Choroby grzybicze nazywane są „infekcjami narodowymi” ze względu na ich ogólnoświatową powszechność i częstotliwość występowania wśród wszystkich chorób zakaźnych skóry i jej przydatków. Grzybica paznokci (grzybica paznokci dłoni) to nie tylko poważna choroba zakaźna, ale także poważny problem kosmetyczny. Choroby nie można wyleczyć samodzielnie i jest ona przenoszona na inne osoby. Paznokcie są atakowane przez grzyby od 4 do 8 razy rzadziej niż paznokcie u nóg, co wynika z szybkości ich wzrostu. Grzybicę paznokci wywołują dermatomycetes, grzyby drożdżopodobne i pleśniowe. Częstotliwość ich dystrybucji wynosi co najmniej 20% wśród całej populacji świata. W Federacji Rosyjskiej liczba osób chorych na grzybicę paznokci wynosi średnio ponad 10 milionów osób.Częstość występowania zależy od warunków społecznych i klimatycznych, zawodu, chorób współistniejących, płci, wieku i innych czynników. Często grzybica paznokci łączy się ze zmianami na skórze dłoni.
Choroba jest niezwykle rzadko opisywana u dzieci. Liczba przypadków wzrasta wraz z wiekiem, co wiąże się z wolniejszym wzrostem płytek paznokciowych. Przyczyną uszkodzeń paznokci u kobiet w 50% przypadków są grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida albicans. Noszenie sztucznych paznokci przyczynia się do wzrostu zachorowań. Grzybicę notuje się 3 razy częściej u osób pracujących w branży kulinarnej i cukierniczej. Głównym czynnikiem predysponującym do rozwoju grzybicy paznokci rąk u młodych ludzi jest uraz naskórka i fałdów paznokciowych podczas zabiegu manicure.
Ryż. 1. Na zdjęciu grzyb paznokci. Choroba jest nie tylko poważną chorobą zakaźną, ale także poważnym problemem kosmetycznym.
Ryż. 2. Zdjęcie przedstawia grzybicę paznokci na paznokciach (rubromykozę). Grzyby Trichophyton rubrum (czerwony trichofiton) wpływają na gładką skórę, stopy, dłonie i paznokcie. Jest to najczęstsza choroba grzybicza u człowieka.
Przyczyny grzybicy paznokci
Udowodniono, że na płytkę paznokciową dłoni może oddziaływać około 50 gatunków grzybów, które zazwyczaj dzieli się na dermatomycetes (dermatofity), grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida oraz pleśnie.
Około 80 - 90% wszystkich przypadków choroby wywołują grzyby dermatofitowe - Trichophyton rubrum, Epidermophyton floccosum, Trichophyton mentagrophytes gypseum, Trichophyton tonsurans i Trichophyton violaceum. Najczęstszą grzybicę paznokci wywołują grzyby Trichophyton rubrum (70 - 90%) i Trichophyton mentagrophytes v.interdigitale (10 - 20%).Pozostałe dermatofity stanowią około 3% wszystkich przypadków grzybicy paznokci.
Od 5 do 10% przypadków choroby powodują grzyby drożdżopodobne z rodzaju Według europejskich badaczy grzybica paznokci wywoływana przez tego typu grzyby waha się od 40 do 60%.
Współczesna mikologia odnotowuje znaczną częstość występowania uszkodzeń paznokci przez grzyby pleśniowe. Reprezentowane są przez różne gatunki należące do rodzin Dematiaceae i Moniliaceae. W krajach europejskich najczęstszymi pleśniami są Aspergiluss scopulariopsis i Penicillium. spp., Scopulariopsis brevicaulis, Scytalidium spp., Acremonium spp. i Fusarium spp. Uważa się, że same nie powodują grzybicy paznokci. Do zniszczonej już płytki paznokcia wnikają grzyby tego typu, m.in. grzyby drożdżopodobne i dermatofity. Szczególnie chorobotwórcze są dwa rodzaje pleśni – Scytalidium hyalinum i Scytalidium dimidiatum (Natrassia magniferae), które mogą niezależnie powodować choroby. Patogeny te występują głównie w krajach o gorącym i wilgotnym klimacie.
Połączone uszkodzenia wywołane przez różne rodzaje grzybów i bakterii są bardzo częste. Aby wyjaśnić diagnozę, należy uzyskać potwierdzenie laboratoryjne.
Ryż. 3. Na zdjęciu grzybica paznokci, faza początkowa. Ogólny wygląd przypomina drzazgę.
Rezerwuarem i źródłem grzybów dermatofitowych jest człowiek chory, od którego patogeny przenoszone są poprzez jego rzeczy osobiste lub poprzez bezpośredni kontakt. Ryzyko zakażenia wzrasta, jeśli któryś z członków rodziny choruje na grzybicę. W przewlekłym przebiegu rubromykozy infekcja ze stóp często rozprzestrzenia się na pracującą dłoń i paznokcie.
