Amebiaza (czerwonka pełzakowa, amebiaza jelitowa) to choroba wywoływana przez pasożytniczego pierwotniaka Entamoeba histolytica (infekcja pierwotniakowa), który w sposób naturalny pasożytuje tylko w organizmie człowieka (infekcja antroponotyczna). Choroba objawia się uszkodzeniem jelita grubego, często z powstawaniem ropni w różnych narządach i ma skłonność do przewlekłego przebiegu. Istnieje również wiele amebiaz. Jednak ameboza jelitowa jest najczęściej nazywana amebiazą.
Choroba jest szeroko rozpowszechniona w krajach o klimacie subtropikalnym i tropikalnym. Rozprzestrzenianiu się pełzakowicy jelitowej sprzyja niski poziom udogodnień sanitarnych i komunalnych. Amebiaza zaliczana jest do chorób „brudnych rąk”.
Według WHO na pełzakowicę cierpi aż 10% ludzi na Ziemi. Do 60% przypadków tej choroby odnotowuje się wśród mieszkańców Indii, do 20% wśród mieszkańców Azji Południowej, Afryki, Ameryki Środkowej i Południowej.Przypadki amebiazy odnotowano w regionie Dolnej Wołgi i na Zakaukaziu. Na Ukrainie przypadki choroby rejestrowane są w południowych regionach. Wzrost napływu turystów z krajów o gorącym klimacie doprowadził do wzrostu liczby amebiazy wśród obywateli Rosji, w tym mieszkańców Moskwy.
Śmiertelność z powodu amebiazy zajmuje drugie miejsce po malarii wśród wszystkich zgonów spowodowanych chorobami pasożytniczymi. Co roku rejestruje się do 50 milionów przypadków tej choroby. Nie tylko pacjenci, ale także nosiciele chorobotwórczej ameby, których na świecie jest około 500 milionów ludzi, stanowią zagrożenie dla innych.
Ryż. 1. Zdjęcie przedstawia amebę czerwonkową.
Ameba czerwonkowa - czynnik wywołujący amebozę
Ameba czerwonkowa została po raz pierwszy odkryta w kale pacjenta w 1875 roku przez F. A. Lesha. W 1925 r. nastąpił podział E. Brumpt Entamoeba histolitica na dwa typy - patogenny (Entamoebaczerwonka) i niepatogenne (Entamoeba rozbieżność).
Ameba czerwonkowa przechodzi w swoim rozwoju dwa etapy: wegetatywny i torbielowaty.
W fazie wegetatywnej ameby występują w dużych formach wegetatywnych (tkankowych), oczyszczonych i precystycznych.
W fazie spoczynku ameba występuje w postaci cysty.
Ryż. 2. Formy istnienia ameby czerwonkowej: a - oczyszczona, b - poczwórna torbiel, c - postać tkankowa z wchłoniętymi (fagocytowanymi) erytrocytami.
Duża forma wegetatywna (tkanka), forma magna ameby czerwonkowej
Amebiaza rozpoczyna się od wprowadzenia trofozoitu do błony śluzowej i warstwy podśluzówkowej jelita grubego. Pod wpływem specjalnego enzymu dochodzi do zniszczenia tkanki (martwicy) i pojawienia się wrzodów. Ameby czerwonkowe w postaci tkankowej mają zdolność wchłaniania czerwonych krwinek. Rozmiar osiąga 40 mikronów lub więcej.Podczas ruchu ameba rozciąga się i tworzy pseudopodia, a jej długość może osiągnąć 80 mikronów. W postaci tkankowej patogeny występują w ostrej fazie choroby w dotkniętych tkankach, rzadko w kale.
Ryż. 3. Zdjęcie przedstawia dużą wegetatywną (tkankową) formę ameby czerwonkowej z wchłoniętymi czerwonymi krwinkami.
Forma półprzezroczysta (przezroczysta), forma minuta ameby czerwonkowej
Ta niewielka wegetatywna, nietkankowa postać patogenu występuje u osób, które wcześniej cierpiały na amebiazę jelitową, w przewlekłych postaciach choroby, w okresie remisji oraz u nosicieli. Wyróżniają się niewielkimi rozmiarami (do 25 mikronów) i powolnym ruchem, zaokrąglonym kształtem, nie fagocytują czerwonych krwinek, żywią się produktami rozpadu tkanek (detrytusem) i absorbują bakterie widoczne w jej wakuolach.
Ryż. 4. Podczas ruchu ameba czerwonkowa rozciąga się i tworzy pseudopodia.
Precystyczna forma ameby czerwonkowej
Forma precystyczna jest przejściowa od postaci oczyszczonej do cysty. Precysta jest niewielka (do 18 mikronów) i nie wchłania bakterii.
Wegetatywne formy ameby czerwonkowej szybko giną w środowisku zewnętrznym
Stadium cysty czerwonki ameby
Ameba czerwonkowa w stadium cysty ma silną otoczkę ochronną, która zapewnia przetrwanie gatunku w niesprzyjających warunkach zewnętrznych. Cysty można znaleźć w kale rekonwalescentów i nosicieli cyst. W dolnej części jelita cienkiego i górnej części jelita grubego cysty tracą zewnętrzną powłokę i przekształcają się w aktywne, szybko namnażające się formy.
