Pseudotuberkuloza (fałszywa gruźlica) jest zakaźną chorobą bakteryjną, której patogeny dostają się do organizmu człowieka głównie z pożywieniem lub wodą, objawiając się objawami zatrucia, uszkodzeniem przewodu pokarmowego, bólami stawów, wysypką polimorficzną i zespołem wątrobowo-wątrobowym. Czynnik sprawczy Yersinia pseudotuberculosis (Yersinia pseudotuberculosis) powoduje ostre zapalenie jelit i krezkowych węzłów chłonnych, a następnie powstawanie w nich licznych ropni. Rozsiew poprzez naczynia limfatyczne i krwionośne z późniejszym uszkodzeniem narządów miąższowych jest rzadki.
W przyrodzie rezerwuarem zakażenia są gryzonie, zwierzęta dzikie i domowe oraz ptaki, których choroba ma charakter ogólnoustrojowy.Pseudotuberkuloza występuje stosunkowo rzadko. Odnotowuje się przeważnie sporadyczne przypadki choroby, ale zdarzają się także ogniska epidemiczne chorób przenoszonych przez wodę i żywność. Zachorowalność zależy od koncentracji gryzoni w zakładach przemysłu spożywczego i jest to przede wszystkim choroba miast.
Ryż. 1. Wysypka z dużymi plamami w okolicy dużych stawów jest jednym z objawów pseudotuberkulozy.
Trochę historii
Czynnik sprawczy pseudotuberkulozy po raz pierwszy opisali L. Malassez i W. Vignal w 1883 roku. Manfredi w 1886 r. i D. A. Yurkevich w 1911 r. opisali przypadki choroby zakończonej śmiercią. W 1889 r. R. Pfeiffer wyizolował patogen z czystej kultury i zbadał go.
W 1895 r. K. Ebert jako pierwszy odkrył guzki (ziarniniaki) przypominające gruźlicę w narządach wewnętrznych chorych zwierząt, które padły w wyniku infekcji, co dało początek nazwie tej choroby pseudotubekulozy. W 1953 roku u zakażonych zwierząt rozpoznano krezkowe zapalenie węzłów chłonnych o etiologii rzekomogruźliczej. W tym samym roku naukowcy zagraniczni (Knapp i Maskhor) i radzieccy (R. I. Kuzmaite, G. V. Juszczenko, O. A. Michajłowa itp.) rozpoczęli systematyczne badania choroby, a od 1959 r. - badania epidemiologiczne.
Pseudotuberkuloza jest powszechna. Przypadki choroby rejestrowane są w krajach Europy, Azji i Ameryki, w naszym kraju na Syberii, Uralu i Dalekim Wschodzie. Przypadki choroby u gryzoni odnotowano w krajach bałtyckich, Karelii, Petersburgu, w obwodzie wołgogradzkim, rostowskim i moskiewskim, na południu naszego kraju, Kijowie i Odessie.
Yersinia pseudotuberculosis należy do rodzaju Yersinia, rodziny Enterobacteriaceae.
Morfologia patogenu
Bakterie mają jajowaty kształt, wielkość 0,8 - 2,0 x 0,4 - 0,6 mikrona, peritrichous - mają od 6 do 9 wici, ruchliwe, Gram-ujemne, po zabarwieniu barwnikami anilinowymi obserwuje się wzmocnienie dwubiegunowe, nie tworzą zarodników, czasami tworzą kapsułkę.
Yersinia pseudotuberculosis rośnie na normalnych, ubogich w składniki odżywcze podłożach. Optymalna temperatura wynosi od 28 do 37Z.
Podczas uprawy na stałych pożywkach tworzą się mętne kolonie o szaro-żółtawym odcieniu.
Podczas uprawy na podłożu Endo wyrastają bezbarwne, przezroczyste kolonie, często wypukłe i grudkowate, czasem z ząbkowanym brzegiem. W miarę wzrostu kolonie powiększają się i stają się mniej przezroczyste.
Na płynnej pożywce (bulionie) kolonie R w miarę wzrostu tworzą kłaczkowaty osad, kolonie S powodują równomierne zmętnienie.
