksja osiąga wartości krytyczne. Z powodu ciągłej gorączki i zespołu ciężkiego zatrucia pacjent prawie cały czas spędza w łóżku. Choroba stale postępuje i kończy się śmiercią pacjenta.
Ryż. 34. Pacjenci w przedterminowym i terminalnym stadium AIDS.
Ryż. 35. Śmierć pacjenta z zespołem nabytego niedoboru odporności następuje w wyniku postępu infekcji oportunistycznych, nowotworów oraz uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.
W 70 - 80% przypadków objawy AIDS u mężczyzn i kobiet rozwijają się średnio 10 lat po zakażeniu ludzkimi wirusami niedoboru odporności. U 20–30% zakażonych osób AIDS objawia się w ciągu pierwszych 3–5 lat choroby. U 20% pacjentów AIDS występuje w łagodnej postaci. Około 50% pacjentów otrzymujących pełną terapię przeciwretrowirusową żyje 20 lat lub dłużej. Bez specjalnego leczenia śmierć pacjenta następuje 1 rok po rozwoju okresu infekcji oportunistycznych. Zakażenie wirusem HIV u dzieci następuje szybko i gwałtownie.