Torbiel ma okrągły kształt, jej średnica wynosi średnio około 12 mikronów (7 - 20 mikronów), zawiera 4 jądra (niedojrzałe cysty zawierają 1 - 3 jądra).
Ryż. 5. Schematyczne przedstawienie trofozoitu i cysty.
Ameba czerwonkowa naturalnie pasożytuje tylko w organizmie człowieka. Źródłem zakażenia są pacjenci, rekonwalescenci, nosiciele i osoby z przewlekłymi postaciami amebiazy. Jedyną drogą przenoszenia jest fekalno-ustna. Patogeny dostają się do organizmu człowieka w postaci cyst z pożywieniem i wodą (drogą pokarmową) lub poprzez przedmioty gospodarstwa domowego (kontakt z gospodarstwem domowym). Ameby czerwonkowe przenoszone są wśród homoseksualistów poprzez kontakt seksualny. Cysty przenoszone są przez muchy i karaluchy.
Niski poziom udogodnień sanitarnych i komunalnych sprzyja rozprzestrzenianiu się infekcji. Głównymi miejscami rozprzestrzeniania się infekcji są kraje o klimacie subtropikalnym i tropikalnym.
Wegetatywne formy ameby czerwonkowej giną poza organizmem w ciągu 20–30 minut. Cysty mają wysoki wskaźnik przeżywalności w środowisku zewnętrznym. Jeden gram kału zawiera kilka milionów cyst. Zanieczyszczają glebę, ścieki, otwarte zbiorniki wodne, artykuły gospodarstwa domowego i przemysłowe, żywność, owoce i warzywa.
Cysty ameby czerwonkowej utrzymują się na produktach spożywczych przez kilka dni.
Zachowują żywotność w kale od 3 do 30 dni w temperaturach dodatnich (10–20 ° C) i do 110 dni w temperaturach ujemnych (od -1 do -21 ° C).
Cysty zachowują żywotność do 60 dni w naturalnych zbiornikach, do 30 dni w wodzie wodociągowej i do 130 dni w ściekach.
Cysty żyją na skórze dłoni do pięciu minut, a w przestrzeni podpaznokciowej do 1 godziny.
W produktach mlecznych cysty zachowują żywotność do 15 dni w temperaturze pokojowej.
Cysty przeżywają na szkle, powierzchniach metalowych i polimerach do 25 dni.
Po przedostaniu się do organizmu człowieka cysty ameby czerwonkowej przedostają się do dalszej części jelita cienkiego i początkowej części jelita grubego, gdzie ich otoczka rozpuszcza się, a każde jądro dzieli się na dwie części. Z ośmiordzeniowej ameby powstaje osiem małych form świetlnych (przezroczystych), z których każda ma jedno jądro (trofozoity). Formy prześwitowe, żywiące się bakteriami, rozmnażają się szybko (podział następuje co dwie godziny). Poruszając się wraz z treścią jelitową i docierając do dolnych odcinków jelita grubego, formy prześwitowe zamieniają się w cysty i są wydalane z kałem.
W przypadku bezobjawowego przebiegu ameby czerwonkowe żyją w świetle jelita grubego we współpracy z innymi drobnoustrojami, żywiąc się szczątkami, bakteriami i grzybami.
Pod wpływem szeregu czynników (masowość inwazji, stany zapalne i mikrourazy jelit, robaczyca, zmiany hormonalne, stres i głód) ameba przekształca się w dużą formę wegetatywną (tkankową), przenika przez ścianę jelita i infekuje ją.
Ryż. 7. Enzymy wytwarzane specjalnie przez ameby czerwonki (proteazy i hemolizyny) topią tkankę ściany jelita i wnikają głęboko w narząd.
Uszkodzenie jelit w ostrym okresie czerwonki pełzakowej
Za pomocą lektyn (aglutynin białkowych) pasożyty przyczepiają się do błony śluzowej jelit. Enzymy specjalnie wytwarzane przez ameby (proteazy i hemolizyny) topią tkankę ściany jelita i wnikają głębiej. W warstwie podśluzówkowej bakterie intensywnie namnażają się. Produkty ich życiowej aktywności i rozpadu tkanek przedostają się do krwi, powodując pojawienie się objawów zatrucia.Specyficzny proces rozwija się w jelicie, z dominującą lokalizacją w jelicie ślepym i okrężnicy wstępującej.
W miejscach występowania ameb tworzą się mikroropnie, które przedostają się do światła jelita. Średnica powstałych owrzodzeń wynosi 2–20 mm. Mają postrzępione, podmyte krawędzie i u dołu brązowe masy martwicze. Z biegiem czasu wrzody goją się i goją. Powstała tkanka włóknista zaciska pętle jelitowe, co prowadzi do zwężenia jelita ślepego i esicy. Na błonie śluzowej jelit można jednocześnie zobaczyć drobne nadżerki, „kwitnące” wrzody, gojenie i bliznę.
Ryż. 8. Liczne wrzody spowodowane uszkodzeniem jelit przez amebę czerwonkową.