Właściwości antygenowe
Yersinia pseudotuberculosis zawiera antygeny O-somatyczne i H-wiciowe. Według antygenu O-somatycznego patogeny dzielą się na 6 serotypów, z czego 3 są ważne dla człowieka: serotyp I (częściej), serotyp III i IV (rzadziej), dla zwierząt – serotyp I.
Tworzenie się toksyn
Kiedy bakterie rozkładają się, uwalniają endotoksynę. Szczepy serowarów I i III wytwarzają egzotoksynę.
Zrównoważony rozwój
W środowisku zewnętrznym patogeny są niestabilne:
Bakterie giną, gdy podłoże wysycha w ciągu 5 do 50 godzin.
Po ugotowaniu umierają w ciągu 10–30 sekund.
Światło słoneczne jest szkodliwe dla drobnoustrojów.
W ciągu kilku minut bakterie giną pod wpływem konwencjonalnych środków dezynfekcyjnych; umierają natychmiast po wystawieniu na działanie roztworów sublimatu i azotanu srebra.
Odporność na Yersinia pseudotuberculosis
Przez kilka miesięcy bakterie pozostają żywe w żywności, glebie i wodzie.
Bakterie potrafią rozwijać się w niskich temperaturach. Szybko się rozmnażają w temperaturze domowej lodówki.
Mają zdolność rozmnażania się w płynnych mediach - mleku i wodzie.
Odporny na rozmrażanie i ponowne zamrażanie.
Ryż. 2. Czynnikiem sprawczym choroby jest Yersinia pseudotuberculosis.
Epidemiologia pseudotuberkulozy jest podobna jak całej grupy infekcji jelitowych. Dotknięci są dorośli i dzieci, mieszkańcy miast i miasteczek. Rejestrowane są zarówno grupowe, jak i sporadyczne przypadki choroby. Zaobserwowano ogniska zarówno żywności, jak i wody. Ze źródeł zakażenia (zwierzęta i ptaki) Yersinia pseudotuberculosis przedostaje się do pożywienia i wody. Produkty spożywcze trafiają do placówek gastronomicznych, rodzin i grup zorganizowanych.
Źródło i rezerwuar patogenów
Pseudotuberkuloza w naturalny sposób atakuje ssaki i ptaki, jednak głównym źródłem infekcji są gryzonie, które swoimi wydzielinami zanieczyszczają wodę i żywność. Zwierzęta synantropijne (szczury szare i czarne, myszy polne i domowe, norniki, sroki, gołębie i wróble), zwierzęta domowe (jelenie, krowy, koty, psy, króliki, indyki, kaczki, kurczaki i ptaki śpiewające) oraz zwierzęta dzikie (małpy, zające, lisy i lwy). Świnki morskie, chomiki i białe myszy są podatne na tę bakterię.
Pseudotuberkuloza u gryzoni jest łagodna, przewlekła, przypomina chorobę przewlekłą, z długim okresem skażenia środowiska odchodami.
Gleba jest drugim najważniejszym rezerwuarem infekcji.Jest zanieczyszczona odchodami zwierząt i ptaków.
Osoba chora nie stanowi zagrożenia dla innych.
Ryż. 3 i 4. Rumień zakaźny. Wysypka spowodowana chorobą.
Mechanizm infekcji
Za wiodącą drogę zakażenia uważa się drogę pokarmową; mechanizm przenoszenia ma charakter kałowo-ustny. Bakterie dostają się do organizmu człowieka poprzez skażoną żywność (warzywa, mięso i mleko) oraz wodę. Z tą drogą zakażenia związane są ogniska grupowe chorób.
Istnieje również domowa droga przenoszenia patogenów – w rodzinach, szpitalach i punktach gastronomicznych poprzez zakażoną odzież i ręce. Nie lider.
W przypadku masowego skażenia patogenami przez chore zwierzęta lub nosicieli miejsc zamieszkania ludzi, zakażenie może zostać przeniesione na człowieka poprzez unoszący się w powietrzu pył. W warunkach naturalnych patogeny występują na sianie, słomie i zbożu.