Zakażenie przenoszone jest przez rzeczy osobiste pacjenta, m.in. ręcznik, myjkę, buty, akcesoria do manicure itp. Do zakażenia stóp często dochodzi na basenach, w saunach, pod prysznicami, na plażach i na siłowniach. Trichofiton czerwony żyje długo na drewnianych podłogach i tarasach.
Czynniki ryzyka:
Cukrzyca i choroby naczyniowe.
Obecność chorób osłabiających układ odpornościowy.
Dziedziczna predyspozycja.
Odwiedzanie salonów kosmetycznych, w których do zabiegów manicure wykorzystywane są zainfekowane instrumenty.
Urazy paznokci.
Ryż. 4. Około 80 - 90% wszystkich przypadków grzybicy paznokci jest spowodowanych grzybami dermatofitowymi, z czego od 70 do 90% to Trichophytonrubrum. Na zdjęciu po lewej stronie widać grzybicę paznokci na rękach.
Grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida
Grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida są florą saprofityczną. Nieustannie żyją w ciele zdrowego człowieka. Ich rozwój jest hamowany przez normalne funkcjonowanie układu odpornościowego. Aktywny wzrost grzybów sprzyja długotrwałemu stosowaniu antybiotyków, stosowaniu środków antykoncepcyjnych, glukokortykoidów i cytostatyków, patologii endokrynologicznej (często cukrzycy) i innym chorobom. Patogeny dostają się do paznokci ze skóry lub drogą limfogenną. Choroba często zaczyna się od zapalenia fałdu okołopaznokciowego. Ciepło i wilgoć to optymalne warunki życia grzybów z rodzaju Candida.
Czynniki ryzyka:
Wilgotność i podwyższona temperatura otoczenia.
Stały kontakt z wodą.
Noszenie sztucznych paznokci.
Stany niedoborów odporności.
Cukrzyca i choroby naczyniowe.
Nieprzestrzeganie zasad higieny osobistej.
Ryż. 5. Według badaczy europejskich, grzybica paznokci dłoni wywołana przez grzyby Candida wynosi od 40 do 60%.Na zdjęciu po lewej stronie widać grzybicę paznokci na rękach.
Formy
Pleśnie żyją w glebie. Ich zarodniki trafiają do żywności, rzeczy i przedmiotów środowiskowych. Grzybica paznokci pleśni nie rozprzestrzenia się wśród ludzi. Grzyby wnikają do uszkodzonych płytek paznokciowych od zewnątrz.
Czynniki ryzyka obejmują ciężki niedobór odporności i urazy paznokci.
Ryż. 6. Czynnikiem ryzyka pleśniowej grzybicy paznokci jest noszenie sztucznych paznokci i szelaku (szelaku) – stosowanie profesjonalnego lakieru i płynnego żelu. Zdjęcie po lewej stronie przedstawia grzybicę paznokci.
Ryż. 7. Uszkodzenia paznokci wywołane przez grzyby drożdżopodobne, grzyby pleśniowe i Pseudomonas aeruginosa są do siebie podobne. W celu zdiagnozowania choroby przeprowadza się badania mikroskopowe i mikrobiologiczne. Na zdjęciu widać grzybicę paznokci.
Trudności w leczeniu grzybicy paznokci związane są ze specyficzną budową płytki paznokciowej. Formacja ta jest pochodną naskórka i stanowi całkowicie zrogowaciałą warstwę komórek rogowych. Gwóźdź znajduje się na łożysku paznokcia i ściśle do niego przylega. Posiada brzeg dalszy (wolny) i bliższy (obszar zębodołu jest jasnym obszarem u nasady), otoczony jest listwami paznokciowymi, ma gładką i równą powierzchnię, przeświecające naczynia nadają różową barwę.
Łożysko paznokcia to odcinek tkanki łącznej pokryty od góry warstwą naskórka, który stanowi wewnętrzną warstwę samego paznokcia i stanowi 1/3 jego grubości.
Wzrost płytek paznokciowych następuje na skutek szybkiej proliferacji (podziału) keratocytów znajdujących się pod częścią korzeniową – w strefie wzrostu, zwanej macierzą. Wzrost następuje od krawędzi proksymalnej do dystalnej (wolnej).W ciągu 1 miesiąca paznokieć rośnie o 2 – 4,5 mm (0,1 mm na dzień), na palcach – 1 mm na miesiąc (1,5 razy wolniej).
Ryż. 8. Budowa paznokcia: brzeg wolny (dalszy) (1), płytka paznokcia (2), otwór pod paznokciem (3), naskórek (4).
Drogi przenikania grzybów i formy grzybicy paznokci
„Czynniki agresji”, reprezentowane przez enzymy proteolityczne, sprzyjają przenikaniu patogenów do płytki paznokcia. Keratynaza rozkłada białka na peptony i aminokwasy, co zapewnia ich spożycie przez grzyby, a także sprzyja odrzucaniu naskórka ze skóry właściwej i topieniu tkanek, w wyniku czego patogeny swobodnie przenikają pomiędzy warstwami keratyny. Stale wysoka temperatura i wilgotność są niezbędnymi warunkami rozwoju i wzrostu grzybów.
Patogeny wnikają do paznokcia od jego dalszego brzegu, poprzez jego zewnętrzną część lub bliższy fałd paznokcia.