Uszkodzenie jelit w przewlekłej czerwonce pełzakowej
W przewlekłej postaci amebiazy jelitowej proces patologiczny zlokalizowany jest głównie w ślepej, wstępującej części okrężnicy, esicy i odbytnicy. W ciężkich przypadkach choroba wpływa na całe jelito grube, w którym rozwijają się pseudopolipy, ameboma (ziarniniak zapalny) i megacolon (ostre rozszerzenie jelita grubego).
Kiedy ameby rozprzestrzeniają się na skórę okolicy odbytu, tworzą się owrzodzenia.
Kiedy ameby przedostają się do naczyń krezkowych i rozprzestrzeniają się wraz z krwią, wpływa to na narządy wewnętrzne. Ropnie pełzakowe tworzą się w wątrobie, drogach żółciowych, jamie brzusznej, płucach, opłucnej, mózgu, nerkach i trzustce.
Wrzody jelit mogą prowadzić do perforacji jelit, co prowadzi do rozwoju zapalenia otrzewnej.
Zniszczenie dużych naczyń może prowadzić do obfitego krwawienia z jelit.
Ryż. 9. Zmiany wrzodziejące ściany jelita grubego z amebozą.
Oprócz aktywacji komórkowego składnika odporności, wprowadzeniu ameby czerwonkowej do organizmu ludzkiego towarzyszy wytwarzanie specyficznych przeciwciał - immunoglobulin IgA. Tak więc w przypadku ropnia wątroby wysokie miano przeciwciał rejestruje się w surowicy krwi pacjentów w 17 dniu choroby. Wydzielnicze IgA-protivootherne znajdują się w mleku matki i ślinie pacjentów.
W przypadku amebiazy nabywa się odporność, niestabilną i niesterylną. Nie chroni przed nawrotami choroby i powtarzającymi się infekcjami.
Okres inkubacji amebiazy jelitowej wynosi od 1 tygodnia do 4 miesięcy lub dłużej. Choroba zaczyna się od częstych wypróżnień do 6 razy dziennie. Nadmiar kału zmieszanego ze śluzem. W początkowym okresie nie występują objawy zatrucia.
Stopniowo stan pacjenta się pogarsza. Po 5-7 dniach zanika kałowy charakter stolca. Są to szklisty śluz, w którym z czasem pojawia się krew. Stołek przybiera wygląd „galaretki malinowej”. Objawy zatrucia są coraz częstsze. Temperatura ciała wzrasta, apetyt znika, a pacjent odczuwa nudności i wymioty.Pojawiają się wzdęcia i ból w dolnej części brzucha, ból wzdłuż jelita grubego. Choroba może dotyczyć różnych części jelita - jelita krętego, odbytnicy i uszkodzenia wyrostka robaczkowego.
Podczas badania endoskopowego w jelicie grubym występują wrzody o średnicy od 2 do 20 mm, zlokalizowane na grzebieniach fałdów jelitowych i w głębokich warstwach błony śluzowej. Posiadają nierówne, podniszczone krawędzie. Na dnie widoczne są brązowe masy martwicze. Każdy wrzód jest otoczony „pasem” przekrwienia. Otaczająca błona śluzowa nie ulega zmianie.
Podczas irygoskopii Ujawnia się nierówne wypełnienie wszystkich odcinków jelita grubego, obszary skurczowe i szybkie opróżnianie.
Amebiaza u dzieci zaczyna się ostro. Temperatura ciała wzrasta do 39°C. Pojawiają się nudności i wymioty. Dziecko staje się śpiące. Stołek do 15 razy dziennie, płynny lub o konsystencji pasty. Odwodnienie rozwija się szybko.
Czas trwania ostrego okresu wynosi 4–6 tygodni. Następnie rozpoczyna się okres remisji, który trwa do jednego miesiąca lub dłużej. Bez odpowiedniego leczenia choroba nawraca i staje się przewlekła przez wiele lat.
Ryż. 10. Wrzody w czerwonce amebowej na szczytach grzbietów błony śluzowej jelit, 2 - ogniska głębokiego rozkładu (zdjęcie po prawej).
W 10% przypadków rejestruje się piorunującą postać czerwonki pełzakowej, objawiającą się obfitą biegunką. Szybko rozwija się zatrucie i odwodnienie, co prowadzi do wyczerpania pacjenta. W jelitach pojawiają się rozległe wrzody. Zniszczenie dużych naczyń prowadzi do krwawienia. Perforacja jelit prowadzi do rozwoju zapalenia otrzewnej. Często rozwija się ropień wątroby i pełzakowe zapalenie wątroby.
U pacjentów osłabionych i z niedoborami odporności rozwija się piorunująca postać amebiazy jelitowej. Na tę chorobę podatne są małe dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży i pacjenci otrzymujący terapię hormonalną.
Przewlekła amebiaza jelitowa występuje w postaci ciągłej lub nawracającej. W przypadku braku leczenia przeciwpasożytniczego choroba trwa około 10 lat.
Nawracający przebieg choroby charakteryzuje się okresowymi wzdęciami i burczeniem w jamie brzusznej, niestrawnością stolca, bólem w prawym podbrzuszu, który często mylony jest z objawami zapalenia wyrostka robaczkowego. W okresach zaostrzeń stan ogólny pozostaje zadowalający, temperatura ciała nie wzrasta.