Zgłaszano przypadki infekcji w wyniku ukąszeń przez chore psy.
Czynniki infekcji
Dania warzywne w postaci sałatek i winegretów są głównymi czynnikami zarażenia pseudotuberkulozą. W temperaturze lodówki domowej Yersinia pseudotuberculosis namnaża się i gromadzi na produktach spożywczych, zwłaszcza warzywach.
Koncentracja patogenów na warzywach (marchew, cebula, kapusta, ziemniaki i cebula) przechowywanych w magazynach warzywnych znacznie wzrasta późną zimą i wiosną. Zanieczyszczenie sięga 15 - 20%. W tym okresie zanieczyszczonych jest aż 9% owoców – owoców cytrusowych i jabłek. W magazynach warzywnych (9,8%) zanieczyszczone jest wyposażenie, półki, podłogi, pojemniki itp., w tym pojemniki na kapustę kiszoną i ogórki kiszone.
Do 5,3% warzyw jest skażonych w szklarniach.
Najbardziej niebezpieczne jest naruszenie norm sanitarnych funkcjonowania jednostek gastronomicznych, w przypadku którego dochodzi do skażenia pomieszczeń i urządzeń patogenami.
Produkty mleczne wykonane z mleka, które nie zostało poddane obróbce cieplnej.
Nieprzegotowana woda.
Jednym z czynników przenoszenia infekcji jest niedostatecznie poddane obróbce cieplnej mięso chorych zwierząt (zające, króliki i drób). Około 1% próbek mięsa z zakładów mięsnych zawiera Yersinia pseudotuberculosis (wykrywaną podczas kontroli). Patogeny hoduje się z gotowych produktów mięsnych. Można je znaleźć na tuszkach kurczaków i jajach.
Grupy ryzyka
Do grupy ryzyka zaliczają się osoby mające stały kontakt ze zwierzętami. Badając praktycznie zdrowe osoby zajmujące się hodowlą zwierząt, od 30 do 40% ma odporność. Znacznie częściej choruje ludność miejska, co wynika z istnienia w miastach publicznych placówek gastronomicznych.
Sezonowość
Przypadki pseudotuberkulozy rejestrowane są przez cały rok w postaci sporadycznych i grupowych przypadków choroby. Zwierzęta chorują częściej w kwietniu - maju. Powtarzające się ogniska choroby odnotowuje się ponownie jesienią.
Ryż. 5 i 6. Wraz z nagromadzeniem masy drobnoustrojów i toksyn patogenów rozwija się rumień zakaźny. Na zdjęciu objaw „rękawiczek” u dzieci i dorosłych.
Po przeniknięciu do przewodu pokarmowego drobnoustroje osadzają się w jelitowym układzie limfatycznym. Zmiany w miejscach fiksacji wahają się od ledwo zauważalnych makroskopowo do znaczących, takich jak zapalenie wyrostka robaczkowego lub końcowe zapalenie jelita krętego.
Następnie bakterie przedostają się przez układ limfatyczny (zapalenie naczyń chłonnych) do regionalnych węzłów chłonnych (zapalenie węzłów chłonnych).Niektóre patogeny umierają. Uwalnianie toksyn do krwi prowadzi do rozwoju zatrucia. Wraz z nagromadzeniem masy drobnoustrojów i toksyn patogenów rozwija się rumień zakaźny. Powiększeniu ulegają węzły chłonne zlokalizowane w kącie krętniczo-kątniczym oraz krezka końcowego odcinka jelita krętego. Pojawiają się w nich liczne mikroropnie. Często w tej fazie (postać zlokalizowana) choroba się kończy.
Kiedy patogeny przedostaną się do krwi, rozwija się bakteriemia, zatrucie i zanieczyszczenie narządów miąższowych bogatych w elementy makrofagów. Pojawiają się w nich liczne ziarniniaki, podobne do gruźlicy, mikroropnie i stopniowo rozwijają się procesy zwyrodnieniowe. W tym przypadku obraz kliniczny pseudotuberkulozy charakteryzuje się polimorfizmem.