Istnieje kilka postaci grzybicy paznokci:
Dystalny lub dystalno-boczny (zmiana od wolnego lub bocznego brzegu).
Biały powierzchowny (zakażenie następuje bezpośrednio przez płytkę paznokcia).
Bliższy (podpaznokciowy).
Totalna dystrofia.
Ryż. 9. Na zdjęciu grzybica paznokci, różne formy grzybicy paznokci: boczna, proksymalna, biała, powierzchowna i całkowita.
Postać dystalna i dystalno-boczna
Najczęstsze są dystalne i dystalno-boczne formy grzybicy paznokci. Wywołują je najczęściej grzyby Trichophyton rubrum.
Patogeny wnikają do płytki paznokcia od wolnego brzegu lub fałdu bocznego.Proces patologiczny rozwija się w łożysku paznokcia, gdzie aktywowana jest proliferacja komórkowa (reprodukcja komórek), co prowadzi do proliferacji tkanek - powstania nadmiernego rogowacenia podpaznokciowego. Paznokieć zaczyna oddzielać się od łożyska paznokcia, traci przezroczystość, nabiera białawego lub żółtawego koloru, staje się cieńszy, zaczyna się kruszyć i z czasem ulega zniszczeniu. W przypadku wyraźnego nadmiernego rogowacenia płytka paznokcia sprawia wrażenie pogrubionej. Proces patologiczny rozprzestrzenia się w kierunku bliższego brzegu.
Ryż. 10. Na zdjęciu grzyb paznokci, postać dystalna.
Ryż. 11. Na zdjęciu grzybica paznokci. Dystalne i dystalno-boczne drogi zakażenia.
Ryż. 12. Na zdjęciu grzybica paznokci. Boczna postać grzybicy paznokci.
Biała powierzchowna grzybica paznokci
Uszkodzenie płytek paznokciowych po stronie grzbietowej (górnej powierzchni) następuje w przypadku zakażenia grzybami o wyraźnych zdolnościach keratolitycznych, co obserwuje się w przypadku zakażenia grzybami Trichophyton mentagrophytes var. międzycyfrowy. Niszczą paznokieć znacznie rzadziej, ale silniej i szybciej niż Trichophyton rubrum. Grzyby pod wpływem enzymów keratynazowych perforują warstwę rogową naskórka strzępkami, stopniowo wychwytując wszystkie warstwy płytki paznokcia, na których pojawiają się paski i opalowobiałe plamki. Powierzchnia staje się mączna, szorstka i luźna, łatwa do zeskrobania. Nie dochodzi do pogrubienia i oddzielenia się od łożyska paznokcia. Matryca nie bierze udziału w procesie patologicznym. Grzyby Trichophyton mentagrophytes var. interdigitale najczęściej atakuje płytki paznokciowe na palcach u rąk, w pojedynczych przypadkach na dłoniach.
Ta forma grzybicy paznokci na rękach jest rzadka. Grzyby wnikają do płytki paznokcia od strony fałdu paznokciowego. W okolicy zębodołu (bliższej krawędzi) pojawia się biała plama, która stopniowo rozprzestrzenia się na wolny brzeg. Oglądane przez szkło powiększające ukazuje „rozgałęzioną sieć tuneli”.
Grzyby pozostają w macierzy lub penetrują łożysko paznokcia i z czasem powodują zmiany zwyrodnieniowe. Hiperkeratoza nie rozwija się. Kiedy łożysko paznokcia jest uszkodzone, pojawiają się bruzdy, nierówności i pęknięcia. Z biegiem czasu paznokcie ulegają całkowitemu zniszczeniu.
Przyczyną proksymalnej grzybicy paznokci na rękach są grzyby drożdżopodobne Candida albicans (częściej) i Trichophyton rubrum (rzadko). Choroba zaczyna się od zapalenia wyrostka bliższego (paronychia). Pęcznieje, gęstnieje i zmienia kolor na czerwony. Naskórek oddziela się od powierzchni paznokcia, a grzyby swobodnie wnikają do macierzy i łożyska paznokcia, ostatecznie powodując uszkodzenie i oddzielenie paznokcia od tkanek palca.
Bliższa postać grzybicy paznokci na dłoniach występuje w przypadkach, gdy podczas korekcji kosmetycznej usuwa się eponychium, które zajmuje przestrzeń pomiędzy tylnym fałdem skórnym a płytką paznokcia.
Choroba często występuje u pacjentów zakażonych wirusem HIV, gdy infekcja rozprzestrzenia się poprzez naczynia krwionośne.
Ryż. 14. Na zdjęciu grzyb paznokci. Grzybica paznokci proksymalna (podpaznokciowa).
Ryż. 15. Zdjęcie przedstawia grzybicę paznokci, początkowe stadium drożdżakowej grzybicy paznokci. Choroba często zaczyna się od zapalenia poduszki tylnej.
