Leczenie błonicy u dzieci i dorosłych będzie skuteczne, jeśli rozpocznie się w odpowiednim czasie. Leczenie powinno być kompleksowe i ukierunkowane na wszystkie części procesu patologicznego.
Zasady leczenia błonicy:
Podanie antytoksycznej surowicy przeciw błonicy.
Terapia etiotropowa.
Leczenie patogenetyczne.
Zapobieganie i leczenie powikłań.
Ryż. 1. Zdjęcie przedstawia błonicę gardła.
Schemat leczenia i charakterystyka żywieniowa błonicy
Wszystkim pacjentom z podejrzeniem błonicy przepisuje się izolację (hospitalizację) i ścisły odpoczynek w łóżku. Czas leżenia w łóżku zależy od ciężkości choroby i postaci błonicy.
Czas leżenia w łóżku
W zlokalizowanych postaciach błonicy odpoczynek w łóżku jest przepisywany przez cały okres ostrej manifestacji choroby, po czym pacjenci mogą wstać do jedzenia, a dzieci mogą wstać do niemęczących gier.
W ciężkich postaciach błonicy zalecany jest ścisły odpoczynek w łóżku przez 3 tygodnie. Ten rodzaj schematu leczenia jest przepisywany pacjentom, u których rozwinęło się zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie wielonerwowe. Nadmierna aktywność fizyczna w tym przypadku może zakończyć się tragicznie dla pacjenta.
Czas trwania leczenia szpitalnego
Czas trwania leczenia szpitalnego zależy od postaci i ciężkości błonicy.
W przypadku błonicy gardła pierwszego stopnia pacjenci pozostają w szpitalu przez 3 do 4 tygodni.
W przypadku toksycznej postaci choroby drugiego stopnia pacjenci pozostają w szpitalu do 40 dni.
W przypadku błonicy gardła 3. stopnia pacjenci pozostają w szpitalu do 50 dni.
Wypisanie pacjenta ze szpitala
Pacjent zostaje wypisany po uzyskaniu 2 negatywnych wyników badania bakteriologicznego, wykonanego po 2 dniach od zakończenia antybiotykoterapii. Badanie bakteriologiczne przeprowadza się w odstępach dwudniowych.
Cierpliwa opieka
Dziecku należy zapewnić odpowiednią opiekę. Zablokowanie dróg oddechowych błoną błoniczą może nastąpić dość nagle. W przypadku braku odpowiedniej opieki ryzyko śmierci znacznie wzrasta.
Opiekując się pacjentem, należy wiedzieć, że ostra niewydolność sercowo-naczyniowa spowodowana wstrząsem zakaźnym, ostra niewydolność kory nadnerczy i porażenie mięśnia sercowego są przyczyną śmierci pacjenta w pierwszym tygodniu choroby, zapalenie mięśnia sercowego – w 2-3 tydzień choroby, porażenie mięśni oddechowych i mięśni przeponowych – w 4-8 tygodniu choroby.
Odżywianie na błonicę
Dieta na błonicę powinna być łagodna lub półłagodna. W ostrym okresie błonicy gardła pokarm powinien być płynny lub półpłynny, lekkostrawny, bogaty w witaminy.Szczególnie ważne dla organizmu pacjenta są witaminy C, B i kwas nikotynowy.
Głównymi lekami stosowanymi w leczeniu tej choroby są antytoksyczna surowica błonicza (ADS) i antybiotyki. PDS stanowi podstawę specyficznego leczenia błonicy. Jego podanie prowadzi do eliminacji specyficznego zatrucia wywołanego toksynami krążącymi we krwi. Wprowadzenie antybiotyków prowadzi do zniszczenia patogenów.
Wczesna diagnoza i wczesne podanie antytoksycznej surowicy błoniczej są kluczem do skutecznego leczenia błonicy.
Wczesne podanie PDS (od pierwszych godzin i nie później niż w 2. dniu od wystąpienia choroby) znacząco zmniejsza częstość występowania postaci toksycznych i powikłań błonicy.
W Federacji Rosyjskiej jest to stosowane Oczyszczone, skoncentrowane płynne serum przeciw błonicy dla koni. Do produkcji surowicy przeciwbłoniczej wykorzystuje się krew koni uprzednio hiperimmunizowanych toksoidem błoniczym. Surowica zawiera specyficzne immunoglobuliny.