Przy długim przebywaniu Yersinia pseudotuberculosis w organizmie pacjenta rozwija się uczulenie na produkty rozkładu i toksyny patogenów. Rozwija się rumień infekcyjny i infekcyjno-alergiczne uszkodzenie stawów. U pacjentów z genotypem HLA-B27 w większości przypadków we krwi rozwijają się reakcje immunopatologiczne. Choroba w tym przypadku przebiega jako kolagenoza.
Kiedy organizm zostaje uwolniony od bakterii, następuje powrót do zdrowia.
Odporność
Odporność na pseudotuberkulozę nie została wystarczająco zbadana. Po leczeniu przeciwciała znikają z krwi w ciągu 2 do 4 miesięcy. Odnotowuje się powtarzające się przypadki tej choroby.
Ryż. 7. Wysypka i zaczerwienienie szyi podczas choroby.
Uogólnione (postacie toksyczno-alergiczne i septyczne).
Przewóz bakterii.
W zależności od ciężkości przebiegu choroby wyróżniają się łagodnym, umiarkowanym i ciężkim przebiegiem, ze względu na charakter przebiegu - skomplikowane i nieskomplikowane, według czasu trwania - ostre do 1,5 miesiąca, długotrwałe (1,5 - 3 miesiące) i przewlekłe ( ponad 3 miesiące). -x miesięcy) przepływ.
Okres inkubacji trwa średnio od 5 do 7 dni (zmiany od 2 do 19 dni).
Oznaki i objawy rzekomej gruźlicy brzusznej
Postać brzuszna lub zlokalizowana choroby obejmuje zapalenie żołądka i jelit, zapalenie żołądka i jelit, zapalenie jelit, zapalenie jelit, ostre końcowe zapalenie jelita krętego, zapalenie wyrostka robaczkowego i zapalenie mesadenitis. Stanowi 70 - 80% przypadków.
Początek choroby pikantny. Temperatura ciała wzrasta do 39C. Pacjenta dokuczają silne bóle głowy, mięśniowo-stawowe i brzucha. Na twarzy i szyi występuje przekrwienie (objaw „kaptura”), skóra dłoni i stóp jest obrzęknięta i przekrwiona (objaw „rękawiczek” i „skarpetki”). Temperatura ciała powraca do normy w ciągu 3 do 5 dni.
Wysypka. W dniach 2–6 na skórze powierzchni zginaczy kończyn i bocznych części ciała (z wyjątkiem twarzy) na tle normy pojawia się niewielka, punktowana, obfita szkarłatna wysypka o barwie od bladoróżowej do jaskrawoczerwonej. tło. Często wokół dużych stawów pojawia się duża, plamista wysypka. Po 1 - 7 dniach wysypka znika bez śladu. Czasami na podniebieniu miękkim widać punktową enantemę.
Uszkodzenia przewodu żołądkowo-jelitowego objawia się brakiem apetytu, bólem, nudnościami, a czasami wymiotami. U małych dzieci rozwija się toksyczna niestrawność. Ból zlokalizowany jest głównie w prawej połowie brzucha.Stolce są częste – do 12 razy dziennie, pieniste, śmierdzące, zielone, czasem zmieszane ze śluzem i krwią. Od pierwszych dni choroby język pokryty jest grubym białym nalotem, po tygodniu znika i nabiera szkarłatnego koloru. Podczas dotykania brzucha obserwuje się dudnienie i ból. Powiększone węzły chłonne są często wyczuwalne. U prawie wszystkich pacjentów wątroba i śledziona są powiększone.
U niektórych pacjentów rozwija się reaktywne zapalenie wątroby: pojawia się żółtaczka, wzrasta poziom bilirubiny i transaminaz we krwi, mocz staje się ciemny, a kał odbarwia się.
Uszkodzenie stawów. Niektórzy pacjenci odczuwają ból stawów, aw drugim tygodniu choroby rozwija się obraz zakaźno-alergicznego zapalenia wielostawowego.
