Wirusowe zapalenie wątroby typu G (VHG) jest chorobą zakaźną rozprzestrzeniającą się głównie pozajelitowo (przez krew) i kontaktowym mechanizmem przenoszenia. Wirus zapalenia wątroby typu G (HGV) został opisany całkiem niedawno – w 1995 roku choroba jest przedmiotem badań. Choroba jest powszechna i nierówna. W Federacji Rosyjskiej częstotliwość wykrywania RNA (materiału dziedzicznego wirusa) waha się od 2% (Moskwa) do 8% (Jakucja). Wysoki poziom HCV notuje się w regionach o dużej częstości występowania wirusowego zapalenia wątroby typu B i C.
Wiadomo, że choroba najczęściej występuje na tle wirusowego zapalenia wątroby typu C, nie wpływając znacząco na jej przebieg. Wirusy zapalenia wątroby typu G działają hamująco na replikację wirusa HIV. Obraz kliniczny choroby jest pod wieloma względami podobny do zapalenia wątroby typu C, ale proces patologiczny jest mniej agresywny. Opisano przypadki ostrego i przewlekłego przebiegu choroby. Upośledzony stan odporności przyczynia się do rozwoju długotrwałego nosicielstwa wirusa HCV. Rezerwuarem i źródłem patogenów jest człowiek chory, którego wirusy znajdują się w surowicy krwi, komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej i ślinie. Główną metodą diagnozowania aktualnej aktywnej infekcji jest reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR).Testy surowicy służą do wykrywania przeciwciał w surowicy krwi. Trwają prace nad metodami leczenia i zapobiegania tej chorobie.
Ryż. 1. W przypadku choroby w wątrobie rozwija się proces zapalny. Marskość narządu jest poważnym powikłaniem zakażenia HGV.
Wirus zapalenia wątroby typu G
Właściwości biologiczne samochodów ciężarowych nie zostały dostatecznie zbadane. Ustalono, że są to wirusy RNA. Mają nie więcej niż 30% identyczności z innymi wirusami z tej grupy. Wiadomo, że patogeny często występują w mieszanych zakażeniach wirusem zapalenia wątroby typu B, C i D. Mają one działanie hamujące na replikację wirusa HIV.
Historia odkrycia
HGV został po raz pierwszy wyizolowany całkiem niedawno, w 1995 r., od pacjenta z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C przez grupę naukową firmy Abbott pod przewodnictwem I. Mushahvara. Następnie wykryto HGV w surowicy krwi pacjentów z zapaleniem wątroby typu non-A, non-B, non-C, non-D i non-E.
Taksonomia patogenu
Pozycja taksonomiczna samochodów ciężarowych nie jest całkowicie jasna. Konwencjonalnie wirusy należą do rodziny Flaviviridae (rodzaj Hepacivirus).
Struktura
Wirusy mają kształt kulisty i średnicę od 20 do 60 nm. Nukleokapsyd ma strukturę ikozaedryczną. Superkapsyd jest pokryty kolcami.
Genom wirusa jest reprezentowany przez jednoniciową liniową, niesegmentowaną cząsteczkę +RNA zawierającą 2800 reszt aminokwasowych. Składa się z sekcji strukturalnych (E1 i E2) i niekonstrukcyjnych (NS2 - NS5).
Geny kodujące białka strukturalne (cor i env) skoncentrowane są w regionie 5, białka niestrukturalne (proteazy, helikazy, polimerazy) - w regionie 3.
Wyróżnia się 3 genotypy i 5 podtypów genomu. Podtypy 1A i 1B częściej występują w krajach Afryki, 2A i 2B – w Ameryce, 3 – w krajach Azji Południowo-Wschodniej. W Federacji Rosyjskiej, Kazachstanie i Kirgistanie dominuje genotyp 2A.
Genom HGV jest mniej zmienny niż genom HCV.
Reprodukcja wirusów
Miejscem replikacji wirusa są komórki jednojądrzaste, komórki śledziony i szpiku kostnego. Uważa się, że HGV to wadliwy wirus, który rozmnaża się w obecności C.
Uprawa
Wirusa nie hoduje się w hodowlach komórkowych. HGV utrzymuje się w komórkach wątroby i nerek pobranych z ciał zwierząt zakażonych doświadczalnie w szczytowym okresie choroby.
Oporność i zdolność do mutowania wirusów nie została dostatecznie zbadana. Patogeny są wysoce rakotwórcze.
Ryż. 3. Wirus zapalenia wątroby typu G (na zdjęciu).