Z ciągłym przebiegiem amebiazy następuje stopniowe nasilenie objawów takich jak: ból brzucha, biegunka na przemian z zaparciem, zwiększenie częstotliwości stolca, w kale pojawia się krew, czasami wzrasta temperatura ciała i stopniowo powiększa się wątroba. Niewystarczające wchłanianie białek i witamin prowadzi do wyczerpania organizmu i rozwoju zespołu astenicznego. Rozwija się niedokrwistość hipochromiczna. Pacjent traci wagę. Apetyt maleje, w ustach pojawia się nieprzyjemny smak, rysy twarzy stają się ostrzejsze. Język jest grubo pokryty szarym nalotem, brzuch jest cofnięty, dźwięki serca są stłumione, a tętno wzrasta.
Sigmoidoskopia pozwala na wykrycie wrzodów, cyst, polipów i amebom (ziarniniaków zapalnych), które na radiogramach wykazują ubytek wypełnienia, stymulując nowotwory. Rozwój tkanki bliznowatej prowadzi do zwężenia (zwężenia) jelita.
W 70% przypadków przewlekła amebiaza jelitowa postępuje powoli i daje subtelne objawy. Stołek około 5 razy dziennie, czasami występuje domieszka śluzu i krwi. Po pewnym czasie pojawia się ból jelit.
W 30% przypadków choroba postępuje. Jednocześnie pojawia się biegunka i kurczowy ból brzucha. Już w 2-3 dniu choroby w stolcu pojawia się śluz i krew. Temperatura ciała jest podgorączkowa. Niedostateczna podaż składników odżywczych i witamin w organizmie szybko prowadzi do osłabienia i wyczerpania.
Ryż. 12. Wraz z postępującym przebiegiem choroby szybko pojawia się osłabienie i wyczerpanie pacjenta.
Pozajelitowe formy amebiazy stanowią około 5%. Występuje amebiaza wątroby, osierdzia i śledziony, amebiaza oskrzelowo-płucna, mózgowa, moczowo-płciowa i skórna. Kiedy choroba wystąpi, w narządach wewnętrznych powstają ropnie - pojedyncze i wielokrotne. Choroba często trwa długo. Po okresach remisji następują okresy zaostrzeń. Wielu naukowców uważa pozajelitowe formy amebiazy za powikłanie amebiazy jelitowej.
Amebiaza wątroby
Amebiaza wątrobowa ma przebieg ostry, podostry i przewlekły, występując w postaci ropnia wątroby lub pełzakowego zapalenia wątroby. Choroba występuje zarówno w okresie ostrej amebiazy jelitowej, jak i w miesiącach, a nawet latach po niej. W 30-40% przypadków nie można rozpoznać u pacjenta oznak uszkodzenia jelit. Amebę w jelitach stwierdza się u co piątego pacjenta. Mężczyźni chorują 24 razy częściej niż kobiety. Co czwarty pacjent umiera z powodu powikłań choroby.
Ryż. 13. Na zdjęciu pełzakowy ropień wątroby.
Amebowe zapalenie wątroby
Amebowe zapalenie wątroby rozwija się w okresie ostrej amebiazy jelitowej.Wątroba stopniowo powiększa się w ciągu kilku dni, czasami znacznie. Występuje ból w prawym podżebrzu. Reakcja temperaturowa jest umiarkowana. Zwiększa się poziom leukocytów we krwi. Amebowe zapalenie wątroby może mieć charakter ostry, ale częściej ma przebieg przewlekły.
Amebowy ropień wątroby. Ostry przebieg
Uważa się, że pełzakowe zapalenie wątroby jest pierwszym etapem ropienia (powstania ropnia). Ropnie z amebiazą mogą być pojedyncze lub mnogie, najczęściej zlokalizowane w prawym płacie wątroby. Choroba występuje z objawami ciężkiego zatrucia i silnym bólem w prawym podżebrzu.
Ostry przebieg charakteryzuje się podwyższoną temperaturą ciała i narastającym osłabieniem. Gorączka ma często charakter gorączkowy z powtarzającymi się dreszczami. Ból pojawia się w prawym podżebrzu, który stopniowo się nasila, przy najmniejszym ruchu promieniując do prawej łopatki i barku. Podczas badania palpacyjnego stwierdza się powiększoną wątrobę, otępienie wątroby zwiększa się bardziej w górę; przy dużych rozmiarach ropnia można zidentyfikować zmienny obszar na przedniej powierzchni wątroby. Brzuch jest spuchnięty, a przy badaniu palpacyjnym napięcie w prawym podżebrzu. W przypadku dużych ropni rozwija się żółtaczka.
We krwi wykrywa się wzrost ESR i leukocytozę neutrofilową, czasami osiągającą 50x109 / l. Stopniowo pacjent traci na wadze, policzki zapadają się, rysy twarzy stają się wyostrzone, a napięcie skóry maleje. Dźwięki serca stają się stłumione. Ciśnienie krwi spada.
Ropnie wątroby wykrywa się za pomocą badania ultrasonograficznego i radioizotopowego. W badaniu RTG stwierdza się wysokie położenie przepony, zmniejszoną ruchomość kopuły prawej, a gdy ropień zlokalizowany jest w okolicy podprzeponowej wątroby, stwierdza się wysięk w prawej zatoce opłucnej.