Całkowita grzybica paznokci na rękach
Wraz z długim przebiegiem choroby rozwija się całkowita grzybica paznokci, gdy płytki paznokcia są całkowicie dotknięte, a grzyby dermatofitowe wnikają do tkanki łącznej łożyska paznokcia, a nawet do kanału szpiku kostnego.W takich przypadkach zdarzają się przypadki nawrotu choroby nawet po usunięciu paznokcia bez ogólnoustrojowego leczenia przeciwgrzybiczego.
Ryż. 16. Na zdjęciu grzybica paznokci. Zniszczenie płytek paznokciowych podczas długiego przebiegu choroby. Na zdjęciu po prawej stronie widać nitki grzybów w świetle kanału szpikowego paliczka palca ręki.
Uszkodzenia przez grzyby pleśniowe
Uważa się, że grzyby pleśniowe nie są w stanie same zainfekować płytki paznokcia. Wnikają w nią przez szczeliny i kolonizują puste naczynia oraz przestrzenie pomiędzy grzbietami. Choroba występuje wraz z rozwojem nadmiernego rogowacenia i powolnego niszczenia paznokci. Grzyby pleśniowe Scytalidium dimidiatum i S. hyalinum niezależnie powodują grzybicę paznokci na rękach, głównie u ludzi żyjących w krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym.
Ryż. 17. Różne formy grzybicy paznokci na rękach jednego pacjenta.
Wyróżnia się zmiany normotroficzne, przerostowe i zanikowe (onycholityczne).
Z normotroficznym typem zmiany paznokieć zachowuje swoją grubość i połysk, zmienia się jedynie kolor - z białego na ochrowo-żółty. Zmiany pojawiają się na powierzchniach bocznych (bocznych), gdzie pojawiają się paski i plamki. Stopniowo wpływa na całą płytkę paznokcia, z wyjątkiem obszaru obłączka. Nie ma łamliwości i kruszenia się.
Ryż. 18. Na zdjęciu grzyb paznokci. typ normotroficzny.
Z przerostowym typem zmiany Rozwija się hiperkeratoza podpaznokciowa, płytka paznokcia staje się matowa, traci połysk, nabiera brązowego zabarwienia, gęstnieje, częściowo zapada się, a brzeg staje się wżerowany. Obszar lunuli nie jest dotknięty przez długi czas.
Ryż. 19.Zdjęcie przedstawia grzybicę paznokci, zmianę przerostową.
Z zanikowym typem zmiany Płytki paznokcia szybko oddzielają się od łożyska paznokcia, pozostają gładkie, jednak stają się matowe, płaskie i przerzedzone, uzyskując biało-żółty kolor i z czasem ulegają częściowemu zniszczeniu.
Ryż. 20. zdjęcie grzyba paznokci, zmiana zanikowa.
Głównymi oznakami uszkodzenia paznokci są zmiany koloru, kształtu i grubości.
W przypadku zakażenia czerwonym trichofitonem i niektórymi rodzajami grzybów pleśniowych płytki paznokcia stają się żółte w przypadku zakażenia grzybami Trichophyton mentagrophytes var. interdigitale - biały, gdy zaatakowane są grzyby pleśniowe - zielony, brązowy, brązowy lub czarny.
Wraz ze wzrostem ilości zrogowaciałych mas (hiperkeratoza podpaznokciowa) paznokieć wydaje się pogrubiony.
Przy długim przebiegu choroby płytki paznokcia kruszą się i zapadają.
Ryż. 21. Na zdjęciu grzybica paznokci. Zmiany koloru i kształtu płytek paznokciowych.
Ryż. 22. Zmiany koloru paznokci pod wpływem różnych rodzajów grzybów.
Ryż. 23. Na zdjęciu grzyb paznokci. Paznokcie nabierają żółtego koloru po zakażeniu grzybami Trichophyton rubrum.
Ryż. 24. Na zdjęciu grzyb paznokci. Widok płytek paznokciowych dłoni po zakażeniu grzybami Candida albicans.
Cechy grzybicy paznokci na rękach wywołanej przez grzyby dermatofitowe
Paznokcie są dotknięte przez dermatofity w 40 - 60%. Najczęściej spotykane są Trichophyton rubrum (70 - 90%) i Trichophyton mentagrophytes v.interdigitale (10 - 20%). Pozostałe dermatofity stanowią około 3% wszystkich przypadków grzybicy paznokci.Rezerwuarem i źródłem patogenów jest człowiek chory. Dermatofity przeżywają w środowisku dłużej niż 2 lata. Żyją w piasku, kamykach, kamieniach, na starych i chorych drzewach, drewnianych podłogach, siedziskach i kozłach.
Na rubrofitozę Częściej stwierdza się zmianę przerostową o postaci dystalnej i dystalno-bocznej. U 25% osób cierpiących na grzybicę stóp przez długi czas proces zakaźny rozprzestrzenia się najpierw na skórę i paznokcie dłoni pracującej, a następnie na drugą.
Na epidermofitozę, wywołana przez grzyby Trichophyton mentagrophytes var. interdigitale, paznokcie są niezwykle rzadko dotknięte. Patogeny mają wyraźną zdolność keratolityczną i szybko niszczą powierzchnię płytki paznokcia (biała powierzchowna grzybica paznokci). Jego powierzchnia staje się luźna i szorstka, o opalowo-białym kolorze. Grzybica przebiega bez nadmiernego rogowacenia i zaangażowania macierzy w proces patologiczny.