Epidemiologia wirusowego zapalenia wątroby typu G jest słabo poznana. Charakterystyka epidemiologiczna zakażenia HGV jest pod wieloma względami podobna do charakterystyki innego zapalenia wątroby w surowicy, w tym HCV. Wśród osób z ostrym wirusowym zapaleniem wątroby o nieokreślonej etiologii, wyniki RNA HGV wahają się od 3 do 45%. Na podstawie badań przeprowadzonych w USA i Europie, zakażenie HGV występuje w 20% przypadków u pacjentów z przewlekłym HCV, w 10% przypadków u pacjentów z przewlekłym HBV, w 10% przypadków u pacjentów z autoimmunologicznym zapaleniem wątroby, u 10% chorych przypadków u pacjentów z alkoholowym zapaleniem wątroby. Według innych danych częstość oznaczania RNA HGV u pacjentów z HBV wynosi 24%, HCV – 37%. Ustalono, że wirusy HGV nie zaostrzają przebiegu tych chorób.
Występowanie choroby
Częstość występowania infekcji HGV jest powszechna i nierówna. W Federacji Rosyjskiej częstotliwość wykrywania RNA (materiału dziedzicznego wirusa) waha się od 2% (Moskwa) do 8% (Jakucja). Wysoką częstość występowania chorób odnotowuje się w krajach Afryki Zachodniej.
Wirusowe zapalenie wątroby typu G częściej rejestruje się wśród mieszkańców miast, 1,5 – 2 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet. Wysokie poziomy HCV notuje się w regionach o dużej częstości występowania HBV i HCV.
Jak przenoszone są patogeny
Źródło i rezerwuar infekcji
Źródłem i rezerwuarem zakażenia są wyłącznie przewoźnicy samochodów ciężarowych oraz pacjenci z ostrym i przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu G. Patogeny znajdują się w surowicy krwi, krwi obwodowej (w komórkach jednojądrzastych), ślinie i nasieniu.
Mechanizm przenoszenia infekcji
HGV jest przenoszony drogą pozajelitową. Kontakt z krwią jest głównym mechanizmem przenoszenia infekcji.
Czynniki transmisji
Czynnikami przenoszenia zakażenia HGV są: transfuzja krwi lub jej składników, zabiegi chirurgiczne, stosowanie strzykawek wielokrotnego użytku, hemodializa, rozwiązłość, leczenie lekami immunosupresyjnymi.
Drogi transmisji
W przypadku przenoszenia zakażenia samochodami ciężarowymi wyróżnia się sztuczne drogi przenoszenia (użycie strzykawek i narzędzi medycznych skażonych zakażoną krwią) i naturalne (kontakt seksualny, wertykalny, domowy).
Charakterystyka głównych dróg przenoszenia wirusowego zapalenia wątroby typu G
HCV może zostać przeniesiony przez strzykawki i narzędzia medyczne zanieczyszczone krwią zawierającą wirusa, przez niesterylne narzędzia stosowane podczas zabiegów kosmetycznych (golenie, pedicure, manicure itp.), piercingu i tatuaży.
U osób otrzymujących wielokrotne transfuzje krwi wykryto RNA wirusa HGV.U pacjentów chorych na hemofilię RNA HGV wykrywa się w 24–57% przypadków. Wykrycie wirusa zapalenia wątroby typu G we krwi ustala się jedynie kosztowną metodą diagnostyczną PCR, dlatego jego masowe wprowadzenie wydaje się dziś niemożliwe. Badania przesiewowe dawców krwi na obecność markerów wirusowego zapalenia wątroby typu B i C (anty-HBV i HbsAg) – markerów zastępczych wirusa zapalenia wątroby typu G – można uznać za profilaktykę choroby.
Częstotliwość oznaczania RNA HCV w surowicy krwi u pacjentów po przeszczepieniu serca, nerek i wątroby sięga 43%. Terapia immunosupresyjna sprzyja rozwojowi przewlekłego nosicielstwa samochodów ciężarowych. Zagrożeni są pacjenci chorzy na hemofilię oraz pacjenci przebywający na oddziałach hemodializ.
Stosowanie strzykawek zanieczyszczonych zakażoną krwią przyczynia się do przenoszenia wirusa HGV. RNA HCV wykrywa się we krwi osób uzależnionych od narkotyków w iniekcjach w 30–35% przypadków.
Istnieje droga przeniesienia zakażenia drogą płciową, zarówno w rodzinie (mąż-żona), jak i poprzez rozwiązłość. Dużą częstość występowania infekcji obserwuje się u mężczyzn. Zagrożone są prostytutki, homoseksualiści i osoby biseksualne. Im więcej partnerów seksualnych ma dana osoba, tym większe ryzyko infekcji.
Uważa się, że przenoszenie wirusa HGV z matki na dziecko (przenoszenie pionowe) jest udowodnione. Z badań przeprowadzonych w Niemczech, Australii i Francji wynika, że w 50% przypadków dzieci są zakażone samochodami ciężarowymi od matek nosicieli.
Wirus zapalenia wątroby typu G jest powiązany z uszkodzeniem komórek wątroby.Jednak podczas badania zakażonych pacjentów stwierdzono, że u większości z nich poziom aminotransferaz utrzymywał się w granicach normy.
Wirusowe zapalenie wątroby typu G często przebiega bezobjawowo. Choroba charakteryzuje się postaciami subklinicznymi i anistterycznymi.
Ostry okres HH przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo.