Czas trwania choroby nie przekracza 10 dni. Komplikacje rozwijają się bardzo szybko.
Ryż. 14. Otwarty ropień amebowy wątroby.
Amebowy ropień wątroby. Przebieg przewlekły
Przewlekły przebieg ropnia pełzakowego wątroby jest spokojny, bez wyraźnych objawów zatrucia i często z prawidłową temperaturą ciała. Z biegiem czasu pojawia się pękający ból w prawym podżebrzu, wątroba powiększa się i staje się bolesna przy palpacji. W miarę wzrostu ropnia na jego powierzchni wykrywa się guzopodobną formację, czasami osiągającą średnicę 10 cm.
W 17. dniu choroby we krwi pacjentów wykrywane są wysokie miana swoistych przeciwciał - immunoglobulin.
Ryż. 15. Przewlekła amebiaza wątroby.
Powikłania ropnia pełzakowego wątroby
Kiedy ropień pęka, może powstać ropień podprzeponowy, otorbione zapalenie otrzewnej, ropne zapalenie osierdzia, zapalenie opłucnej i zapalenie śródpiersia.
Kiedy ropień przedostaje się do oskrzela, powstaje przetoka wątrobowo-oskrzelowa. W momencie przełomu u pacjenta pojawia się kaszel z dużą ilością plwociny zawierającej martwicze masy. Ameby można znaleźć w plwocinie.
Kiedy ropień przebija skórę w obszarze przetoki, rozwija się specyficzna zmiana.
Amebiaza płuc
Ameby mogą przedostać się do płuc zarówno drogą krwi, jak i wtedy, gdy ropień przedostanie się do jamy opłucnej.
Zapalenie płuc z amebiazą występuje przy podwyższonej temperaturze ciała, kaszlu, duszności, bólu w klatce piersiowej, w plwocinie pojawia się krew i ropa, a liczba leukocytów we krwi wzrasta. Przebieg pełzakowego zapalenia płuc jest często powolny. Brak leczenia przeciwpasożytniczego prowadzi do rozwoju ropnia.
Ropnie amebowe w tkance płucnej ma zazwyczaj charakter przewlekły.Niska temperatura ciała jest okresowo zastępowana gwałtownymi wzrostami. Plwocina wytwarza się w dużych ilościach, ze względu na obecność krwi przybiera czekoladowy kolor lub wygląd „sosu anchois”. Czasami w plwocinie znajdują się ameby. Na radiogramie widać jamę z poziomym poziomem płynu.
Ryż. 16. Na zdjęciu ropień pełzakowy wątroby. Na dnie wnęki widoczny jest poziomy poziom cieczy.
Amebiaza mózgowa
Amebiaza mózgowa rozwija się w wyniku rozprzestrzeniania się pierwotniaków drogą krwiopochodną. Ropnie w mózgu mogą być pojedyncze lub wielokrotne. Najczęściej umiejscowiony w lewej półkuli. Występują zarówno objawy ogniskowe, jak i mózgowe. Głównymi objawami są silne bóle głowy, nudności i wymioty. Objawy neurologiczne zależą od lokalizacji ogniska patologicznego i stopnia uszkodzenia struktur mózgowych. Rozpoznanie ropnia w ciągu życia jest trudne. W ostrych przypadkach choroba zawsze kończy się śmiercią.
Ryż. 17. Zdjęcie przedstawia pełzakowy ropień mózgu.
Amebiaza skórna
Amebiaza skórna rozwija się najczęściej u osób z niedoborami odporności, pacjentów osłabionych i wyczerpanych. Proces ten zlokalizowany jest głównie na skórze okolicy odbytu, pośladkach i kroczu. Ameby przenikają przez skórę z odchodów, gdzie występują w dużych ilościach. Czasami ameby rozprzestrzeniają się wraz z krwią ze zmian pierwotnych i atakują skórę wokół przetok lub w pobliżu szwów chirurgicznych zakładanych po otwarciu ropni. Zakażenie przenoszone jest wśród homoseksualistów, u których występują brodawki w okolicy narządów płciowych i odbytu.
Na początku zmiany tworzą się pojedyncze nadżerki.Ponadto nadżerki przekształcają się w głębokie, bezbolesne wrzody z ropno-krwotoczną wydzieliną, poczerniałymi krawędziami i wydzielającym nieprzyjemny zapach. Czasami na skórze (zwykle na brzuchu) tworzą się gęste ziarniniaki przypominające nowotwór z amebiazą.
Wegetatywne formy patogenów często wykrywa się w zeskrobinach z wrzodów.
Choroba trwa długo. Wrzody mogą osiągnąć ogromne rozmiary i często powodują śmierć pacjenta.
Ryż. 18. Na zdjęciu amebiaza skórna.
Amebiaza moczowo-płciowa
Amebiaza układu moczowo-płciowego rozwija się w wyniku bezpośredniego kontaktu z chorym. Źródłem ameb mogą być wrzody zlokalizowane na błonie śluzowej odbytnicy i narządów płciowych. Zakażenie przenoszone jest wśród homoseksualistów, u których występują brodawki w okolicy narządów płciowych i odbytu.
W przypadku amebiazy układu moczowo-płciowego dotknięta jest głowa i wewnętrzna warstwa napletka (zapalenie balanoposthitis), cewka moczowa, prostata i pęcherzyki nasienne u mężczyzn, pochwa u kobiet, pęcherz i nerki.