Przed wprowadzeniem PDS określa się wrażliwość organizmu na lek.
Do tych celów wytwarza się „Rozcieńczoną surowicę do badań śródskórnych”. Surowicę testową wstrzykuje się w okolicę powierzchni zginaczy przedramienia w dawce 0,1 ml.
Jeżeli reakcja jest ujemna (brak grudek), to po 20 minutach wstrzykuje się podskórnie 0,1 ml surowicy. Pozostałą dawkę podaje się po 1 – 1,5 godzinie.
W przypadku pozytywnej reakcji (powstała grudka o średnicy 1 cm lub większej) podaje się surowicę przeciwbłoniczą wyłącznie ze względów zdrowotnych. Jednocześnie lekarz i pielęgniarka muszą być przygotowani na możliwy rozwój wstrząsu anafilaktycznego i walczyć z nim.
Surowicę przeciw błonicy wstrzykuje się domięśniowo w górną jedną trzecią przedniej zewnętrznej części uda lub w pośladek.
Dawkę surowicy ustala się indywidualnie. Na jego poziom wpływa częstość występowania błon błoniczych, stopień zatrucia oraz czas, jaki upłynął od momentu zachorowania.
Dawka kursowa surowicy przeciwbłoniczej
Skuteczność stosowania serum przeciwbłoniczego zależy od momentu jego podania od początku choroby oraz od prawidłowo dobranej (optymalnej) dawki pierwszej i końcowej.
W przypadku zlokalizowanej postaci błonicy dawka kursowa wynosi 10–15 tysięcy AE.
W przypadku powszechnej postaci błonicy dawka kursowa wynosi 15–20 tysięcy AE.
W przypadku toksycznej postaci błonicy dawka kursowa wynosi 30–50 tysięcy AE.
Częstotliwość podawania surowicy przeciwbłoniczej
Na częstość podawania surowicy wpływa postać błonicy.
W przypadku lokalnych postaci choroby ograniczają się one do jednorazowego podania leku.
Jeśli płytki błonicze nie znikną w ciągu 24 godzin od podania surowicy przeciw błonicy, surowicę należy zastosować ponownie.
W przypadku rozwoju toksycznej postaci choroby surowicę podaje się co 12 godzin przez 2-3 dni z rzędu. ¾ dawki kursu należy podać w pierwszym dniu choroby. Czas dalszego podawania leku zależy od dynamiki procesu patologicznego. Po poprawie stanu pacjenta i zniknięciu złogów włóknistych należy przerwać podawanie surowicy.
Surowicę podaje się nie dłużej niż 3-4 dni.
Ryż. 4.Surowicę przeciw błonicy wstrzykuje się domięśniowo w górną jedną trzecią przedniej zewnętrznej części uda lub w pośladek.
Wielu naukowców (G. Ramon, M. Mukhamedov, N. Kudryavtseva i M. Zaluzhnaya) podczas leczenia błonicy zalecało podawanie pacjentowi toksoidu błoniczego jednocześnie z surowicą przeciw błonicy. Podanie toksoidu stymuluje aktywną produkcję toksoidu przez organizm pacjenta, w zależności od rodzaju ponownego szczepienia. U zaszczepionych pacjentów leczenie to szybko osiąga pozytywny wynik.
Toksoid błoniczy podaje się w ostrym okresie choroby w dawce 0,5 – 1,0 ml. Najpierw podaje się pierwszy zastrzyk. Po 5-6 dniach podaje się drugi zastrzyk. Miesiąc później - trzeci.
Antybiotyki nie zastępują antytoksycznej surowicy błoniczej. Działają jedynie na prątki błonicy, które wytwarzają toksynę.
Lekami z wyboru w leczeniu błonicy są aminopenicyliny, antybiotyki makrolidowe (Erytromycyna, Macropen, Rulid, Azytromycyna, Vilprafen), cefalosporyny III generacji (Ceftriakson, ceftazydym, cefotaksym itp.) i Klindamycyna.
Przebieg leczenia antybiotykami w postaciach zlokalizowanych wynosi 5-7 dni, w przypadku postaci toksycznych - od 14 do 21 dni.