Na trichofitozę paznokcie są rzadko dotknięte. Przyczyną grzybicy są często grzyby antropofilne Trichophyton tonsurans i Trichophyton violaceum, znacznie rzadziej - Trichophyton mentagrophytes v.gypseum i Trichophyton verrucosum.
W przypadku zakażenia antropofilnymi trichofitami płytki paznokciowe rąk ulegają uszkodzeniu jeszcze długo po uszkodzeniu skóry głowy. W miejscu penetracji patogenu na grubości płytki paznokcia pojawia się zaokrąglona szarobiała plama - jedyna oznaka choroby, która istnieje przez długi czas. Paznokieć przez długi czas pozostaje błyszczący i gładki, później jednak staje się matowy, brudnoszary, grudkowaty i łatwo się kruszy. W niektórych przypadkach poduszka tylna ulega zapaleniu, staje się opuchnięta i ma czerwonawo-niebieskie zabarwienie. Choroba trwa wiele lat.
W przypadku zakażenia zoofilnymi trichofitonami płytki paznokciowe wpływają tylko na dłonie, głównie na ich powierzchniowe warstwy. Obserwuje się zapalenie fałdów paznokciowych, pojawiają się na nich pęcherze i łuszczenie się.
Ryż. 26. Zdjęcie przedstawia grzybicę paznokci, początkowe stadium grzybicy paznokci.
Cechy grzybicy paznokci na rękach wywołanej przez grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida
Drugie po dermatofitach najczęstsze zmiany chorobowe paznokci to grzyby drożdżopodobne z rodzaju Candida. Częstość występowania uszkodzeń według europejskich badaczy waha się od 40 do 60%. Wśród grzybów drożdżopodobnych w 90% przypadków przyczyną choroby jest Candida C. albicans, znacznie rzadziej - C. Tropicalis, C. parapsilosis i C. guilliermondii.
Płytki paznokciowe są 3 razy bardziej narażone na zakażenie grzybami Candida u kobiet wykonujących zawód związany z gotowaniem i produkcją wyrobów cukierniczych oraz pracownic fabryk konserw. Czynnikami predysponującymi są urazy, maceracja, wysoka wilgotność, noszenie sztucznych paznokci, choroby osłabiające układ odpornościowy, cukrzyca i choroby naczyniowe.
Choroba rozpoczyna się zapaleniem tylnego fałdu okołopaznokciowego, który puchnie, skóra nad nim staje się przekrwiona, staje się cieńsza i błyszcząca. Skórka paznokci znika. Krawędź fałdu paznokcia zwisa nad płytką paznokcia. Po naciśnięciu wydobywa się spod niego ropa o kruchej konsystencji. Stopniowo boczne grzbiety angażują się w proces zapalny, a ból staje się silny i pulsujący. Obszary paznokcia odpowiadające fałdom paznokcia stają się miękkie, nabierają koloru białego, brązowawo-brązowego lub zielonego i stopniowo oddzielają się od łożyska paznokcia.Na płytce paznokcia tworzą się faliste, poprzeczne rowki. W niektórych przypadkach płytka paznokcia staje się cieńsza i zostaje odrzucona, co obserwujemy w momencie wniknięcia grzybów w macierz i łożysko paznokcia. Choroba ma charakter przewlekły.
Grzybica paznokci na rękach występuje w przypadku przewlekłej kandydozy. Choroba zaczyna się w dzieciństwie. Główną przyczyną rozwoju grzybicy są dziedziczne zaburzenia odporności. Wraz z chorobą paznokcie stają się znacznie grubsze. Proces zapalny jest słabo wyrażony. Skórka paznokcia zostaje zachowana. Palce na końcach stają się jak podudzia.
Zanokcica Candida należy odróżnić od łuszczycy, liszaja płaskiego, egzemy, zanokcicy roponikowej, uszkodzenia paznokci na skutek rubromykozy, grzybicy paznokci, rzęsistkowicy i grzybicy pleśniowej.
Ryż. 27. Na zdjęciu grzyb paznokci, drożdżakowa grzybica paznokci. Zmiana zaczyna się od zapalenia tylnego wału paznokciowego.
Ryż. 28. Na zdjęciu grzyb paznokci. Uszkodzenie fałdu okołopaznokciowego i paznokci na skutek kandydozy.
Ryż. 29. Na zdjęciu grzyb paznokci. Grzybica paznokci w przewlekłej kandydozie.
Ryż. 30. Na zdjęciu grzybica paznokci. Candida grzybica paznokci u dziecka.
Ryż. 31. Na zdjęciu grzyb paznokci. Noszenie sztucznych paznokci przyczynia się do rozwoju grzybicy paznokci.