Amebowe zapalenie balanoposthitis charakteryzuje się pojawieniem się w okolicy napletka bolesnych, okrągłych owrzodzeń z ropną wydzieliną, o nieprzyjemnym zapachu, odpornych na leczenie. Często wraz z chorobą regionalne węzły chłonne ulegają zapaleniu.
Amebowe zapalenie cewki moczowej Najczęściej przebiega to powoli, podczas oddawania moczu pacjent odczuwa nieprzyjemne odczucia i obserwuje się skąpe wydzieliny śluzowe. W ostrym zapaleniu cewki moczowej zjawiska dysuryczne są znacznie wyraźne.
Amebowe zapalenie prostaty często rejestrowane razem z zapaleniem cewki moczowej. Zwykle choroba przebiega spokojnie, przez długi czas, z łagodnymi objawami. Ostre pełzakowe zapalenie gruczołu krokowego występuje z podwyższoną temperaturą ciała, bólem krocza, pachwiny i podbrzusza.
Amebowe zapalenie pochwy występuje z wydzieliną śluzowo-ropną. Na błonie śluzowej pojawiają się owrzodzenia o średnicy od 0,5 do 3 cm, krwawiące po naciśnięciu. Czasami rozwija się specyficzne zapalenie szyjki macicy - pełzakowe zapalenie szyjki macicy.
Amebowe zapalenie pęcherza moczowego często ma przebieg przewlekły. Remisje zastępują zaostrzenia.
U homoseksualistów obserwuje się owrzodzenia brodawkowate w odbycie i narządach płciowych.
Zapalenie pęcherza moczowego, odmiedniczkowe zapalenie nerek i rak szyjki macicy są powikłaniami amebiazy u kobiet. Zapalenie najądrza i zapalenie gruczołu krokowego są powikłaniami amebozy u mężczyzn.
Ryż. 19. Amebiaza skóry.
Amebowe zapalenie osierdzia
Amebowe zapalenie osierdzia rozwija się, gdy ropień wątroby zlokalizowany w lewym płacie pęka przez przeponę do osierdzia, co prowadzi do tamponady serca, a często do śmierci.
Amebiaza jelitowa jest powikłana krwawieniem, perforacją ściany jelita z późniejszym rozwojem zapalenia otrzewnej, bliznowatym zwężeniem jelita grubego, rozwojem ziarniniaka zapalnego (ameby), megakolonem (powiększeniem okrężnicy), wypadaniem odbytnicy, zgorzelą i odwarstwieniem jelita grubego. błona śluzowa, specyficzne zapalenie wyrostka robaczkowego.
Ameboma (ziarniniak zapalny) rozwija się najczęściej w części wstępującej i kątnicy. Podczas badania palpacyjnego określa się tworzenie przypominające guz. Podczas endoskopii amebę można uznać za mięsaka.
Za powikłania wielu autorów uważa wszystkie odmiany amebiazy pozajelitowej: ropień wątroby i pełzakowe zapalenie wątroby, amebiazę oskrzelowo-płucną, skórną, mózgową i moczowo-płciową, amebiazę śledziony i osierdzia.
Główną cechą choroby jest rozwój powikłań związanych z amebiazą jelitową.
Rozpoznanie amebiazy opiera się na danych pochodzących z dochodzenia epidemiologicznego oraz metod badań klinicznych i laboratoryjnych.
W diagnostyce pełzakowicy kluczowe znaczenie ma wykrycie pasożytów w dużej formie wegetatywnej (trofozoity) w kale lub aspiratach uzyskanych podczas sigmoidoskopii. W preparatach rodzimych ujawnia się charakterystyczna ruchliwość form wegetatywnych Entamoeba histolitica i uwięzione czerwone krwinki. Rozmazy zabarwione roztworem Lugola ujawniają cysty pasożytów. W rozmazach barwionych hematoksyliną wyraźnie widoczna jest wewnętrzna struktura pasożytów.
Do badania mikroskopowego wykorzystuje się kał, aspiraty z odbytu i materiał biopsyjny z dotkniętych obszarów, w tym ze ścian ropnia, gdzie przeważnie zlokalizowane są formy tkankowe ameby. Powtarzane badanie (3–6 razy) świeżego kału zwiększa skuteczność badania.
Cysty i usunięte formy pasożytów wykryte w rozmazie wskazują na nosicielstwo, ale nie potwierdzają choroby. Ponadto flora jelitowa może zawierać niepatogenne gatunki ameby, które nie powodują chorób.
Mikroskopia rozmazów natywnych
Pociągnięcia niepodlegające plamom zachowują naturalną strukturę i kolor badanego obiektu. Mikroskopia w rozmazach rodzimych ujawnia charakterystyczną ruchliwość form wegetatywnych Entamoeba histolitica. Ruchy ameby są szybkie i impulsywne. Podczas ruchu ciało pasożyta wydłuża się, a endoplazma wpływa do utworzonego pseudopodium. Następnie pseudopodia spłaszczają się i pojawiają w nowym miejscu zgodnie z kierunkiem ruchu. Czasami tworzy się kilka pseudopodiów. Jeden z nich wzrasta, a reszta znika. Obserwuje się siedzące, nieruchome osobniki.Podczas ochładzania pasożyty stają się mniej ruchliwe, ich ciało staje się zaokrąglone, a ostatecznie ruch całkowicie ustaje. W natywnych rozmazach wychwycone czerwone krwinki mają żółtawy kolor.