W przypadku łagodnej błonicy antybiotyki przyjmuje się doustnie, w ciężkich postaciach - w zastrzykach.
Patogeneza rozwoju powikłań błonicy jest związana z wpływem toksyny błoniczej na organizm pacjenta. Powikłania błonicy często rozwijają się w przypadku toksycznej postaci błonicy, rzadziej w przypadku powszechnych postaci choroby.
Ostra niewydolność sercowo-naczyniowa spowodowana wstrząsem zakaźno-toksycznym, ostra niewydolność nadnerczy i porażenie mięśnia sercowego są przyczyną śmierci pacjenta w pierwszym tygodniu choroby, zapalenie mięśnia sercowego – w 2-3 tygodniu choroby, porażenie mięśnia sercowego mięśnie oddechowe i mięśnie przeponowe – w 4-8 tygodniu choroby.
Ryż. 6. Zdjęcie przedstawia dziecko chore na błonicę. Ze względu na rozwinięty zad wykonano tracheostomię.
Kompleksowa terapia patogenetyczna ma na celu zwalczanie zatruć, kompensację zaburzeń hemodynamicznych, zwalczanie obrzęku mózgu i niewydolności kory nadnerczy.
Wczesna diagnoza, wczesne podanie antytoksycznej surowicy błoniczej i zastosowanie kompleksowej terapii patogenetycznej są kluczem do skutecznego leczenia błonicy
Kordiamina, corazol i strychnina zwiększają napięcie naczyń i działają stymulująco na ośrodki naczynioruchowe i oddechowe.
Wraz z rozwojem DIC przepisuje się heparynę i inhibitory enzymów proteolitycznych (contrical i trasolol); przepisuje się kwas nikotynowy i plazmaferezę w celu aktywacji fibrynolizy.
Wstrząs łagodzą substytuty krwi, glikokortykosteroidy i narkotyczne leki przeciwbólowe.
W przypadku toksycznych postaci błonicy przepisywane są dożylne kortykosteroidy (prednizolon i hydrokortyzon).
Prowadzona jest terapia detoksykacyjna (glukoza, reopoliglucyna, roztwory polijonowe, albumina).
W ciężkich postaciach hipertoksycznych i rozwiniętych powikłaniach wskazana jest plazmafereza, hemosorpcja i immunosorpcja.
Przepisywane są leki odczulające i przeciwutleniacze chroniące błony śluzowe.
Wskazana jest terapia witaminowa (kwas askorbinowy i nikotynowy, witamina B1, W6 oraz b12.
Płukanie gardła roztworami dezynfekcyjnymi
W przypadku zadu błoniczego wykonuje się tracheostomię lub intubację, aby zapobiec uduszeniu.
Wraz z rozwojem zapalenia mięśnia sercowego i polineuropatii pacjenci są stale monitorowani przez odpowiednich specjalistów i przepisywane jest kompleksowe leczenie.
Jeśli podejrzewa się rozwój zapalenia mięśnia sercowego, pacjent zostaje przeniesiony na ścisły odpoczynek w łóżku na 2-3 tygodnie. Elektrokardiogram powtarza się co drugi dzień lub 2 razy w tygodniu przez 1–1,5 miesiąca. Przepisuje się kwas adenozynotrójfosforowy (ATP) i kokarboksylazę, prednizolon, niesteroidowe leki przeciwzapalne, środki poprawiające mikrokrążenie (trental), przeciwutleniacze i ryboksynę.
Ryż. 7. Na zdjęciu tracheostomia. Klasyczną tracheostomię wykonuje się w pozycji siedzącej lub leżącej.
Kiedy pacjent szuka pomocy lekarskiej na etapie przedszpitalnym, lekarz ma obowiązek:
postawić diagnozę,
określić lokalizację procesu patologicznego,
wskazać postać błonicy,
określić stopień nasilenia błonicy,
zdiagnozować powikłania choroby,
określić stadium błonicy.
Na etapie przedszpitalnym zwalcza się hipertermię i wstrząs zakaźno-toksyczny, podaje się leki rozszerzające oskrzela (efedryna, aminofilina) i leki przeciwhistaminowe (difenhydramina). W przypadku nagłej hospitalizacji nie podaje się surowicy przeciwbłoniczej i antybiotyków.