Cechy grzybicy paznokci na rękach dotkniętych grzybami pleśniowymi
Współczesna mikologia odnotowuje znaczną częstość występowania grzybicy pleśniowej paznokci. Uważa się, że większość pleśni sama nie powoduje chorób. Wnikają w już uszkodzone płytki paznokcia, w tym grzyby drożdżopodobne i dermatofity.Szczególnie chorobotwórcze są dwa rodzaje pleśni – Scytalidium hyalinum i Scytalidium dimidiatum (Natrassia magniferae), które mogą niezależnie powodować uszkodzenia paznokci. Patogeny te występują głównie w krajach o gorącym i wilgotnym klimacie.
Pleśnie wytwarzają enzymy proteolityczne i keratolityczne, dzięki którym są w stanie przedostać się przez płytkę paznokcia do łożyska paznokcia. Powodują hiperkeratozę podpaznokciową i powolne niszczenie płytek paznokciowych, które w procesie chorobowym przybierają barwę czarną (Scytalidium spp.), zieloną lub szarą (Scopulariopsis brevicaulis). Pleśnie najczęściej atakują paznokcie u stóp, szczególnie te pierwsze. Proces przebiega bardzo powoli, nie uszkadzając grzbietów okołopaznokciowych.
Ryż. 32. Na zdjęciu grzyb paznokci. Grzybica paznokci pleśniowa. Przyczyną choroby są grzyby Scytalidium spp. (zdjęcie po prawej).
Ryż. 33. Na zdjęciu grzyb paznokci. Grzybica paznokci pleśniowa na nogach (częściej) i ramionach (rzadziej). Przyczyną choroby są grzyby Aspergilusscopulariopsis.
Ryż. 34. Na zdjęciu grzyb paznokci. Uszkodzenie płytek paznokciowych przez grzyby pleśniowe.
Przy najmniejszym podejrzeniu grzybicy paznokci diagnozę należy potwierdzić wynikami metod badań mikroskopowych i kulturowych.
Przy pierwszych oznakach uszkodzenia paznokci należy natychmiast skonsultować się z dermatologiem. Wczesne wykrycie choroby jest kluczem do skutecznego leczenia.
W celu ustalenia i potwierdzenia rozpoznania grzybicy paznokci stosuje się metody badań mikroskopowych i mikrobiologicznych.
Mikroskopia ujawnia fakt infekcji grzybiczej.
Badanie mikrobiologiczne określa rodzaj grzybów.
Obecnie opracowano nową metodę diagnozowania chorób grzybiczych – PCR, która pozwala na identyfikację patogenu w ciągu kilku minut z dokładnością do 80%.
Należy pamiętać, że przyczyną uszkodzeń płytek paznokciowych jest często asocjacja patogenów – zapalenia skóry + grzybów drożdżakowych i/lub pleśniowych w połączeniu z florą bakteryjną.
Ryż. 35. Widok głównych czynników sprawczych grzybicy paznokci pod mikroskopem - grzybów dermatofitowych Trichophyton rubrum (zdjęcie po lewej) i okrągłych pączkujących komórek grzybów drożdżopodobnych Candida albicans.
Ryż. 36. Wzrost kultury grzybów Trichophyton rubrum (zdjęcie po lewej) i Candida albicans (zdjęcie po prawej) na pożywce.
Diagnostyka różnicowa
Grzybicę paznokci należy odróżnić od szeregu chorób zakaźnych i niezakaźnych.
Ryż. 37. Uszkodzenia paznokci na skutek łuszczycowego zapalenia stawów (zdjęcie po lewej) i Pseudomonas aeruginosa (zdjęcie po prawej).
Ryż. 38. Widok paznokci po chemioterapii (zdjęcie po lewej) i łuszczycy (zdjęcie po prawej).
Ryż. 39. Na zdjęciu grzybica paznokci. Grzybica paznokci pourazowa.
Ryż. 40. Na zdjęciu paznokcie z chorobą Wilsona-Konovalova. Niebieski kolor wynika z nadmiaru miedzi w organizmie.
Ryż. 41. Zmiana w czerniaku (zdjęcie po lewej) i liszaju płaskim (zdjęcie po prawej).
Ryż. 42. Uszkodzenia skóry i płytek paznokciowych na skutek egzemy.
Łatwiej wyleczyć grzybicę paznokci niż stóp, co wynika z szybkości wzrostu płytki paznokcia. Zatem całkowita odnowa płytek paznokciowych na dłoniach następuje po 6 miesiącach, na stopach - po 12 - 18 miesiącach.Sukces leczenia zależy od terminowego wykrycia choroby, współistniejącej patologii i tolerancji leków przeciwgrzybiczych. Wyróżnia się leczenie miejscowe, ogólnoustrojowe i skojarzone. W niektórych przypadkach konieczne jest chirurgiczne usunięcie paznokci, ale w większości przypadków grzyb można wyleczyć za pomocą terapii zachowawczej.
W pierwszym etapie dotknięte fragmenty płytek paznokciowych usuwa się metodami mechanicznymi. Jest to konieczne, aby stworzyć warunki do poprawy wnikania leków przeciwgrzybiczych w głąb płytki paznokcia i do macierzy, gdzie w czasie choroby gromadzi się wiele grzybów w kieszonkach i cieśninach.