Ryż. 20. Mikroskopia w rozmazach natywnych ujawnia charakterystyczną ruchliwość form wegetatywnych Entamoeba histolityka.
Mikroskopia rozmazów barwionych hematoksyliną
W rozmazach barwionych hematoksyliną ektoplazma jest przezroczysta, endoplazma ciemna i drobnoziarnista. Barwa i barwa czerwonych krwinek zależy od etapu ich trawienia.
Ryż. 21. Zdjęcie przedstawia amebę w dużej formie wegetatywnej (trofozoit). W cytoplazmie widoczne są uwięzione czerwone krwinki (ciemne).
Mikroskopia rozmazów barwionych roztworem Lugola
W rozmazach zabarwionych roztworem Lugola widoczne są cysty i wyklarowane formy pasożytów charakterystyczne dla nosicielstwa.
Ryż. 22. Zdjęcie przedstawia amebę w postaci cysty pod mikroskopem.
Sigmoidoskopia, a następnie mikroskopia wymazu z odbytu
Pewną metodą diagnostyczną jest sigmoidoskopia, a następnie mikroskopia wymazu z odbytu. Ze względu na szybkie niszczenie form tkankowych ameby w środowisku zewnętrznym, kał bada się w ciągu pierwszych 15–20 minut. Przede wszystkim bada się nieuformowany kał zmieszany z krwią i śluzem.
Kolonoskopia z biopsją
Kolonoskopia z biopsją zmian jest najdokładniejszą metodą diagnozowania amebiazy jelitowej. Mikroskopia pozwala zidentyfikować pierwotniaki w obszarze zmian wrzodziejących.
Wykrycie w rozmazach trofozoitów - dużych form wegetatywnych (tkankowych) z fagocytozowanymi krwinkami czerwonymi potwierdza amebiazę jelit i innych narządów.
Diagnostyka amebiazy za pomocą testów serologicznych
Ze względu na fakt, że w przypadku pełzakowicy nie zawsze można zidentyfikować ameby w kale i aspiratach, przeprowadza się badanie serologiczne. Pozytywne reakcje serologiczne stwierdza się w 75% przypadków u pacjentów z amebiazą jelitową, w 95% u pacjentów z pozajelitowymi postaciami amebiazy.
Pośrednia reakcja immunofluorescencyjna(RNIF) pozwala na wykrycie specyficznych przeciwciał w surowicy krwi pacjenta. Miano 1:80 lub więcej jest diagnostyczne. U pacjentów z amebiazą RNIF reakcja jest pozytywna w 90 - 100% przypadków. Reakcja jest ujemna w nośnikach form półprzezroczystych (podświetlanych). U pacjentów z ropniami pełzakowymi wątroby wynik RNIF jest zawsze dodatni i ma wysokie miana.
Pośrednia reakcja hemaglutynacji (IRHA) ma mniej informacji, ponieważ daje pozytywne wyniki nie tylko u pacjentów z amebiazą, ale także u osób wcześniej zakażonych.
Test immunoenzymatyczny (ELISA) służy do wykrywania specyficznych przeciwciał.
PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy) jest najbardziej obiecującą techniką we współczesnych warunkach. Wysoka czułość testu pozwala na wykrycie DNA pasożytów, nawet jeśli w badanym materiale jest ich niewiele.
W diagnostyce pozajelitowych postaci choroby, poza obrazem klinicznym choroby oraz przypadkami długotrwałych chorób jelit z łagodnymi i umiarkowanymi objawami zatrucia, ważne jest wskazanie pacjentowi, że znajduje się w obszarze występowania pełzakowicy. endemiczny.
W przypadku podejrzenia choroby wykonuje się sigmoidoskopię. W przypadku braku specyficznego uszkodzenia błony śluzowej wykonuje się fibrokolonoskopię.Ważnym sygnałem diagnostycznym jest wykrycie owrzodzeń na błonie śluzowej jelita grubego, okrągłych, z podciętymi brzegami, otoczonych strefą przekrwienia i prawidłową błoną śluzową pomiędzy nimi. Podczas badania endoskopowego pobiera się biopsję i kał.
Do identyfikacji ropni amebowych stosuje się metodę rentgenowską, badania ultrasonograficzne i radioizotopowe, rezonans magnetyczny i tomografię komputerową.
W niektórych przypadkach stosuje się laparoskopię.
Ryż. 24. Ameby czerwonkowe pod mikroskopem.
Diagnostyka różnicowa
Amebiaza jelitowa jest podobna nie tylko do chorób zakaźnych, ale także do wielu innych chorób. Wśród chorób zakaźnych czerwonkę pełzakową należy odróżnić od czerwonki (szigellozy), salmonellozy, kampylobakteriozy, schistosomatozy i balantidiozy. W przypadku chorób niezakaźnych diagnostykę różnicową przeprowadza się z niespecyficznym wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, uchyłkowatością, pelagrą, nowotworami okrężnicy, chorobą Henocha-Schönleina.