Układ sercowo-naczyniowy. Choroba wpływa na układ sercowo-naczyniowy. Odnotowuje się tachykardię. Spadek ciśnienia krwi jest umiarkowany. Dźwięki serca są stłumione. Na górze słychać hałas.
Uszkodzenie nerek. W szczytowym okresie choroby pojawiają się objawy uszkodzenia nerek („nerka zakaźna toksyczna”). Wraz z ustąpieniem objawów zatrucia znikają objawy nerek.
OUN. W bardzo ciężkich przypadkach pseudotuberkulozy pojawiają się objawy podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych.
Czas trwania choroby wynosi około 7 dni. W 30% przypadków obserwuje się zaostrzenia i nawroty (często 1, rzadziej 2 - 3).
Ryż. 8. Rumień zakaźny. Objaw „skarpetki” jest jednym z objawów pseudotuberkulozy.
Oznaki i objawy pseudotuberkulozy w uogólnionej postaci choroby
Uogólniona postać pseudotuberkulozy (dalekowschodnia szkarlatyna) ma przebieg ostry i zaczyna się od wysokiej temperatury (do 40C) temperatura ciała. Objawy zatrucia są wyraźne.Obserwuje się zapalenie spojówek i zaczerwienienie twarzy. Ból pojawia się w prawej połowie brzucha; podczas badania palpacyjnego stwierdza się powiększone węzły chłonne w jamie brzusznej. Pojawia się ból stawów. Wątroba i śledziona powiększają się. Rejestrowane są objawy zapalenia wątroby. Leukocytoza osiąga 20 - 30 w 1 μl, ESR - do 40 - 50 mm/godz. Po 2-3 tygodniach na skórze kończyn pojawia się wysypka, obrzęk i zaczerwienienie dłoni i stóp, rumień guzowaty w okolicy dużych stawów. Rekonwalescencja rozpoczyna się od 4 tygodnia. W miejscu wysypki pojawia się łuszczenie się skóry, a na skórze dłoni i stóp pojawia się łuszczenie blaszkowate.
W 2–3% przypadków rejestruje się posocznicę. Ta postać choroby jest typowa dla pacjentów z niedoborami odporności. Jest to najcięższy objaw pseudotuberkulozy. Choroba występuje z wyraźnymi objawami zatrucia i licznymi zmianami narządów wewnętrznych. Śmiertelność sięga 80%.
Oznaki i objawy pseudotuberkulozy w innych postaciach choroby
W artralnej postaci choroby (12,5%) na pierwszy plan wysuwa się uszkodzenie stawów. W pierwszym tygodniu u pacjentów pojawia się ból stawów, a od drugiego tygodnia rozwija się obraz zakaźno-alergicznego zapalenia wielostawowego.
W 20% przypadków rejestruje się szkarłatną postać rzekomej gruźlicy. Choroba występuje na tle podwyższonej temperatury ciała i ciężkich objawów zatrucia. Na skórze pojawia się szkarłatna wysypka. Inne zmiany są niewielkie lub nieobecne.
W niektórych przypadkach choroba występuje pod przykrywką reaktywnego zapalenia wątroby. W szczytowym okresie choroby u pacjentów pojawiają się objawy żółtaczki, która szybko zanika. Inne zmiany są niewielkie lub nieobecne.Przy odpowiednim leczeniu powrót do zdrowia następuje szybko.
Rokowanie w chorobie jest korzystne. Śmiertelność wynosi nie więcej niż 0,3% w postaci septycznej - do 80%.
Powikłania wiążą się z wtórnymi zmianami ogniskowymi wielu narządów i układów wynikającymi z posocznicy.
Ryż. 9. Rumień zakaźny. Objaw „rękawiczki” jest jednym z objawów choroby.
Rozpoznanie pseudotuberkulozy opiera się na danych z dochodzenia epidemiologicznego, obrazie klinicznym choroby oraz danych z badań laboratoryjnych.