Następnie rozpoczynają leczenie miejscowymi lekami przeciwgrzybiczymi, które nie zawsze kończy się sukcesem. Terapia ogólnoustrojowa (przyjmowanie leków doustnie) gwarantuje przenikanie antymiotyków do łożyska paznokcia.
Ryż. 43. Na zdjęciu grzybica paznokci, stadium początkowe. Dystalna postać grzybicy paznokci.
Leczenie grzybicy paznokci na rękach metodami mechanicznymi
W leczeniu grzybicy paznokci stosuje się leki przeciwgrzybicze oraz metody pomocnicze w celu usunięcia struktur zrogowaciałych, które uniemożliwiają wnikanie leków do łożyska paznokcia: usuwanie chemiczne, mechaniczne i chirurgiczne.
Płytkę paznokcia można rozrzedzić za pomocą specjalnych pilników.
Możesz pozbyć się mas keratynowych za pomocą czyszczenia sprzętu. Jest wskazany w przypadku zniszczenia dużej powierzchni płytki paznokcia. Zastosowanie tej techniki skraca czas rekonwalescencji 2-krotnie.
Ryż. 44. Na zdjęciu grzyb paznokci. Grzybica paznokci Candida. Choroba zaczyna się od zapalenia fałdu okołopaznokciowego.
Leczenie grzybicy paznokci metodami chemicznymi
Plastry keratolityczne służą do zmiękczania płytki paznokcia. Po zabiegu masy keratynowe można łatwo zeskrobać skalpelem lub nożyczkami.
Plaster zawiera kwas salicylowy lub mocznik jako środek keratolityczny; w niektórych przypadkach dodaje się lek przeciwgrzybiczy i/lub środek antyseptyczny.
Zawierają mocznik „Ureaplast”, „Onychoplast” i „plaster mocznikowy z chinozolem”.
Zawierają plastry z kwasem salicylowym „Quinozolo-salicylic” i „Quinozolo-dimexide”, a także „Maść zmiękczająca paznokcie” z jodem i kwasem salicylowym.
Masę gipsową nakłada się na uszkodzoną płytkę paznokcia na 2 dni. Następnie zmiękczony obszar jest zeskrobany i usunięty nożyczkami lub cążkami. Po odkażeniu procedurę powtarza się ponownie.
Łożysko paznokcia można oczyścić z zrogowaciałych mas lakierem kolodionowym, który nakłada się na 5 - 6 dni. Film kolodionowy można łatwo usunąć po nałożeniu bandaża z 10% maścią salicylową lub zastosowaniu ciepłej kąpieli.
Do usuwania mas keratynowych stosuje się zestaw „Mikospor”. Maść zawiera 40% mocznika i lek przeciwgrzybiczy Bifonazol „Miko-STOP” (40% mocznika i kwasu mlekowego).
Po usunięciu zrogowaceń stosuje się miejscowe antybiotyki w postaci kremu, żelu, roztworu lub w postaci lakierów przeciwgrzybiczych.
Ryż. 45. Na zdjęciu grzyb na rękach, całkowite zniszczenie paznokci.
Chirurgiczne usunięcie płytek paznokciowych na dłoniach
Usunięcie chirurgiczne wskazane jest w przypadku oddzielenia się płytki paznokcia od łożyska paznokcia oraz pogrubienia i deformacji skóry wokół niego. Formacje torbielowate są usuwane wraz z paznokciem.Zabieg pozwala oczyścić łożysko paznokcia z mas keratynowych. Zastosowanie gąbki hemostatycznej skraca czas rehabilitacji pooperacyjnej. Po nabłonku rozpoczyna się leczenie miejscowymi lekami przeciwgrzybiczymi.
Ryż. 46. Na zdjęciu grzyb paznokci, mieszana postać grzybicy paznokci.
Miejscowe leki przeciwgrzybicze są nieskuteczne. Na jego powodzenie można liczyć jedynie w przypadku dystalnych, dystalno-bocznych i powierzchownych białych postaci grzybicy paznokci, pod warunkiem, że dotknięty obszar nie przekracza 1/3, a także przy braku lub umiarkowanej hiperkeratozie. W takim przypadku zabieg należy poprzedzić usunięciem fragmentu paznokcia dotkniętego grzybami mechanicznie lub przy użyciu plastrów keratolitycznych lub przy użyciu zestawu „Mikospor” lub „Miko-STOP”.
Do miejscowego leczenia grzybicy paznokci stosuje się antymiotyki, środki antyseptyczne o działaniu przeciwgrzybiczym oraz preparaty łączone zawierające składnik przeciwmiotyczny, antyseptyczny i przeciwzapalny.
Leki przeciwgrzybicze obejmują Nizoral, Candide, Antifungol, Canestin, Clotrimazol, Daktarin, Mycospor, Mifungar, Exoderil, Lamisil, Exifin, Pimafucin itp. Kremy, roztwór Canestin, Ifenek, Exoderil, Nitrofungin, Lamisil UNO, a także Lamisil dermgel.
W leczeniu grzybicy paznokci stosuje się środki antyseptyczne. Wciera się je w przerzedzony paznokieć lub łożysko paznokcia 2 – 3 razy dziennie. Zaleca się stosowanie roztworów fukorcyny i jodu, maści zawierających chinozol lub kliochinol.