Jelitowe formy choroby leczy się głównie ambulatoryjnie. Hospitalizacji podlegają pacjenci z ciężkim przebiegiem choroby i objawami pozajelitowymi. W leczeniu amebiazy jelitowej stosuje się amebicydy świetlne i ogólnoustrojowe.
Amebocydy luminalne
Amebicydy luminalne stosuje się w leczeniu bezobjawowych postaci choroby (nosicieli). Są one również przepisywane w celu zapobiegania nawrotom amebiazy po zakończeniu leczenia amebicydami tkankowymi. Amebicydy luminalne są reprezentowane przez leki takie jak Etofamid (Kythnos), furoinian diloksanidu, klefamid, paromomycyna. Dobrze tolerowany Paromomycyna I Furoinian diloksanidu. Furoinian diloksanidu stosować przez 10 dni, 4 razy dziennie, 50 mg.
Paromomycyna stosować przez 10 dni, 3 razy dziennie, 30 mg.
Ryż. 25. Paromomycynę i furoinian diloksanidu stosuje się w leczeniu bezobjawowych postaci choroby.
Amebocydy tkankowe ogólnoustrojowe
Amebicydy tkankowe o działaniu ogólnoustrojowym stosuje się w leczeniu objawowej (inwazyjnej) amebiazy i ropni o dowolnej lokalizacji. Przedstawicielami tej grupy są 5-nitroimidazole. Metronidazol I Tynidazol są lekami z wyboru.
W przypadku amebiazy jelitowej stosuje się jeden z następujących leków:
Metronidazol (Flagyl, Trichopolum) stosować przez 10 dni, 750 mg trzy razy dziennie.
Tinidazol (Fasigin, Tiniba) stosować przez 2 – 3 dni w jednej dawce 50 mg/kg dla dzieci do 12 roku życia i 2 g. - powyżej 12 lat.
Ornidazol (tyberal) stosować przez 3 dni w dwóch dawkach po 40 mg/kg dla dzieci do 12. roku życia i 2 g. dziennie - powyżej 12 lat.
Secnidazol stosować przez 3 dni w jednej dawce 30 mg/kg dla dzieci do 12 roku życia i 2 g. dziennie - powyżej 12 lat.
Jeśli nie można zapobiec ponownym zakażeniom, nie zaleca się stosowania amebicydów prześwitowych. Są przepisywane wyłącznie ze wskazań epidemicznych.
Ryż. 26. Metronidazol i tynidazol są lekami z wyboru w leczeniu pełzakowicy.
Alternatywne schematy leczenia amebiazy
Ma silne działanie przeciwpasożytnicze Dichlorowodorek dehydroemetyny. Po ukończeniu kursu leczenia amebowego ropnia wątroby jest przepisywany Chlorochina.
Dichlorowodorek dehydroemetyny podawać domięśniowo przez 4 - 6 dni.
Chlorochina 600 mg dziennie przez dwa dni, a następnie 300 mg przez 2-3 tygodnie.
Ostatni etap leczenia amebiazy
Po zakończeniu leczenia amebicydami tkankowymi ogólnoustrojowymi przepisuje się amebicydy luminalne w celu ostatecznego zniszczenia amebicydów Etofamid Lub Paromomycyna.
Paromomycyna stosować przez 5 - 10 dni po 0,5 g w 2 dawkach.
Etofamid stosować przez 5 - 7 dni po 0,6 g w 2 dawkach.
Antybiotyki w leczeniu amebiazy
Antybiotyki w leczeniu amebiazy są przepisywane w przypadku nietolerancji metronidazolu i rozwoju takich powikłań choroby, jak perforacja jelit z późniejszym rozwojem zapalenia otrzewnej. Stosuje się leki przeciwbakteryjne Tetracyklina I Erytromycyna.
Tetracyklina stosować przez 10 dni, 4 razy dziennie, 250 mg.
Erytromycyna stosować przez 10 dni, 4 razy dziennie, 500 mg.
Aby przyspieszyć eliminację chorobotwórczych ameb, stosuje się go Enteroseptol (jodochloroksychinolina).
Rokowanie w przypadku amebiazy jest zwykle korzystne
Podstawą zapobiegania amebiazie są działania mające na celu poprawę warunków materialnych i życia ludności oraz bezpieczeństwa żywności, zaopatrzenie w wodę wysokiej jakości, zapobieganie zanieczyszczeniu środowiska odchodami, terminową identyfikację i odpowiednie leczenie pacjentów i nosicieli, pełne wdrożenie przeciwdziałanie epidemii w czasie epidemii oraz edukacja zdrowotna.
Pracownicy gastronomii i wodociągów podlegają okresowym badaniom lekarskim.
Surowo zabrania się dopuszczenia do pracy nosicieli form luminalnych i cyst w zakładach gastronomicznych.
Zakłady przetwórstwa spożywczego powinny stale kontrolować muchy, mrówki i karaluchy.
Dezynfekcję przeprowadza się w ogniskach choroby.
Dokładne i częste mycie rąk, spożywanie żywności przetworzonej termicznie oraz warzyw i owoców mytych pod bieżącą wodą.
Ryż.27. Amebiaza jest uważana za jedną z chorób „brudnych rąk”.