Badania bakteriologiczne
Do identyfikacji Yersinia pseudotuberculosis wykorzystuje się wymaz z gardła, plwocinę, krew, kał, materiał biopsyjny pobrany z węzłów chłonnych, wymiociny, zawartość wyrostka robaczkowego, wodę i pokarm. Badania bakteriologiczne prowadzone są etapowo: w pierwszej kolejności na pożywki wprowadza się materiał biologiczny, następnie po wyhodowaniu kultury określa się podstawowe właściwości biochemiczne bakterii, następnie dokonuje się ostatecznego typowania patogenów przy użyciu antysurowic aglutynujących O i H. Stopień zaszczepienia wynosi średnio 50%.
Badanie mikroskopowe
Z otrzymanego materiału przeprowadza się badanie mikroskopowe. Rozmazy są barwione metodą Grama. Pod mikroskopem bakterie wyglądają jak krótkie pręciki z zaokrąglonymi końcami, czasem kokosowe.
Ryż. 10. Na zdjęciu po lewej stronie widok kolonii Yersinia pseudotuberculosis, po prawej obraz mikroskopowy patogenów.
Badanie serologiczne
Do wykrywania przeciwciał przeciwko patogenom w surowicy krwi stosuje się RNGA i RA.Badane są sparowane surowice (pierwsza jest pobierana na początku choroby, druga - w 3. tygodniu). W reakcji aglutynacji (RA) za diagnostyczne uważa się miano 1:200 lub więcej, w RNGA - 1:100 lub więcej. Diagnostycznie istotny jest wzrost miana przeciwciał w surowicy krwi w czasie. Do diagnostyki ekspresowej wykorzystuje się metodę immunoenzymatyczną.
Badanie histologiczne
Do celów diagnostycznych wykorzystuje się badanie histologiczne (badanie tkanki) biopatii narządów wewnętrznych, w tym węzłów chłonnych.
Test skórny
Do diagnostyki rzekomej gruźlicy opracowano alergen do wykonania testu skórnego, który stosuje się w przypadku braku warunków do przeprowadzenia badań serologicznych i bakteriologicznych.
Próbka biologiczna
Aby zdiagnozować chorobę, stosuje się technikę zakażania zwierząt laboratoryjnych materiałem pobranym od chorego - białych myszy lub świnek morskich. Technika ta jest całkowicie oparta na dowodach. Czas trwania wynosi 1 - 2 tygodnie.
Śródmiąższową postać pseudotuberkulozy należy odróżnić od zatrucia pokarmowego, salmonellozy, jersiniozy, mononukleozy zakaźnej, chorób durowo-paratyfoidalnych, czerwonki, rotawirusowego zapalenia żołądka i jelit; krezkowe zapalenie węzłów chłonnych - od zapalenia wyrostka robaczkowego i innych chorób jamy brzusznej; forma uogólniona - od szkarlatyny, posocznicy; rzekomogruźlicze zapalenie stawów - z reumatoidalnego; żółtaczka postać choroby - z wirusowego zapalenia wątroby.
Ryż. 11 i 12. Objaw „rękawiczek” w rzekomej gruźlicy.
Pacjenci są przepisywani dieta numer 4 (tabela nr 4), mający na celu zapewnienie łagodnej pracy jelit i pomoc w normalizacji trawienia.Jego celem jest zmniejszenie intensywności procesów zapalnych, gnilnych i fermentacyjnych.
Terapia etiotropowa. Wiodącą rolę w leczeniu pseudotuberkulozy odgrywają leki przeciwbakteryjne. Skuteczne są lewomycetyna, leki z grupy tetracyklin, aminoglikozydy - streptomycyna, kanamycyna i gentamycyna. W niektórych przypadkach zamiast antybiotyków stosuje się leki z grupy nitrofuranów.
Patogenetyczne i objawowe Terapia jest ważnym elementem leczenia każdej choroby zakaźnej.
W przypadku ciężkiej zatrucia stosuje się środki detoksykacyjne: reopoliglucynę, roztwory polionowe, hemodez itp.
Leki przeciwhistaminowe zmniejszają alergenność w organizmie.
W przypadku chorób stawów przepisywane są niesteroidowe leki przeciwzapalne.
Kortykosteroidy są przepisywane w przypadku ciężkiej choroby.