Przejście do postaci przewlekłej następuje niezauważone, z częstotliwością 2–9%, częściej przy infekcji mieszanej.
Postęp choroby z późniejszym rozwojem przewlekłego zapalenia wątroby, marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego, tak charakterystycznego dla wirusowego zapalenia wątroby typu C, nie jest typowy dla HCV.
Przewlekła postać choroby często wynika ze zdrowego wzorca nosiciela.
Klinika choroby
Okres wylęgania
Okres inkubacji choroby trwa od 7 do 11 dni.
Ostra faza choroby
Ostra faza HCV przebiega w postaci klinicznie łagodnej lub bezobjawowej. ALT jest umiarkowanie podwyższona, co wskazuje na niski stopień cytolizy (zniszczenia) komórek wątroby. W niektórych przypadkach przy monoinfekcji rejestruje się objawy cholestazy wewnątrzwątrobowej: zwiększa się aktywność GGT (transpeptydazy gamma-glutamylowej) i fosfatazy alkalicznej, co wskazuje na możliwe uszkodzenie dróg żółciowych.
Faza ostra niepostrzeżenie przechodzi w postać przewlekłą, która następuje w postaci przenoszenia wirusa. Pozawątrobowych objawów choroby nie stwierdzono.
Koinfekcja
Częściej odnotowuje się połączenie HCV z wirusowym zapaleniem wątroby typu B i C niż monoinfekcję. U pacjentów zakażonych HDV w 40% przypadków wykrywa się RNA HGV. Samochód ciężarowy nie ma istotnego wpływu na przebieg HCV.
Przewlekła postać choroby
Przewlekła postać choroby często przebiega bezobjawowo. ALT nieznacznie wzrasta i utrzymuje się przez długi czas. Doktor RAWeisiger nazwał wirusowe zapalenie wątroby typu G „klinicznie cichą infekcją”.
Ciężka postać choroby (piorunujące zapalenie wątroby)
Objawy piorunującego zapalenia wątroby podczas zakażenia HGV rozwijają się powoli. Niewydolność wątroby rozwija się w ciągu 16–45 dni i stwierdza się wysoki poziom transaminaz. Ciężka postać choroby rozwija się częściej w przypadku połączonej infekcji i często kończy się śmiercią.
Skutki ostrego wirusowego zapalenia wątroby typu G
Odzysk (całkowity zanik RNA HGV z surowicy krwi i pojawienie się specyficznych przeciwciał).
Powstawanie przewlekłej postaci choroby (RNA HGV jest wykrywane przez długi czas, przez kilka lat, a następnie zanika, po czym w surowicy krwi pojawiają się przeciwciała specyficzne dla wirusa).
Długoterminowy przewóz samochodów ciężarowych.
Ryż. 5. Ciężka postać choroby rozwija się z połączoną infekcją i często kończy się śmiercią.
Na pierwszym etapie diagnostyki zakażenia HGV wyklucza się wszystkie inne surowicze zapalenia wątroby, korzystając z dostępnych metod klinicznych i laboratoryjnych.
Główną metodą diagnozowania zakażenia HGV jest reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR) służąca do wykrywania RNA wirusa HGV. RNA patogenów można wykryć już od pierwszego dnia choroby. W okresie żółtaczki nie można wykryć RNA. U pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu C często wykrywa się RNA HGV. U pacjentów z patologią wątroby o nieznanej etiologii, RNA HGV wykrywa się w 9% przypadków.
Przeciwciała przeciwko HGV powstają w organizmie pacjenta w późniejszym terminie. Wykrywa się je za pomocą testu ELISA. Immunoglobuliny klasy M pojawiają się w surowicy krwi 10–12 dni po zakażeniu i pozostają w organizmie pacjenta przez 1–2 miesiące.Przeciwciała klasy G zaczynają być wykrywane we krwi miesiąc po wyzdrowieniu – zniknięciu RNA patogenu – i służą jako marker wyzdrowienia.
Opracowywane są metody wykrywania HGV w kale pacjentów za pomocą PCR i immunologicznej mikroskopii elektronowej.
Ryż. 6. Reakcja łańcuchowa polimerazy (PCR) jest główną metodą diagnozowania wirusowego zapalenia wątroby typu G.
Informacje na temat specyficznej terapii (przeciwwirusowej) są skąpe i sprzeczne. Obecnie ten rodzaj leczenia nie jest powszechnie stosowany. Wciąż opracowywane są metody leczenia wirusowego zapalenia wątroby typu G. Biorąc pod uwagę fakt, że w większości przypadków zakażenie HGV łączy się z zakażeniem HCV, podejmuje się próby stosowania schematów leczenia z wykorzystaniem interferonów stosowanych w leczeniu HCV.
Nie opracowano systemu nadzoru epidemiologicznego, środków przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz środków swoistej immunoprofilaktyki wirusowego zapalenia wątroby typu G. Podejmowane są próby stworzenia szczepionki przeciwwirusowej.
Ryż. 7. Środki zapobiegawcze w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu G są podobne jak w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu B i C.