W warunkach szpitalnych rozpoczyna się awaryjne podawanie surowicy przeciwbłoniczej, antybiotyków i leków hormonalnych, przeprowadza się terapię detoksykacyjną, wprowadza się przeciwutleniacze chroniące błony śluzowe, przeprowadza się hemosorpcję lub plazmaferezę oraz przepisuje się inhalacje z lekami rozszerzającymi oskrzela i lekami hormonalnymi.
Wraz ze wzrostem uduszenia rozstrzyga się kwestia wyboru metody interwencji chirurgicznej.
Nieskuteczne leczenie zachowawcze krupu jest wskazaniem do zastosowania intubacji lub tracheotomii
Wraz z rozwojem zadu błoniczego konieczne jest ustalenie stałego monitorowania pacjenta przez laryngologa operacyjnego. W przypadku utrzymującego się zwężenia, pojawienia się duszności, silnego niepokoju pacjenta i pojawienia się sinicy rozpoczyna się intubację.
W przypadku zlokalizowanego zadu wskazana jest długotrwała intubacja jamy nosowo-gardłowej rurkami plastikowymi.
W zadzie zstępującym wykonuje się tracheostomię i za pomocą pompy elektrycznej usuwa się błony włókniste z dróg oddechowych. Pacjent zostaje przeniesiony do sztucznej wentylacji.
Ryż. 8. Zdjęcie przedstawia intubację nosowo-gardłową rurkami plastikowymi.
Antybiotyki stosuje się w leczeniu nosicieli toksycznych prątków błonicy. Czas trwania leczenia wynosi 7 dni. Lekami z wyboru są antybiotyki z grupy tetracyklin, makrolidy (erytromycyna), cefalosporyny i ryfampicyna. Tetracyklinę stosuje się u dzieci powyżej 9. roku życia. Jeśli leczenie erytromycyną nie powiedzie się, zaleca się powtórzenie kursu.
Nosicielstwo bakteryjne toksycznych prątków błonicy rozwija się w wyniku niedoskonałej odpowiedzi układu odpornościowego. Sytuację pogarszają częste choroby narządów laryngologicznych i ostre infekcje wirusowe dróg oddechowych, co prowadzi do zaburzenia mikrobiocenozy jamy ustnej i gardła. Podanie bakteryjnej szczepionki przeciw błonicy Kodivac znacząco zwiększa odpowiedź immunologiczną u nosicieli.
Wraz z przepisaniem antybiotyków zaleca się przyjmowanie kwas askorbinowy.
Zaleca się smarowanie gardła przez 7 dni jodynol.
Warunkiem wyleczenia jest eliminacja ognisk przewlekłej infekcji.
Ryż. 10. Zdjęcie przedstawia dziecko chore na błonicę.
Obserwację ambulatoryjną pacjentów w fazie rekonwalescencji (rekonwalescentów) i nosicieli bakterii prowadzi miejscowy lekarz i specjalista chorób zakaźnych.
Pacjenci z powikłaniami takimi jak zapalenie mięśnia sercowego czy zapalenie wielokorzeniowe są obserwowani po wypisaniu ze szpitala przez odpowiednich specjalistów.
Wyrejestrowanie pacjenta następuje prowizyjnie, nie wcześniej niż po upływie 3 miesięcy od leczenia szpitalnego i obecności 2 negatywnych wyników badań bakteriologicznych.
Dzieci, które nie były zaszczepione przeciwko błonicy, szczepi się sześć miesięcy po wyzdrowieniu, a następnie poddaje się szczepieniu uzupełniającemu w wyznaczonym terminie.
Dorośli, którzy cierpieli na ciężką postać błonicy, są szczepieni toksoidem AD-M lub ADS-M sześć miesięcy po wyzdrowieniu. Ponowne szczepienie następuje po 45 dniach. Powtarzające się szczepienia przypominające - co 10 lat.
Dorośli, którzy przeszli łagodną błonicę i nie zostali zaszczepieni, są szczepieni sześć miesięcy po wyzdrowieniu. Powtarzane szczepienia przypominające przeprowadza się co 10 lat.
Bakterie będące nosicielami toksycznych szczepów prątków błonicy podlegają comiesięcznym badaniom lekarskim, badaniom bakteriologicznym i leczeniu.