Skład leków wieloskładnikowych obejmuje leki antymiotyczne, antyseptyczne i przeciwzapalne.Są szeroko stosowane w leczeniu różnych infekcji skóry, a także grzybicy paznokci.
Zawiera składniki o działaniu przeciwgrzybiczym, przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym: krem i maść Pimafukort i Triderm, balsam Pimafukort.
Zawiera składniki o działaniu przeciwgrzybiczym i przeciwzapalnym: krem Candide-B i maść Mikozolon (mikonazol + mazipredon).
Zawiera składniki antybakteryjne i przeciwzapalne: maści Dermozolon, Lorinden S i Sinalar K.
Ryż. 47. Na zdjęciu grzybica paznokci, stadium początkowe.
Lakiery do leczenia grzybicy paznokci na rękach
Lakiery do leczenia grzybicy paznokci są najskuteczniejszą ze wszystkich terapii miejscowych. Lakiery specjalnie zaprojektowane do obróbki:
„Batrafen” (substancja czynna cyklopiroks),
„Lamisil” (substancja czynna terbinafina),
„Onyhelp”, „Exorolfinlac”, „Oflomil Lac” i „Loceril” (zawierają chlorowodorek amorolfiny).
Antymioty zawarte w lakierach przedostają się w głąb paznokcia i łożyska paznokcia, gdzie pozostają na długo. Za granicą nazywane są one transungualnymi systemami dostarczania leków.
Skuteczne stężenie substancji czynnej w płytkach paznokci palców osiąga się po 7 dniach leczenia i utrzymuje się przez 7 do 14 dni po zaprzestaniu leczenia. Przed nałożeniem lakieru górną część paznokcia usuwa się pilnikiem. Lakier nakłada się szpachelką lub pędzlem. Poprzednią warstwę usuwa się rozpuszczalnikiem lub zeskrobuje po ciepłej kąpieli szczękami nożyczek. Im dłuższy czas trwania kuracji, tym wolniej odrastają płytki paznokcia. Przed użyciem lakierów należy uważnie przeczytać instrukcję.
Ważny! Do każdego paznokcia używaj tylko nowego płatka kosmetycznego i nowego indywidualnego pilnika. Wszystkie narzędzia do manicure należy wygotować i/lub zalać alkoholem; szpatułkę do nakładania lakieru i szyjkę butelki należy zdezynfekować.
Ryż. 48. Na zdjęciu grzyb na wszystkich paznokciach.
Terapia ogólnoustrojowa grzybicy paznokci dłoni
Obecnie najbardziej istotna jest ogólnoustrojowa terapia grzybicy paznokci. Nowe leki przeciwgrzybicze mogą osiągnąć skuteczność leczenia na poziomie 80 – 90%. Najskuteczniejsze z nich to intrakonazol i terbinafina u dorosłych oraz flukonazol u dzieci. Stężenie tych substancji w dotkniętych tkankach utrzymuje się przez długi czas po zaprzestaniu leczenia.
Antymiotyki ogólnoustrojowe dostają się do tkanki płytek paznokciowych przez krew, ich stężenie w dotkniętych obszarach jest znacznie mniejsze niż przy stosowaniu miejscowym, mają skutki uboczne i toksyczne oraz są przeciwwskazane w wielu chorobach. Nie stosować na szybko rosnące paznokcie.
Antymiotyki ogólnoustrojowe stosuje się według schematu standardowego, przerywanego i skróconego. Bardzo popularna jest terapia pulsacyjna, w której lek podaje się w zwiększonych dawkach, ale w krótkich cyklach.
Połączone leczenie grzybicy paznokci na rękach
Terapia skojarzona jest znacznie skuteczniejsza niż terapia ogólnoustrojowa i miejscowa. Stosowanie pozwala na znaczne skrócenie czasu leczenia, zmniejszenie ryzyka wystąpienia niepożądanych skutków i nawrotów. W tkankach paznokci, przy jednoczesnym stosowaniu różnych metod, znacznie wzrasta stężenie leków przeciwgrzybiczych. Do krwioobiegu przedostają się jednocześnie przez matrix podczas terapii ogólnoustrojowej oraz lokalnie – bezpośrednio przez płytkę paznokcia.
Leczenie skojarzone stosuje się w przypadku ciężkiej hiperkeratozy i znacznej (2/3) głębokości uszkodzenia paznokcia.
Laserowe leczenie grzybicy paznokci
Podczas zabiegu laserowego otoczka zarodników grzybów zostaje zniszczona, a grzybnia ulega zniszczeniu, nie uszkadzając przy tym tkanki paznokcia. Zabieg nie ma przeciwwskazań, jest bezbolesny i przeprowadzany bez znieczulenia. Wskazany w przypadku przeciwwskazań do leczenia systemowego. Leczenie laserem jest dziś dość popularną procedurą.
Ryż. 49. Na zdjęciu grzyb paznokci. Przykład skutecznego leczenia grzybicy paznokci (zakażenie grzybami i Pseudomonas aeruginosa).
